ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਯ ਤਪ੍ਯਾਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਾਯ ਜਯਾਯ ਚ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨੇ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤੇ
ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਤਪਯੋਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ, ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਕੇ ਵੱਸਦਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮੋ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਦਿਵ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਰ੍ਤਿਹਰਾਯ ਚ। ਭਕ੍ਤਾਨੁਕਂਪਿਨੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਤੇਜੋ ਮਨੋਗਤੇ
ਦਿਵ੍ਯ, ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਚਾਨਣ ਵਾਂਗ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਸਮਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਦੇਵਦੇਵੋ ਹਰੋ ਨृਪ। ਉਵਾਚ ਰਾਘਵਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਂ ਪੁਰਾਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਪੁਲਸਤਿ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਰਾਜਨ, ਉਹ ਰਾਘਵ ਦੇ ਕੋਲ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਬੋਲ ਪਏ।
ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ। ਭੋ ਭੋ ਰਾਘਵ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨੋਗਤਮ੍। ਭਵਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋ ਨੂਨਂ ਗੂਢੋ ਮਾਨੁषਯੋਨਿषੁ
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਤੂੰ ਆਪ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹੈਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਅਵਤੀਰ੍ਣੋ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਤਚ੍ਚਾਨਘ ਤ੍ਵਯਾ। ਇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਵਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਥਾਨਂ ਕृਤਕਾਰ੍ਯੋਸਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਨ੍
ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੇਰਾ ਕੰਮ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਤੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸੇਤ੍ਵਾਖ੍ਯਂ ਰਘੁਨਂਦਨ। ਆਗਤ੍ਯ ਮਾਨਵਾ ਰਾਜਨ੍ਪਸ਼੍ਯੇਯੁਰਿਹ ਸਾਗਰੇ
ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਰਤਨ, ਸੇਤੁ ਨਾਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਮਹਾਪਾਤਕਯੁਕ੍ਤਾ ਯੇ ਤੇषਾਂ ਪਾਪਂ ਵਿਲੀਯਤੇ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾਦਿਪਾਪਾਨਿ ਯਾਨਿ ਕष੍ਟਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍1.38.
ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਇੱਥੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਵੀ ਭਾਰੀ ਹੋਣ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਪਾਪ ਵੀ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯਂਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ। ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਵਾਮਨਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਗਂਗਾਤੀਰੇ ਰਘੂਤ੍ਤਮ
ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਤੂੰ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਾਗਾਨष੍ਟੌ ਪਰਂਤਪ। ਸ਼੍ਵੇਤਦ੍ਵੀਪਂ ਸ੍ਵਕਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਵ੍ਰਜ ਦੇਵ ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਠ ਭਾਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਥਾਂ, ਸ਼ੁਭ੍ਰਦੀਪ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ। ਹੇ ਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।
ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਤਤੋ ਰਾਮਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪੁष੍ਕਰਮ੍। ਵਿਮਾਨਂ ਤੁ ਨ ਯਾਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਤਤ੍ਤੁ ਰਾਘਵਃ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਸੁਵਰਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਰਘੁਕੁਲ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਉਹ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਕਿਮਿਦਂ ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਯਾਨਂ ਨਿਰਾਲਂਬੇऽਮ੍ਬਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍। ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰਣੇਨ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਯਾਹ ਸ੍ਮ ਵਾਨਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਾਨਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਯਾਨ ਕਿਉਂ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ ਖੜਾ ਹੈ? ਜ਼ਰੂਰ ਕੋਈ ਕਾਰਣ ਹੋਵੇਗਾ—ਵੇਖ ਕੇ ਦੱਸ।'
ਸੁਗ੍ਰੀਵੋ ਰਾਮਵਚਨਾਦਵਤੀਰ੍ਯ ਧਰਾਤਲੇ। ਸ ਚ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸੁਗਰੀਵ ਰਾਮ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਪੁਰਖਿਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍षਿਸਙ੍ਘਸਹਿਤਂ ਚਤੁਰ੍ਵੇਦਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍। ਦृष੍ਟ੍ਵਾऽऽਗਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਰਾਮਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਅਤੇ ਚਾਰ ਵੈਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਰਾਮ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਏ।
ਸਹਿਤੋ ਲੋਕਪਾਲੈਸ਼੍ਚ ਵਸ੍ਵਾਦਿਤ੍ਯਮਰੁਦ੍ਗਣੈਃ। ਤਂ ਦੇਵਂ ਪੁष੍ਪਕਂ ਨੈਵ ਲਂਘਯੇਦ੍ਧਿ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ, ਵਸੂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ—ਬ੍ਰਹਮਾ—ਨੂੰ ਪੁਸ਼ਪਕ ਵਿਮਾਨ ਵੀ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਅਵਤੀਰ੍ਯ ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪੁष੍ਪਕਾਦ੍ਧੇਮਭੂषਿਤਾਤ੍। ਨਤ੍ਵਾ ਵਿਰਿਂਚਨਂ ਦੇਵਂ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਮ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਪੁਸ਼ਪਕ ਤੋਂ ਉਤਰੇ ਅਤੇ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਖੜੇ ਵਿਰਿੰਚੀ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਅष੍ਟਾਂਗਪ੍ਰਣਿਪਾਤੇਨ ਪਂਚਾਂਗਾਲਿਂਗਿਤਾਵਨਿਃ। ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਣਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦੇਵਦੇਵਂ ਵਿਰਿਂਚਨਮ੍
ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਪੰਜ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹ ਕੇ, ਉਹ ਨਿਵਾ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵਿਰਿੰਚੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਰਾਮ ਉਵਾਚ। ਨਮਾਮਿ ਲੋਕਕਰ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਮ੍। ਦੇਵਨਾਥਂ ਲੋਕਨਾਥਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਥਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ ਸੁਰਾਸੁਰਨਮਸ੍ਕृਤ। ਭੂਤਭਵ੍ਯਭਵਨ੍ਨਾਥ ਹਰਿਪਿਂਗਲਲੋਚਨ
ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਿੰਘ ਵਰਗੀਆਂ ਪਿੰਗਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
ਬਾਲਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵृਦ੍ਧਰੂਪੀ ਚ ਮृਗਚਰ੍ਮਾਸਨਾਂਬਰਃ। ਤਾਰਣਸ਼੍ਚਾਸਿ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪ੍ਰਭੁਰੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਤੂੰ ਬੱਚਾ ਵੀ ਹੈਂ, ਵੱਡਾ ਬੁੱਢਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ, ਮ੍ਰਿਗ ਛਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਛਾਲ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੇਵਤਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹੈਂ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਃ ਪਦ੍ਮਗਰ੍ਭਃ ਵੇਦਗਰ੍ਭਃ ਸ੍ਮृਤਿਪ੍ਰਦਃ। ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੋ ਮਹਾਪਦ੍ਮੀ ਮਹਾਦਂਡੀ ਚ ਮੇਖਲੀ
ਤੂੰ ਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੋਖ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਦੀ ਕੋਖ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਸਮਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡਾ ਸਿਧ, ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਧਾਰੀ, ਵੱਡਾ ਦੰਡ ਧਾਰੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਰਬੰਧ ਵਾਲਾ ਹੈਂ।
ਕਾਲਸ਼੍ਚ ਕਾਲਰੂਪੀ ਚ ਨੀਲਗ੍ਰੀਵੋ ਵਿਦਾਂਵਰਃ। ਵੇਦਕਰ੍ਤਾਰ੍ਭਕੋ ਨਿਤ੍ਯਃ ਪਸ਼ੂਨਾਂ ਪਤਿਰਵ੍ਯਯਃ
ਉਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਉਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਦਾ ਬੱਚਾ ਵਰਗਾ, ਅਟੱਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਦਰ੍ਭਪਾਣਿਰ੍ਹਂਸਕੇਤੁਃ ਕਰ੍ਤਾ ਹਰ੍ਤਾ ਹਰੋ ਹਰਿਃ। ਜਟੀ ਮੁਂਡੀ ਸ਼ਿਖੀ ਦਂਡੀ ਲਗੁਡੀ ਚ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ
ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹੈ, ਹੰਸ ਉਸਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਹਰਾ ਤੇ ਹਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਮੂੰਡਾ, ਚੋਟੀ ਵਾਲਾ, ਲੱਕੜ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਭੂਤੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸੁਰਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭਾਵਨਃ। ਸਰ੍ਵਗਃ ਸਰ੍ਵਹਾਰੀ ਚ ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਚ ਗੁਰੁਰਵ੍ਯਯਃ
ਉਹ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ, ਸਭ ਕੁਝ ਲੈ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਕਮਂਡਲੁਧਰੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਰੁਕ੍ਸ੍ਰੁਵਾਦਿਧਰਸ੍ਤਥਾ। ਹਵਨੀਯੋऽਰ੍ਚਨੀਯਸ਼੍ਚ ੴਕਾਰੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਸਾਮਗਃ
ਉਹ ਕੰਡੇ ਵਾਲਾ ਕਮੰਡਲ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਚਮਚ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਫੜਨ ਵਾਲਾ, ਹਵਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਓਂਕਾਰ ਰੂਪ, ਤੇ ਜੇਠੇ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੈ।
ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚੈਵਾਮृਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸੁਵ੍ਰਤਃ। ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਵ੍ਰਤਧਰੋ ਗੁਹਾਵਾਸੀ ਸੁਪਙ੍ਕਜਃ
ਉਹ ਮੌਤ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਮਰਤਾ ਵੀ, ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਾਲਾ, ਚੰਗੀਆਂ ਨਿਯਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਗੁਫਾ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਮਰੋ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਸ਼੍ਚ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯਨਿਭਸ੍ਤਥਾ। ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਵਾਮਤਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪਤ੍ਨੀਭ੍ਯਾਮੁਪਸੇਵਿਤਃ
ਉਹ ਅਮਰ ਹੈ, ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਸੋਹਣਾ, ਨਵੇਂ ਉੱਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਸੱਜੇ ਤੇ ਖੱਬੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਜਟੀ ਲਬ੍ਧਨਿਸ਼੍ਚਯਃ। ਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਕਰਃ ਕਾਮੋ ਮਧੁਰ੍ਮਧੁਕਰਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਭਿਖਾਰੀ ਹੈ, ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਪੱਕਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ, ਮਨ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਰੂਪ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਵਨਗਤ ਆਸ਼੍ਰਮੀ ਪੂਜਿਤਸ੍ਤਥਾ। ਜਗਦ੍ਧਾਤਾ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਾ ਚ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੋ ਧ੍ਰੁਵਃ
ਉਹ ਵਨਵਾਸੀ ਹੈ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਜਗਤ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਪੁਰਖ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਿਧਰ੍ਮੋ ਭੂਤਭਾਵਨਃ। ਤ੍ਰਿਵੇਦੋ ਬਹੁਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਾਯੁਤਸਮਪ੍ਰਭਃ
ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਗਰਾਨ, ਵੱਖਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ।
ਮੋਹਕੋਵਂਧਕਸ਼੍ਚੈਵਦਾਨਵਾਨਾਂਵਿਸ਼ੇषਤਃ। ਦੇਵਦੇਵਸ਼੍ਚ ਪਦ੍ਮਾਙ੍ਕਸ੍ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੋऽਬ੍ਜਜਟਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਦੇਵਤਾ, ਕਮਲ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।