ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਲੋਕਪਾਲਾਨ੍ਸਵਾਸਵਾਨ੍। ਸਮਾਹੂਯਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ਸਰ੍ਵਾਂਸ੍ਤੇਜੋਭਾਗੋऽਤ੍ਰ ਯੁਜ੍ਯਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਇੱਥੇ ਜੋੜੋ।'
ਤਤੋ ਦਦੁਰ੍ਲੋਕਪਾਲਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਂ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ। ਅਕ੍ਸ਼ਯਸ਼੍ਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯਤੋ ਜਾਤੋऽਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨृਪਃ
ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਅਖੰਡ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਖੰਡ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਮਂਸ਼ਂ ਪੁਂਸਾਮਯੋਜਯਤ੍। ਤਤੋ ਨृਪਸ੍ਤਦਾ ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਪਂਡਿਤਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋੜਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਬਣਿਆ।
ਤਤ੍ਰੈਂਦ੍ਰੇਣ ਤੁ ਭਾਗੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨਾਜ੍ਞਾਪਯੇਨ੍ਨृਪਃ। ਵਾਰੁਣੇਨ ਚ ਭਾਗੇਨ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੁष੍ਣਾਤਿ ਦੇਹਿਨਃ
ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਸਭ ਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵਰਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ।
ਕੌਬੇਰੇਣ ਤਥਾਂਸ਼ੇਨ ਤ੍ਵਰ੍ਥਾਨ੍ਦਿਸ਼ਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ। ਯਸ਼੍ਚ ਯਾਮ੍ਯੋ ਨृਪੇ ਭਾਗਸ੍ਤੇਨ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਚ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਦੌਲਤ ਵੰਡਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਚੈਂਦ੍ਰੇਣ ਭਾਗੇਨ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋਸਿ ਰਘੂਤ੍ਤਮ। ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀष੍ਵਾਭਰਣਂ ਤਾਰਣਾਰ੍ਥੇ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ
ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜਾ ਹੋ, ਹੇ ਰਘੂਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਮੇਰੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਗਹਿਣਾ ਲੈ ਲਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਤਤੋ ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਜਗ੍ਰਾਹ ਮੁਨੇਰ੍ਹਸ੍ਤਾਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ। ਦਿਵ੍ਯਮਾਭਰਣਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਮਿਵ ਭਾਸ੍ਕਰਂ
ਫਿਰ ਰਾਮ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਗਹਿਣਾ ਲਿਆ, ਜੋ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ।
ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਤਤੋਗਸ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਰਾਘਵਃ ਪਰਵੀਰਹਾ। ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਚਿਰਂ ਕਾਲਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ1.36.
ਅਗਸਤਿਆ ਤੋਂ ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਲੈ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚਿਆ।
ਮੌਕ੍ਤਿਕਾਨਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਸਮਾਨਿ ਚ। ਜਾਂਬੂਨਦਨਿਬਦ੍ਧਾਨਿ ਵਜ੍ਰਵਿਦ੍ਰੁਮਨੀਲਕੈਃ
ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮੋਤੀ, ਆਂਵਲੇ ਵਰਗੇ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਹੀਰੇ, ਲਾਲ ਤੇ ਨੀਲੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪਦ੍ਮਰਾਗੈਃ ਸਗੋਮੇਧੈਰ੍ਵੈਡੂਰ੍ਯੈਃ ਪੁष੍ਪਰਾਗਕੈਃ। ਸੁਨਿਬਦ੍ਧਂ ਸੁਵਿਭਕ੍ਤਂ ਸੁਕृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਦਮਰਾਗ, ਗੋਮੇਦ, ਵਿਡੂਰੀ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਰਗੇ ਰਤਨ, ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬੜੀ ਕਲਾਕਾਰੀ ਨਾਲ ਲਗਾਏ ਹੋਏ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਜਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਭੂਯਸ਼੍ਚੇਦਂ ਵ੍ਯਚਿਂਤਯਤ੍। ਨੇਦृਸ਼ਾਨਿ ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਕਾਨਿਚਿਤ੍
ਉਹ ਗਹਿਣਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਮ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਆ ਗਈ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਤਨ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।'
ਉਪਸ਼ੋਭਾਨਿ ਬਦ੍ਧਾਨਿ ਪृਥ੍ਵੀਮੂਲ੍ਯਸਮਾਨਿ ਚ। ਵਿਭੀषਣਸ੍ਯ ਲਂਕਾਯਾਂ ਨ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਮਯਾ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਰਤਨ ਇੰਨੇ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਕੀਮਤੀ ਹਨ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਰਤਨ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਦੀ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਰਾਘਵਸ੍ਤਮृषਿਂ ਪੁਨਃ। ਆਗਮਂ ਤਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਗਹਿਣੇ ਦੇ ਮੂਲ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ।
ਅਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਮਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਚ ਮਹੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍। ਕਥਂ ਭਗਵਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕੁਤੋ ਵਾ ਕੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਗਹਿਣਾ ਬੜਾ ਅਜੋਬਾ ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਉਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲਿਆ, ਕਿੱਥੋਂ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?'
ਕੁਤੂਹਲਵਸ਼ਾਚ੍ਚੈਵ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਮਤੇ। ਕਰਤਲੇਸ੍ਥਿਤੇ ਰਤ੍ਨੇ ਕਰਮਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
'ਮੈਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ 'ਚ ਪਿਆ ਰਤਨ ਹਥ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।'
ਅਧਮਂ ਤਦ੍ਵਿਜਾਨੀਯਾਤ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍। ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਦ੍ਯਤ੍ਤਨ੍ਮਧ੍ਯਮਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
'ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ; ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਂ ਯਤ੍ਸ੍ਯਾਦੁਤ੍ਤਮਂ ਤਦੁਦਾਹृਤਮ੍। ਏਤਾਨ੍ਯੁਤ੍ਤਮਜਾਤੀਨਿ ऋषਿਭਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਤੁ
'ਜੋ ਰਤਨ ਉਪਰ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ਾਇਆ ਹੈ।'
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਾਣਾਂ ਬਹੂਨਾਂ ਹਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਭਗਵਾਨ੍ਨਿਧਿਃ। ਏਵਂ ਵਦਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥੇ ਮੁਨਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਅਨੇਕ ਅਜੋਬੇ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਕੁਤਸਥ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਰਾਮ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਮਹਤ੍। ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਵਨੇ ਯਦ੍ਦृष੍ਟਵਾਨਹਮ੍
'ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਮ, ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਕਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਦ ਦਵਾਪਰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੇਖਿਆ।'
ਆਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਸੁਮਹਾਬਾਹੋ ਨਿਬੋਧ ਰਘੁਨਂਦਨ। ਪੁਰਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਹ੍ਯਾਸੀਦਰਣ੍ਯਂ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
'ਹੇ ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ ਸੁਣੋ: ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਸੀ।'
ਸਮਂਤਾਦ੍ਯੋਜਨਸ਼ਤਂ ਮृਗਵ੍ਯਾਘ੍ਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿष੍ਪੁਰੁषੇऽਰਣ੍ਯੇ ਚਿਕੀਰ੍षੁਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
'ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸੌ ਜੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੱਕ, ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਹਿਰਨ ਜਾਂ ਬਾਘ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਉਸ ਸੁੰਨ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।'
ਅਹਮਾਕ੍ਰਮਿਤੁਂ ਸੌਮ੍ਯ ਤਦਰਣ੍ਯਮੁਪਾਗਤਃ। ਤਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਂ ਤੁ ਯੁਕ੍ਤਂ ਮੂਲਫਲੈਃ ਸਦਾ
'ਹੇ ਸੋਮਿਆ, ਮੈਂ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਰਹੇ।'
ਸ਼ਾਕੈਰ੍ਬਹੁਵਿਧਾਕਾਰੈਰ੍ਨਾਨਾਰੂਪੈਃ ਸੁਕਾਨਨੈਃ। ਤਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਪਂਚਯੋਜਨਮਾਯਤਮ੍
'ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਬਾਗ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪੰਜ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਖੇਤਰ ਸੀ।'
ਹਂਸਕਾਰਂਡਵਾਕੀਰ੍ਣਂ ਚਕ੍ਰਵਾਕੋਪਸ਼ੋਭਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਂ ਸਰਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਿਤਮ੍
'ਉਸ ਥਾਂ ਹੰਸ ਤੇ ਕਾਂਡੇ, ਚਕਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਅਜੋਬਾ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ।'
ਵਿਸਾਰਿਕਚ੍ਛਪਾਕੀਰ੍ਣਂ ਬਕਪਂਕ੍ਤਿਗਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍। ਸਮੀਪੇ ਤਸ੍ਯ ਸਰਸਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਗਤਃ ਪੁਰਾ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਝੀਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਛੂਆਂ ਤੇ ਘੜਿਆਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਸੀ, ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ।
ਦੇਸ਼ਂ ਪੁਣ੍ਯਮੁਪੇਤ੍ਯੈਵਂ ਸਰ੍ਵਹਿਂਸਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍। ਤਤ੍ਰਾਹਮਵਸਂ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਨੈਦਾਘੀਂ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਗਰਮੀ ਦੀ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਪੁਰੁਤ੍ਥਾਯ ਸਰਸ੍ਤਦੁਪਚਕ੍ਰਮੇ। ਅਥਾਪਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ਵਮਹਮਸ੍ਪृष੍ਟਜਰਸਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਸਵੇਰੇ ਜਗ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਝੀਲ ਵੱਲ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਮੈਂ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੇ ਲਾਸ਼ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਅਜੇ ਸੜੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।
ਤਿष੍ਠਂਤਂ ਪਰਯਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਰਸੋ ਨਾਤਿਦੂਰਤਃ। ਤਦਰ੍ਥਂ ਚਿਂਤਯਾਨੋਹਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਿਵ ਰਾਘਵ
ਉਸ ਝੀਲ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ, ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਸ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਿਹਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ।
ਅਸ੍ਯ ਤੀਰੇ ਨ ਵੈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕੋ ਵਾਪ੍ਯੇष ਸੁਰਰ੍षਭਃ। ਮੁਨਿਰ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਵਾਪਿ ਕ੍ਵ ਮੁਨਿਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਪਿ ਵਾ
ਇਸ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ? ਕੀ ਇਹ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਹੈ? ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਅਥਵਾ ਪਾਰ੍ਥਿਵਸੁਤਸ੍ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਸਂਭਵਃ ਕृਤਃ। ਅਤੀਤੇਹਨਿ ਰਾਤ੍ਰੌ ਵਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਵਾਪਿ ਮृਤੋ ਯਦਿ
ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਤੇ ਇਹੀ ਕੁਝ ਉਸ ਨਾਲ ਹੋਇਆ; ਜੇ ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਸਵੇਰੇ ਮਰਿਆ ਹੋਵੇ।