ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰਦਾ, ਸਦਾ ਅਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਯਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਛੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ ਵੀ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਆਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਸਾਮਾਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਦੇਹਾਂਤ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਆਪੇ ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਦਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਸੱਦਿਆ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ (ਪਤਨੀ) ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਤਰੇ ਅਤੇ ਭਾਂਡੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਕੇ, ਹਰ ਪਤਰੇ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣੇ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਅਠਾਰਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਆਦਿਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕਰਵਾਏ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪਹਿਲਾਂ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਫਿਰ ਹਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ। ਦੁਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਘ, ਪਾਦਯ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜਦ ਥੋੜੀ ਧੂੜ ਲੱਗ ਗਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਫਿਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆ ਬੈਠੇ। ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਚੌਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਾਨ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਵੀ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਖਵਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਝੋਪੜੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਇੱਕ ਮਾਦਾ ਕੁੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਲਦ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁੱਤੀ ਨੇ ਬਲਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸੁਣੋ ਜੀ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਘਰ ਗਈ। ਉੱਥੇ ਖੜੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਘਰ ਦੀ ਵਧੂ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਨਹੀਂ ਪੀਤੀ।" "ਉਹ ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਸੱਪ ਨੇ ਪੀ ਲਿਆ, ਇਹ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਵਧੂ ਨੇ ਉਹ ਦੁੱਧ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੀ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੁੱਧ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਕਮਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਇਸ ਦਰਦ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।" ਬਲਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ ਕੁੱਤੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਘਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਪਾਂ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਭੁੱਖਾ ਤੇ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਇੱਥੇ ਬੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।" ਇਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ (ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ) ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਹਨ, ਜੋ ਹੁਣ ਜਾਨਵਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁੱਤੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਤ ਭਰ ਸੋ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਰਾਤ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। "ਮੈਂ ਤਾਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਈ ਸੁੱਤਿਆ। ਸਵੇਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਹ ਸਾਧੂ-ਸੰਤਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। "ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੀ ਉਦੇਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਹੋ?" ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਏ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੀ ਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।" "ਜਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਮੈਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਮ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ, ਘਰਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਘਰ ਦੀ ਕੁੱਤੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ, 'ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਲਦ ਹੈ।' ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਜਦ ਮੈਂ ਘਰ ਸੀ, ਮੈਂ ਦੁੱਧ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।'" "ਮੈਂ ਇਹ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਆ ਗਈ। ਜਦ ਇਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮਰ ਜਾਂਦੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਾ ਉਹ ਦੁੱਧ ਪੀ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਘਰਵਾਲੀ ਨੇ ਇਹ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸਦੀ ਮਾਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?" "ਉਸਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਬਲਦ ਨੇ ਕੁੱਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਅੱਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਘਾਹ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਪਾਣੀ। ਇਸ ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ।'" "ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੋ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।" ਉਸ ਸਮੇਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਉਗ੍ਰਜਨਮਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁੰਦਨਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦ ਭਾਦਰਪਦ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਆਈ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦਿਨ ਦਾ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਵਿਆਥਾ ਸੁਣਾਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮ, ਸੰਸਕਾਰ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।