ਇਕ ਵਾਰ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਅਖੂਤ ਤਪ-ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੋਵਰ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰਾਂ ਦੀ ਉਪਸਥਿਤੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ—ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨੌਜਵਾਨ, ਇੱਕ ਮੱਧਮ, ਤੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਜਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੇਖ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਮੋਲਕ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੰਮ ਮੈਂ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਜਤਨ ਦੇ, ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ—ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਮਰਤਭੀ ਤੇਰੀ ਬਰਾਬਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 'ਚ ਜਨਮਿਆ। ਮੇਰੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪੰਗਤਿ ਵਿਚ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਾਰੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਆਸ਼ਰਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਜਾਪੇਯ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਰਾਮਾ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ।" ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਰਾਮਾ, ਸੀਤਾ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਚਿਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਅਤਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ: "ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?" "ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੱਸੋ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਯੋਗੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਇਸ ਵਨਵਾਸ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਅਤੇ ਭਰਤ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਲੰਬੀ ਧਿਆਨ-ਧਾਰਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉੱਥੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਯਜਨ-ਸੀਮਾ ਪਹਾੜ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ।" "ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਖੇਤਰ ਹੈ।" "ਰਘੁਵੰਸ਼ੀ, ਉੱਥੇ ਅਵਿਯੋਗਾ ਕੂਆ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਕੂਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਲਯ ਸਮੇਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਰਾਘਵ, ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਇਹ ਕਰਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਕਰ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ 'ਜੀ ਆਯਾ' ਕਹਿ ਕੇ, ਮਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਣ 'ਤੇ ਲਾ ਲਿਆ।" "ਉਹ ਰਿਕਸ਼ਾ ਪਹਾੜਾਂ, ਫਿਰ ਵੈਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਅਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਯਜਨ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ।" "ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੋਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੱਧਮ ਪੁਸ਼ਕਰ 'ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲ-ਤर्पਣ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਰਾਮਾ ਨੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖਿਆ।" "ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਕੂਆ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਜੋ ਵਿੱਛੋੜਾ ਮਿਟਾ ਦੇਵੇ?'" "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ; ਮੈਂ ਅਤਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਉਸ ਸ਼ੁਭ ਕੂਏ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੂਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦੱਸੋ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਮਾ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:" "ਰਾਘਵ, ਚੰਗਾ ਕੀਤਾ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ ਆਇਆ। ਆ, ਆਪਣਾ ਉਹ ਕੂਆ ਦੇਖ, ਜੋ ਵਿੱਛੋੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕੂਏ ਵਿਚ, ਸਭ ਲਈ ਵਿੱਛੋੜਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ।" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਰਾਮਾ ਨੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦਸ਼ਰਥ ਰਾਜਾ, ਭਰਤ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ, ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ; ਰਾਘਵ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਧਿਆ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।" "ਉਹ ਰਾਤ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਓਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੋ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਜਦੋਂ ਰਘੁਨੰਦਨ ਜਾਗਿਆ, ਉਹ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿੱਚ ਸੀ—ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਵਿਆਹ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵੱਡੀ ਭੀੜ ਵਿਚ।" "ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਸੀਤਾ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਦੇਖਿਆ।" "ਸਵੇਰੇ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ; ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹਾਂ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।'" "ਕਥਾ ਹੈ ਕਿ, ਜੇ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰ ਵਾਧਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਘਵ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਰਾਵਾਂ, ਪਿਤਾ ਜਾਂ ਭਰਤ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।