ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗਂਗਾਸ੍ਨਾਯੀ ਪੁਨਃਪੁਨਃ । ਸ੍ਨਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭੋ ਰਾਜਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਦਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯਜ੍ਞਾਨਾਂ ਚਾਸ਼੍ਵਮੇਧਕਃ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਨਦੀ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸਦਾ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ; ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵਮੇਧ; ਸਾਰੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਵੱਥ; ਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਪਾਦ੍ਮੇਮਹਾਪੁਰਾਣੇ ਪਂਚਪਂਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਖਂਡੇ ਉਮਾਪਤਿਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਗਂਗਾਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂਨਾਮੈਕਾਸ਼ੀਤਿਤਮੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਦਮਾ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਉੱਤਰਖੰਡ ਵਿੱਚ ਉਮਾਪਤੀ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ 'ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਇਕੱਸੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਚਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਸੰਹਿਤਾ ਹੈ।
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਚੈਤ੍ਰਮਾਸੇ ਤੁ ਕਾਰ੍ਯੋ ਦਮਨਕੋਤ੍ਸਵਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤੁ ਤਥਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਧਿਃ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਮਨਕ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪੁਣ੍ਯੋ ਜਨਤਾਨਂਦਵਰ੍ਦ੍ਧਨਃ । ਦੇਵਾਨਂਦਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਦਮਨਮਂਜਰੀ
ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਦਮਨਕ ਦੀ ਦਿਵਯ ਮੰਜਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਨਿਵੇਦ੍ਯਾ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਭਕ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਵਪੂਜਾਫਲੇਪ੍ਸੁਭਿਃ । ਚੈਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਗਨਂਦਿਨਿ
ਇਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਚੈਤ੍ਰ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਹੇ ਨਾਗਾਨੰਦਿਨੀ, ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਯੇਤ੍ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹੋਤ੍ਸਵਮਨਾਸ੍ਤਥਾ । ਤਤ੍ਰਾਦੌ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਗਤ੍ਵਾ ਆਰਾਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਚਾਨਘੇ
ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤਾ, ਆਪ ਹੀ ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰ੍ਵਾਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਰਤਿਨਾ ਸਹ । ਕਾਮਦੇਵ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਮੋਹਨਕਾਰਕ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ: 'ਹੇ ਕਾਮਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।'
ਵਿष੍ਣੋਰਰ੍ਥੇ ਵਿਚੇष੍ਯਾਮਿ ਕृਪਾਂ ਕੁਰੁ ਮਮੋਪਰਿ । ਗੀਤਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਰ੍ਘੋषੈਰਾਨੇਤਵ੍ਯੋ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਲਈ ਮੈਂ ਖੋਜ ਕਰਾਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਗੀਤ ਤੇ ਵਾਦਯਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਘਰ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠਿ ਹ੍ਯਧਿਵਾਸਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੈਃ
ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਪਹਿਲਾਂ ਅਧਿਵਾਸਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਮਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤੋਭਦ੍ਰ ਮਂਡਲਮ੍ । ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਰਤਿਨਾ ਸਹ ਤਤ੍ਰ ਵੈ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੌਕ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਭਦਰਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਆਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਸ਼੍ਵੇਤਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਦਮਨਂ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਤਤ੍ਰ ਵੈ ਪੂਜਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮੈਃ
ਸਫੈਦ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦਮਨਾ ਪੌਦਾ ਰੱਖੇ; ਉਥੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਦੁਜਾ ਜਨ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਲੀਂ ਕਾਮਦੇਵਾਯ ਨਮੋ ਹ੍ਰੀਂ ਰਤ੍ਯੈ ਚ ਤਥਾ ਨਮਃ । ਏਂਦ੍ਰ੍ਯਾਦਿ ਦਿਸ਼ਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕਂਦਰ੍ਪ੍ਪਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਕਲੀਮ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹਰੀਮ ਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕੰਦਰਪ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਗਂਧਂ ਪੁष੍ਪਂ ਤਥਾ ਧੂਪਂ ਦੀਪਮਾਰਾਰ੍ਤਿਕਂ ਤਥਾ । ਰਾਤ੍ਰੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਧਿਨਾਤ੍ਰ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ ਤੇ ਆਰਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਹੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਰਾਣੀ, ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਦਨਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਾਮ੍ । ਮਨ੍ਮਥਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਆਗ੍ਨ੍ਯੇਯ੍ਯਾਮ੍ । ਕਂਦਰ੍ਪਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਯਾਮ੍ਯੇ । ਅਨਂਗਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ੋਦਿਸ਼ਿ । ਭਸ੍ਮਸ਼ਰੀਰਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਵਾਯਵ੍ਯਾਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਕੌਬੇਰ੍ਯਾਮ੍ । ਪੁष੍ਪਬਾਣਾਯ ਨਮਃ ਇਤਿ ਈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਪੂਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਪੂਜਿਤੇ ਕੇਸ਼ਵੇ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸੁਪੂਜਿਤਾਃ
ਅਕ੍ਸ਼ਤਗਂਧ ਧੂਪਦੀਪੈਰ੍ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਸ੍ਤਾਂਬੂਲੈਸ਼੍ਚ ਦਮਨਕਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ । ਤਤ੍ਪੁਰੁषਾਯ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਕਾਮਦੇਵਾਯ ਧੀਮਹਿ । ਤਨ੍ਨੋऽਨਂਗਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਇਤਿ ਵੈ ਕਾਮਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸ਼ਤਵਾਰਂ ਤਂ ਦਮਨਕਂ ਅਭਿਮਂਤ੍ਰ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ । ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪਬਾਣਾਯ ਜਗਦਾਹ੍ਲਾਦਕਾਰਿਣੇ । ਮਨ੍ਮਥਾਯ ਜਗਨ੍ਨੇਤ੍ਰੇ ਰਤਿਪ੍ਰੀਤਿਕਰਾਯ ਚ
ਦੇਵਦੇਵ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰੀਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਰਤਿਪਤੇ ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਂਡਨ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿੰਗਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਸ੍ਤੇਸ੍ਤੁ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਰ੍ਵਬੀਜ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਏਤੈਰ੍ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਰਾਗਮੋਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ।
ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਤੋ ਨਿਵੇਦ੍ਯ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਜਾਗਰਂ ਕਾਰਯੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ।
ਦੇਵਦੇਵ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਵਾਂਚ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦਾਯਕ । ਹृਤ੍ਸ੍ਥਾਨ੍ਪੂਰਯ ਮੇ ਵਿष੍ਣੋ ਕਾਮਾਨ੍ਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰੀਪ੍ਰਿਯ
ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਮੇਰਾ ਹਿਰਦਾ ਭਰ ਦੇ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ।
ਇਤ੍ਯੇਤੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਂਤ੍ਰੈਃ ਪੂਜਨੀਯਃ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਸ਼ਮਭੀਪ੍ਸਕਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਦਮਨਕਮੁष੍ਟਿਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਮੂਲਮਂਤ੍ਰੇਣ । ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣ੍ਵਾਦਿਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਦਮਨਕਂ ਨਿਵੇਦਯੇਤ੍ । ਤਤੋ ਗਂਧਾਦਿਭਿਰ੍ਮਹਤੀਪੂਜਾਗੀਤਵਾਦ੍ਯਨृਤ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਮਹੋਤ੍ਸਵਃ ਕਾਰ੍ਯਃ । ਦੇਵਾਗ੍ਰੇਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਕਲਸ਼ੋਦਕਂ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪਾਦਯੋਰ੍ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਜਲਕ੍ਰੀਡਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦਿਨੇ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਗੁਰੁਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਂਕਾਰਦ੍ਰਵਿਣੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵੈष੍ਣਵੈਰ੍ਬਂਧੁਭਿਃ ਸਹ ਅਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ- ਤਤੋ ਦਮਨਕਮਂਜਰ੍ਯਾ ਯੋ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ । ਪੂਜਿਤੇ ਵੈ ਜਗਨ੍ਨਾਥੇ ਹ੍ਯਹਂ ਵੈ ਪੂਜਿਤਃ ਸਦਾ
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦਮਨਾ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਜਗਤ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਹੇਮਹਾਰੀ ਚ ਮਦ੍ਯਪੋ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਕਃ । ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਤਕਾਦ੍ਦੇਵਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਮਨਕੋਤ੍ਸਵਮ੍
ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੋਰ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਜਾਂ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਦਮਨਾ ਦੇ ਉਤਸਵ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਦਮਨਕੋ ਦੇਵਿ ਪੂਜਿਤੋ ਯੈਃ ਸੁਵੈष੍ਣਵੈਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕृਤਂ ਤੈਸ੍ਤੁ ਮਂਜਰ੍ਯਾ ਪੂਜਨਂ ਕृਤਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਵੈਸ਼ਣਵਾਂ ਨੇ ਦਮਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਧ੍ਯਯਨਮੇਵ ਚ । ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਕृਤਂ ਤੇਨ ਮਂਜਰ੍ਯਾ ਪੂਜਿਤੋ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਨਾਲ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਤੇ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਹਰੀ ਨੂੰ ਮੰਜਰੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕੁਲਂ ਤੁ ਮਹਜ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਵਾ ਚਾਥ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਚ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਧਨ੍ਯਂ ਧਨ੍ਯਤਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ, ਚਾਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹੋਵੇ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਧਨਵੰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਕੁਲੇऽਵਤੀਰ੍ਯਾਥੋਤ੍ਸਵੋ ਦਮਨਕਃ ਕृਤਃ । ਸ ਚ ਧਨ੍ਯਸ੍ਤੁ ਧਨ੍ਯੋ ਵੈ ਯੇਨ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਃ
ਜਿਸ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਦਮਨਕਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਿਵਾਰ ਵਾਕਈ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਤੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਧਨਵੰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ।
ਦਮਨਕੇਨ ਤੁ ਤਥਾ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਮਧੁਮਾਧਵੇ । ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਗੋਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਿ ਸਂਲਭਤੇ ਫਲਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਦ ਦਮਨਕਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦਮਨਕਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਲ੍ਲਿਕਾਕੁਸੁਮੈਰ੍ਦੇਵਂ ਵਸਂਤੇ ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਮ੍ । ਯੋऽਰ੍ਚਯੇਤ੍ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਭਾਗੀ ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਸਃ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜਾਸਵੰਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਗਰੁੜ-ਧਜ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਮਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ 'ਕੰਦਰਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਅਨੰਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਭਸਮ-ਸ਼ਰੀਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ 'ਸਮਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ 'ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ 'ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ'। ਚੌਂਹ ਪਾਸੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਨੈਵੇਦ, ਤੇ ਪਾਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਦਮਨਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, 'ਅਸੀਂ ਉਸ ਪਰਮਪੁਰਖ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਅਨੰਗ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ'। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮ-ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦਮਨਾ ਪੌਦੇ ਉੱਤੇ ਅਠ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ: 'ਫੁੱਲ-ਬਾਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਮਨਮਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਤੇ ਰਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਫਿਰ ਦਮਨਾ ਦੀ ਮੋਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਉਸ ਦਮਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ, ਗੀਤ, ਵਾਦਯ, ਨ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਮਹਾ-ਉਤਸਵ ਕਰੇ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਲਸ਼ ਦਾ ਪਾਣੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਦਿਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਜਲ-ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਬੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਾਏ।