ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ: "ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਵਰਾਂ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਮਿਲੀ। ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸਦਾ ਵਜੂਦ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੀਰਥ ਜਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਾਂਗਾ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਦਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਦਾਦਾ ਹੈ।" ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਡੂੰਘਾ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੰਗੀ ਜੀਤੀ। ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਦਾਦਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ ਬਣਿਆ।" "ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨ ਬੁਢ਼ਾਪਾ ਆਉਂਦਾ, ਨ ਮੌਤ। ਉੱਥੇ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ, ਤਰੱਕੀ, ਤੇ ਅਖੰਡ ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਚਮਕਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਰੋਵਰ ਹਨ।" "ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਪੁਸ਼ਕਰ ਹਨ; ਸਾਨੂੰ ਇਹਦਾ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਪਤਾ—ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵਾਂ, ਦੂਜਾ ਮੱਧਲਾ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਸ਼ਕਰ। ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਸਦਾ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਥਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੋਂ ਵਧਕੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ; ਉੱਥੇ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਹੈ।" "ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਉੱਥੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਜਾਂ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਉੱਥੇ ਵੱਸੇ—ਇਹ ਕੰਮ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ, ਨ ਕਰ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਜਤਨ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਉੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।" "ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਮਰਦ ਤੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਜੋ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਜਨਮਿਆ। ਮੇਰੇ ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕਰੇਂਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮੇਰੀ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਜਿਸ ਵੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਜਾਓ।' ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਵਜਪੇਯ ਯਜਨਾ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" "ਉੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।'" "ਪੁਸ਼ਕਰ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ, ਰਾਮਾ, ਸੀਤਾ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨਾਲ ਚਿਤਰਕੂਟ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ।" "ਉਹ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕਿਹੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ?'" "ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦੱਸੋ, ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਯੋਗੀਆਂ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਨਹੀਂ ਭੁਗਤਦਾ।" "ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿਛ ਹੋਏ ਨਿਕਾਸ, ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਤੇ ਭਰਤਾ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।" "ਰਾਘਵ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਲੰਬੀ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਨਾਇਕ, ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ; ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ।" "ਉੱਥੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਹੱਦ-ਯਜਨਾ ਪਹਾੜਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਹਨ: ਪੁਰਾਣਾ, ਮੱਧਲਾ, ਤੇ ਨਵਾਂ।" "ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰੋ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।" "ਹੇ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਥੇ ਆਵੀਯੋਗਾ ਕੂਆ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸ਼ੁਭ ਕੂਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਰਘੁਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦਾਦਾ ਨੇ ਮਹਾਂ ਪਲਾਵਨ ਸਮੇਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।" "ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਰੀਤੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੂਰਾ ਕਰੋ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੋ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।" "ਉਹ Ṛkṣa ਪਹਾੜਾਂ, ਫਿਰ ਵੈਦੀਸ਼ਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਤੇ ਚਰਮਣਵਤੀ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਯਜਨਾ ਪਹਾੜ ਪਹੁੰਚਿਆ।" "ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮੱਧਲੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉੱਥੇ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ।" "ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਮਾ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕੂਆ ਕਿਸ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?'" "ਮੈਂ ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਾਮਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਹ ਸੁਭਾਗ ਵਾਲਾ ਕੂਆ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਕੂਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਦੱਸੋ; ਰਾਮਾ ਦੀ ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।" "ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਧੀਆ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਘਵ, ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਇਆ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਮਕਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ।