ਦਿਨਾਨਿ ਪਂਚੋषਿਤ੍ਵਾऽਤ੍ਰ ਰਾਮੋ ਗਂਤੁਂ ਮਨੋ ਦਧੇ। ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਰਾਮੇ ਵਾਜਿਨੋਥ ਗਜਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਉਥੇ ਪੰਜ ਦਿਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਚਲਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਰਾਮ ਲਈ ਘੋੜੇ ਤੇ ਹਾਥੀ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।
ਕृਤਾਕृਤਂ ਚ ਕਨਕਂ ਤਤ੍ਰੋਪਾਯਨਮਾਹਰਤ੍। ਰਾਮਸ੍ਤ੍ਵਾਹ ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸਰ੍ਵਮੇਤਨ੍ਮਯਾ ਤਵ
ਉਸ ਨੇ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕੱਚਾ ਸੋਨਾ ਦੋਵੇਂ ਤੌਹਫੇ ਵਜੋਂ ਲਿਆਇਆ। ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।"
ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੇऽਭਿषਿਞ੍ਚ ਰਾਜਾਨੌ ਮਾਥੁਰੇ ਜਨੇ। ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਧ੍ਯਂਦਿਨੇ ਰਵੌ
"ਤੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਪਏ।
ਮਹੋਦਯਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਸ ਵਾਮਨਂ। ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਹ ਭਾਵਿਨਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਂਸ੍ਤਥਾ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮਹੋਦਯ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ।
ਮਯਾ ਕृਤੋऽਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸੇਤੁਰ੍ਭੂਤਿਵਿਵਰ੍ਧਨਃ। ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਪਾਲਨੀਯੋ ਨ ਚ ਲੋਪ੍ਯਃ ਕਥਂਚਨ
"ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਪੁਲ ਮੈਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਸਮਾਂ ਆਵੇ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇਵੋ।"
ਪ੍ਰਸਾਰਿਤਕਰੇਣੈਵਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੈषਾ ਮਯਾ ਕृਤਾ। ਨृਪਾਃ ਕृਤੇ ਮਯਾਰ੍ਥਿਤ੍ਵੇ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਮਿਹ
ਰਾਮ ਨੇ ਹਥ ਵਧਾ ਕੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਰਾਜਾਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਕੰਮ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਜੋ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕੇ, ਉਹ ਕਰੋ।"
ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੈਨਂਦਿਨੀਪੂਜਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵੈਰਤਂਦ੍ਰਿਤੈਃ। ਗ੍ਰਾਮਾਨ੍ਦਤ੍ਵਾ ਧਨਂ ਤਚ੍ਚ ਲਂਕਾਯਾ ਆਹृਤਂ ਚ ਯਤ੍
"ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਭ ਨੇ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਤੇ ਦੌਲਤ, ਜੋ ਲੰਕਾ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਪ੍ਰੇषਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਕਿष੍ਕਿਂਧਾਂ ਸੁਗ੍ਰੀਵਂ ਵਾਨਰੇਸ਼੍ਵਰਂ। ਅਯੋਧ੍ਯਾਮਾਗਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕਂ ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਵਾਨਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਭੇਜ ਕੇ, ਰਾਮ ਅਯੋਧਿਆ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਰਥ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨਾਗਂਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭੂਯਸ੍ਤਿष੍ਠ ਯਤ੍ਰ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ। ਕृਤਕृਤ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਪ੍ਯਮਨ੍ਯਤ
"ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਨਾ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਸਮਝੀ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਏਵਨ੍ਤੇ ਭੀष੍ਮ ਰਾਮਸ੍ਯ ਕਥਾਯੋਗੇਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ। ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਵਾਮਨਸ੍ਯੋਕ੍ਤਾ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਰਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਰਾਹੀਂ ਵਾਮਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?"
ਕਥਯਾਮਿ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਤ੍ਰ ਕੌਤੂਹਲਂ ਨृਪ। ਸਰ੍ਵਂ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯੇਨਾਰ੍ਥੀ ਨृਪਨਂਦਨ
"ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।"
ਭੀष੍ਮ ਉਵਾਚ। ਕਥਿਤਂ ਵਾਮਨਸ੍ਯੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਵੈ। ਪੁਨਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਨ੍ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰਤੋ ਵਦ
ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਵਾਮਨ ਦਾ ਮਹਾਤਮਿਆ ਤਫਸੀਲ ਨਾਲ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਸੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਵੀ ਦੱਸੋ।"
ਪਦ੍ਮਂ ਕਥਮਭੂਦ੍ਦੇਵ ਨਾਭੌ ਯੇਨਾਭਵਜ੍ਜਗਤ੍। ਕਥਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵੀ ਸृष੍ਟਿਃ ਪਦ੍ਮਮਧ੍ਯੇऽਭਵਤ੍ਪੁਰਾ
"ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਨਾਭੀ ਵਿਚੋਂ ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਜਗਤ ਬਣਿਆ? ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੇ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ?"
ਕਥਂ ਪਾਦ੍ਮੇ ਮਹਾਕਲ੍ਪੇऽਭਵਤ੍ਪਦ੍ਮਮਯਂ ਜਗਤ੍। ਜਲਾਰ੍ਣਵਗਤਸ੍ਯੇਹ ਨਾਭੌ ਜਾਤਂ ਜਲਾਨੁਗਂ
"ਕਮਲ ਵਾਲੇ ਮਹਾ-ਕਲਪ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕਮਲ ਰੂਪ ਬਣਿਆ? ਜੋ ਜਲ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਜਲ ਵਿਚੋਂ ਕਮਲ ਕਿਵੇਂ ਉੱਗਿਆ?"
ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪਤਃ ਸਾਗਰਾਂਭਸਿ। ਪੁष੍ਕਰੇ ਤੁ ਕਥਂ ਜਾਤਾ ਦੇਵਾ ॠषਿਗਣਾਃ ਪੁਰਾ
"ਜਦੋਂ ਪਦਮਨਾਭਾ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਸੀ? ਤੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ?"
ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਹਿ ਨਿਖਿਲਂ ਯੋਗਂ ਯੋਗਵਿਦਾਂ ਪਤੇ। ਕਥਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਵਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚੈਤਂ ਲੋਕਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
"ਹੇ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜੋਗ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਪੂਰਾ-ਪੂਰਾ ਦੱਸੋ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜਗਤ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ?"
ਕਥਮੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯੇ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਂਗਮੇ। ਭੂਗੋਲਕੇ ਪ੍ਰਦਗ੍ਧੇ ਤੁ ਪ੍ਰਣष੍ਟੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ
ਜਦੋਂ ਇਕੱਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਹਿਲਦੀ-ਡੁੱਲਦੀ ਤੇ ਥਿਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਗੋਲ ਜਲ ਕੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਨष੍ਟਾਨਲਾਨਿਲਾਕਾਸ਼ੇ ਨष੍ਟਧਰ੍ਮੇ ਮਹੀਤਲੇ। ਕੇਵਲੇ ਗਹ੍ਵਰੀਭੂਤੇ ਮਹਾਭੂਤਵਿਪਰ੍ਯਯੇ
ਜਦੋਂ ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਧਰਮ ਵੀ ਲਾਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਕਿਂ ਨੁ ਵਿਸ਼੍ਵਪਤਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਹਾਤੇਜਾ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ। ਆਸ੍ਤੇ ਯਥਾਧ੍ਯਾਨਨਿष੍ਠੋ ਵਿਧਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੋਗਵਿਤ੍
ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਬੜੀ ਜੋਤ ਤੇ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖ ਕੇ, ਨਿਯਮਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨੇਤਦਸ਼ੇषਤਃ। ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਯਸ਼ੋ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ, ਤੂੰ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮਹਿਮਾ ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਿਨਃ ਸੂਪਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਭਗਵਨ੍ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ। ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਯਸ਼ਸਃ ਸ਼੍ਰਵਣੇ ਯਾ ਤਵ ਸ੍ਪृਹਾ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੇਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ—
ਸਦ੍ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਵਯਪੂਤਸ੍ਯ ਨ੍ਯਾਯ੍ਯਂ ਕੁਰੁਕੁਲੋਦ੍ਵਹ। ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਦਿਪੁਰਾਣੇषੁ ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿ
ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਬਿਲਕੁਲ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਕੁਰੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਾਣ, ਜੋ ਚੰਗੀ ਕੁਲ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍। ਯਥਾ ਚ ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤਿ ਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਤੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਤਪ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ—
ਪਰਾਸ਼ਰਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਗੁਰੁਰ੍ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍। ਤਤ੍ਤੇऽਹਂ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਭਕ੍ਤਿ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਿ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਣਿਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਸਮ੍ਯਗृषਿਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸਤ੍ਤਮ। ਕਃ ਸਮੁਤ੍ਸਹਤੇ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਪਰਂ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਪਰਮ ਸਵਰੂਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਿਤਾਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯਂ ਨ ਵੇਦਯਤਿ ਤਤ੍ਵਤਃ। ਤਤ੍ਕਰ੍ਮਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵਾ ਨ ਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਮਹਰ੍षਿषੁ
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਨਾ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਭੇਦ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਸ ਇਜ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਸ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਾਮ੍। ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮਧ੍ਯਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਨਰਕਂ ਚ ਵਿਕਰ੍ਮਿਣਾਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਗਿਆਂ ਦਾ ਪੂਜਨਯੋਗ ਹੈ, ਸੱਚ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਅੰਦਰਲਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਨਰਕ ਹੈ।
ਅਧਿਦੈਵਂ ਚ ਤਦ੍ਦੈਵਮਧਿਦੈਵਤਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍। ਅਧਿਭੂਤਂ ਚ ਤਦ੍ਭੂਤਂ ਪਰਂ ਚ ਪਰਮਾਰ੍ਥਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸ ਯਜ੍ਞੋ ਵੇਦਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਸ੍ਤਤ੍ਤਪਃ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ। ਯਃ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਕਾਰਕੋ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਯਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਏਵ ਚ
ਉਹੀ ਯਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਰਤਾ, ਕਾਰਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਵਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਾ ਏਕਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਭਾਵ੍ਯਤੇ। ਪ੍ਰਾਣਃ ਪਂਚਵਿਧਸ਼੍ਚੈਵ ਧ੍ਰੁਵਮਕ੍ਸ਼ਰਮੇਵ ਚ
ਉਹੀ ਓਂਕਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇਕ ਹੈ; ਉਹ ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਂਸ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ।