ਰਾਮ ਦੇ ਉੱਤੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿੰਦਾ ਹੋਣ ’ਤੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਮੈਂ ਹੁਣ ਕਿਹੜੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ?” ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਲਏ, ਉਸਦਾ ਗਲਾ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਿਆ, “ਮੈਂ ਰਾਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਤਾ ਕਰਮ, ਨਾ ਸੋਚ, ਨਾ ਬੋਲ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਛੂਹਦਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ? ਇਹ ਬੇਇਨਸਾਫੀ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕਿਸਮਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।” ਰਘੁਕੁਲ ਨੰਦਨ ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਹੇ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਮੈਂ ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਤੇ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਭ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫਾਇਦੇ ਦੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।” “ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਨਾਂ ਹੀ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਦੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਨਾਂ ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਨਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ। ਪਿਆਰ ਸਿਰਫ਼ ਲਾਭ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਚਾ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਰੇਵਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਕਕੁਤਸਥ ਰਾਮ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਤੇ ਸੀਤਾ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ, ਸੂਰਜ ਵਲ ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੱਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਮ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਤੇ ਗੁਹਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ, ਕਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਹਨ, ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ? ਕਿਹੜੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਸ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤੇ? ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ।” ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਮਨੁ ਨੇ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਗਿਆ: ‘ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ।’ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਏ, ਯਜਨਾ ਲਈ ਸਮੱਗਰੀ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋਏ।” “ਉਥੇ ਗੰਧਰਵ ਸਦਾ ਗੀਤ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਗੋਛ ਨੱਚਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ-ਉਦਗਾਤਾ, ਹੋਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੁ—ਇਹ ਚਾਰ ਜਣੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਸਹਾਇਕ ਖੁਦ ਹੀ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਚੰਸੀ, ਪੋਤਾ, ਅਤੇ ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਵੀ।” “ਆਨਵੀਕਸ਼ਿਕੀ, ਸਮੂਹ ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮੀ—ਇਹ ਚਾਰ; ਉਦਗਾਤਾ, ਪ੍ਰਤਿਉਦਗਾਤਾ, ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ, ਅਤੇ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ। ਇਹ ਦੂਜਾ ਚੌਕਾ ਉਦਗਾਤਾ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੋਤ੍ਰ, ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣ, ਅਤੇ ਅੱਛਾਵਾਕਾ। ਇੱਥੇ ਗ੍ਰਾਵਸਤੁਤ ਚੌਥਾ ਹੈ, ਇਹ ਤੀਜਾ ਚੌਕਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਧਵਰਯੁ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰ, ਨੇਸ਼ਟ੍ਰ, ਅਤੇ ਉੰਨੇਤ੍ਰ ਵੀ।” “ਇਹ ਚੌਥਾ ਚੌਕਾ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਪੁੱਤਰ; ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਯਜਨਾ ਕਰਤਾ ਵਿਦਵਾਨ ਵੈਦਿਕ ਲੋਕ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਯਜਨਾਵਾਂ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਬਣਾਈਆਂ; ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।” “ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਦੱਸਿਆ, ਤ੍ਰਿਸਾਮਾ ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੁ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਚੰਸੀ; ਦੇਵਗਰਭ ਪੋਤ੍ਰ, ਅਗਨੀਧ੍ਰ ਦੇਵਲਾ; ਅੰਗਿਰਸ ਉਦਗਾਤਾ, ਪੁਲਹਾ ਪ੍ਰਤਿਉਦਗਾਤਾ; ਨਾਰਾਯਣ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ, ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ ਉਤ੍ਰ; ਉਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਹੋਤ੍ਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਮੈਤ੍ਰ।” “ਅੱਛਾਵਾਕਾ ਕ੍ਰਤੁ ਹੈ, ਗ੍ਰਾਵਸਤੁਤ ਚ੍ਯਵਨ; ਪੁਲਸਤਿਆ ਅਧਵਰਯੁ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਬੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰ; ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇਸ਼ਟ੍ਰ, ਸ਼ਾਂਸ਼ਾਪਾਯਨ ਉੰਨੇਤ੍ਰ; ਧਰਮ ਉਥੇ ਸਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ।” “ਭਰਦਵਾਜ, ਸ਼ਮੀਕ, ਪੁਰੁਕੁਤਸ, ਯੁਗੰਧਰ, ਏਨਕ, ਤੀਰਨਕ, ਕੇਸ਼, ਅਤੇ ਕੁਟਪ ਵੀ; ਗਰਗ ਅਤੇ ਵੇਦਸ਼ਿਰਸ ਤ੍ਰਿਸਾਮਾ ਅਤੇ ਅਧਵਰਯੁ ਬਣੇ; ਇੰਝ ਹੀ ਕਣਵਾ, ਮਾਰਕੰਡਾ, ਗੰਡੀ ਆਦਿ ਵੀ; ਪੂਤ੍ਰਾਂ, ਪੌਤਿਆਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਉਥੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਹੰਗਮ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।” “ਜਦੋਂ ਮਨਵੰਤਰੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਯਜਨਾ ਦਾ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਹੋਇਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਧਵਰਯੁ ਨੂੰ, ਉੱਤਰੀ ਵੱਲ ਉਦਗਾਤਾ ਨੂੰ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਹੀ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।” “ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ’ਤੇ ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਅਠਤਾਲੀ sacrificial ਪਸ਼ੂ ਵੀ। ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਚੋਵੀ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਲਈ ਸੋਲਾਂ ਸੁਭਾਗੀ ਗਾਂਵਾਂ। ਅੱਗੇ, ਬਾਰਾਂ ਹੋਰ ਗਾਂਵਾਂ ਆਗਨੀਧ੍ਰ ਆਦਿ ਲਈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ, ਪਿੰਡ, ਨੌਕਰਾਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ।” “ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਜ਼ਾਰ ਭੋਜਨ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਯਜਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇਣ; ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ।” “ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲੈ ਆ; ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖੇਗੀ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਉਹ ਨਾਰਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠੇ, ਤਰਕ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਪ੍ਰੇਰਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ—ਤੇਰੀ ਜੀਭ ਤਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਜੋ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ, ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ; ਤੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਲੈ ਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਘਟਨਾਵਾਂ, ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਏ।