ਤਤਃ ਪੀਤ੍ਵਾਰ੍ਣਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਦੀਕੂਪਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤਃ। ਪਰ੍ਵਤਾਨਾਂ ਚ ਸਲਿਲਂ ਸਰ੍ਵਮਾਦਾਯ ਯੋਗਵਿਤ੍1.39.
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਕੂਆਂ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਸ ਹਸ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ਮਹੀਂ ਭਿਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲੇ। ਰਮਤੇ ਜਲਮਾਦਾਯ ਪਿਬਨ੍ਰਸਮਨੁਤ੍ਤਮਂ
ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਹੱਥ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉੱਚਤਮ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਯਚ੍ਚ ਯਦਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿषੁ ਧ੍ਰੁਵਂ। ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਰਵਿਂਦਾਕ੍ਸ਼ ਆਦਤ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਦੇ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਮੁਦ-ਨੇਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਬਲਵਾਨ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਧੁਨ੍ਵਾਨੋऽਖਿਲਂ ਜਗਤ੍। ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਵਾਯੁਨਾ ਕ੍ਰਮਤੇ ਹਰਿਃ
ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਂਸ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦੇਵਗਣਾਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਹਿਨਾਮ੍। ਪਂਚੇਂਦ੍ਰਿਯਗੁਣਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਭੂਤਾਨ੍ਯੇਵ ਚ ਯਾਨਿ ਚ
ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਦੇ, ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਜੀਵ—
ਘ੍ਰੇਯਂ ਘ੍ਰਾਣਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਗੁਣਾਃ। ਲੋਕਯਾਤ੍ਰਾ ਭਗਵਤਾ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇਨ ਵਿਨਾਸ਼ਿਤਾ
ਸੁੰਘਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਨੱਕ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਗੁਣ—ਇਹ ਸਭ, ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਚਲਚਲ ਨੂੰ ਸਮੇਤ, ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਿਹ੍ਵਾਰਸਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਲਿਲੇ ਗੁਣਾਃ। ਰੂਪਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਭਾਗਸ਼੍ਚ ਨੇਤ੍ਰ ਜ੍ਯੋਤਿਃ ਸ਼੍ਰਿਤਾ ਗੁਣਾਃ
ਜਿਹਵਾ ਦਾ ਸੁਆਦ ਤੇ ਨਮੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਰੂਪ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਣ ਹਨ—
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਚ ਚੇष੍ਟਾ ਚ ਪਵਨਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਗੁਣਾਃ। ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਚ ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਗਗਨਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾ ਗੁਣਾਃ
ਸਪਰਸ਼, ਸਾਂਸ ਅਤੇ ਹਿਲਚਲ, ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਣ ਹਨ; ਧੁਨੀ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਗੁਣ ਹਨ—
ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਂ ਚੇਤਿ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ। ਪਰੇਣ ਪਰਮੇष੍ਠੀ ਚ ਹृषੀਕੇਸ਼ਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਜੋ ਖੇਤ੍ਰ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭਗਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਾਃ। ਵਾਯੁਨਾ ਪਰਿਨੁਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਭੂਮਿਸ਼ਾਖਾਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਫਿਰ, ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਦਬਾਏ ਹੋਏ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਟਾਹਣੀ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਸਂਹਰਣੋਦ੍ਭੂਤਃ ਪਾਵਕਃ ਸ਼ਤਧਾ ਜ੍ਵਲਨ੍। ਪ੍ਰਦਹਨ੍ਨਖਿਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਃ ਸਂਵਰ੍ਤ੍ਤਕੋऽਨਲਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਾਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸੌ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਭੜਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂ ਅੱਗ ਬਣ ਗਈ।
ਸਪਰ੍ਵਤਦ੍ਰੁਮਾਨ੍ਗੁਲ੍ਮਾਨ੍ਲਤਾਵਲ੍ਲੀਸ੍ਤृਣਾਨਿ ਚ। ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਚ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪੁਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ
ਪਹਾੜ, ਦਰੱਖਤ, ਝਾੜੀਆਂ, ਬੇਲਾਂ, ਘਾਹ, ਅਤੇ ਅਸਮਾਨੀ ਮਹਲ ਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਮਾਰਤਾਂ—
ਯਾਨਿ ਚਾਸ਼੍ਰਯਣੀਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯਪ੍ਯਦਹਦ੍ਭृਸ਼ਮ੍। ਭਸ੍ਮੀਕृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਲ੍ਲੋਕਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਓਹ ਥਾਵਾਂ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਅੱਗ ਨੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ। ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਆਹ ਕਰਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਭੂਤਿਂ ਧਾਰਯਾਮਾਸ ਯੁਗਾਂਤੇ ਲੋਕਸਂਭਵਾਮ੍। ਸਹਸ੍ਰਵृष੍ਟਿਃ ਸ਼ਤਧਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣੋ ਮਹਾਘਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਉਹ ਕਾਲਾ ਮਹਾਂ ਬੱਦਲ ਬਣ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ।
ਦਿਵ੍ਯਤੋਯੇਨ ਹਵਿषਾ ਤਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਮੇਦਿਨੀਂ। ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੀਰਨਿਕਾਸ਼ੇਨ ਸ੍ਵਾਦੁਨਾ ਪਰਮਾਂਭਸਾ
ਉਸ ਨੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਦੂਧ ਵਰਗਾ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ।
ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇਣ ਚ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਮਹੀਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਗਮਤ੍। ਤੇਨ ਤੋਯੇਨ ਸਂਪृਕ੍ਤਾ ਪਯਸ੍ਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਤੋ ਧਰਾ
ਠੰਢੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੀ। ਉਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਦੂਧ ਵਰਗੀ ਹੋ ਗਈ।
ਏਕਾਰ੍ਣਾਵਜਲੀਭੂਤਾ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ। ਮਹਾਸਤ੍ਵਾਨ੍ਯਪਿ ਵਿਭੁਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾਨ੍ਯਮਿਤੌਜਸਂ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵ ਵੀ, ਅਣਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਨष੍ਟਾਰ੍ਕਪਵਨਾਕਾਸ਼ੇ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਜਗਤਿ ਸਂਵृਤੇ। ਸਂਸ਼ੋषਮਾਤ੍ਮਨਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਦੇਹਿਨਃ
ਸੂਰਜ, ਹਵਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਖਮ ਹੋ ਕੇ ਓਹਲੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸਂਕੋਚ੍ਯ ਚ ਤਥਾ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯੇਕਃ ਸਨਾਤਨਃ। ਪੌਰਾਣਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਪਿਤ੍ਯਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਸਾੜ ਕੇ ਤੇ ਸਮੇਟ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਇਕੱਲਾ ਸੁੱਤ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਣਗਣਤ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੁੱਤਿਆ ਰਿਹਾ।
ਏਕਾਰ੍ਣਵਜਲੇਯਾਯੀ ਯੋਗੀ ਯੋਗਮੁਪਾਸਿਤਃ। ਅਨੇਕਾਨਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੁਗਾਨ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵਾਂਭਸਿ
ਉਹ ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਜੋਗੀ, ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜੋਗ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਸੁੱਤਿਆ ਰਿਹਾ।
ਨ ਚੈਵ ਕਸ਼੍ਚਿਦਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਵੇਦਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ। ਕਸ਼੍ਚੈष ਪੁਰੁषੋ ਨਾਮ ਕਿਂ ਯੋਗਃ ਕਸ਼੍ਚ ਯੋਗਵਾਨ੍
ਕੋਈ ਵੀ ਨਾ ਅਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਪ੍ਰਗਟ ਨੂੰ। ਇਹ ਕੌਣ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਇਹ ਜੋਗ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋਗ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਨ ਪृष੍ਠੇ ਨੈਵਮਭਿਤੋ ਨੈਵ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨ ਚਾਗ੍ਰਤਃ। ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਃ
ਨਾ ਪਿੱਛੇ, ਨਾ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ, ਨਾ ਪਾਸੇ, ਨਾ ਅੱਗੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਉਹ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਨਭਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਂ ਪਵਨਮਪਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਂ ਭੁਵਨਧਰਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍। ਪਿਤਾਮਹਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਲਯਂ ਮੁਨਿਂ ਪ੍ਰਭੁਂ ਸਮਾਪਯਞ੍ਛਯਨਮਰੋਚਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਰੋਸ਼ਨੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਮਰਥਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾਮਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦਾ ਥਾਂ ਬਣਾਇਆ।
ਏਵਮੇਕਾਰ੍ਣਵੀਭੂਤੇ ਸ਼ੇਤੇ ਲੋਕੇ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸਲਿਲੇਨੋਰ੍ਵੀਂ ਹਂਸੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯ ਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕੋ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਢੱਕ ਕੇ ਸੁੱਤਿਆ। ਹੰਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੇ ਲਈ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ।
ਮਹਤੋ ਰਜਸੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਾਰ੍ਣਵਸਮਸ੍ਯ ਵੈ। ਵਾਰਿਜਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਾਹੁਰਕ੍ਸ਼ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਦ੍ਵਿਦੁਃ
ਵੱਡੇ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ-ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਅਟੱਲ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਰੂਪਸਰੂਪੇਣ ਤਮਸਾ ਸਂਵृਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ। ਮਨਃ ਸਾਤ੍ਵਿਕਮਾਦਾਯ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਸਤ੍ਵਮਾਹਿਤਂ
ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸਤੋਗੁਣੀ ਮਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਸਤ ਤੱਤ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾਤਥ੍ਯਂ ਪਰਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਭੂਤਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਤਤਃ। ਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਤਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਯਥੋਪਨਿषਦਾਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਉੱਚਤ ਗਿਆਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਹ ਰਾਜ, ਜੋ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਮਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍। ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਃ ਪੁਰੁषਾਖ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ ਏਵ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਪਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਖ ਹੀ ਯੱਗ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁਰਖ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਯੇ ਚ ਯਜ੍ਞਕਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯੇ ॠਤ੍ਵਿਜ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਾਃ। ਅਸ੍ਮਾਦੇਵ ਪੁਰਾ ਭੂਤਾ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਤਥਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਿਤਵਿਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਹਿਲਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਸਨ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਾਦੁਦ੍ਗਾਤਾਰਂ ਚ ਸਾਮਗਂ। ਹੋਤਾਰਂ ਚ ਤਥਾਦ੍ਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਬਾਹੁਭ੍ਯਾਮਸृਜਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਪਹਿਲੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਦਗਾਤਾ, ਸਾਮਗ, ਹੋਤਾ ਅਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਅਧਵਰਯੁ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।