ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀਆਂ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਅੰਤਿਮ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਾਹਨ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਵਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈਆਂ ਜਾਂ ਵਿਖੇਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਿਹੜਾ ਭੀ ਪੂਜਾ, ਜਪ ਜਾਂ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਸਦੇ ਫਲ ਅਨੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੰਦਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧੂਪ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਉੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਜੀਵਤ ਜਾਂ ਮ੍ਰਿਤਕ ਲਈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ ਹੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਸ਼ਰਥ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਦੀ ਦਿਖਾਈ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦਧ ਕੀਤਾ। ਉਥੇ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੰਸਾਂ-ਜੁਤੇ ਵਾਹਨ ਰਾਹੀਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੀ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਯਜਨ-ਕੁਸ਼ਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨਾਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਵਸੂ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਹਨ ਅਤੇ ਆਦਿਤਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰ-ਪੂਰਵਜ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਜੱਥੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਿਰਿੰਚੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਸਵੀਕਾਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਥੇ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸ੍ਰਾਦਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ-ਪ੍ਰਪਿਤਾ ਉੱਥੇ ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਲਾ ਅਸਲੀ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਲ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਬੰਧਨ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡੁੱਬਕੀ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭੀ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਹਮ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੀ ਲੱਭਣ? ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਤਪ, ਯਜ, ਆਦਿ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਧਾਰਣ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਇਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ, ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਪੂਰਬ ਦੇ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ; ਜਿੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਤੀਰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਮਹੋਦਯ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਸਰਸਵਤੀ ਉਥੇ ਖੜੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਵੱਲ ਤੱਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੰਡਾਕਿਨੀ ਵਰਗਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਸਰਸਵਤੀ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਖੜੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਹੇਲੀ ਬਣਾਈ; ਹਰੀ ਨੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀ ਮਰਗ ਬਣ ਕੇ ਉਪਸਥਿਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦਾਰ ਸਹੇਲੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਬੈਲ-ਧਾਰੀ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕੀਤਾ। ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਲਈ ਸਹੇਲੀ ਬਣਾਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਹੇਲੀਆਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ, ਰਾਜਨ, ਦਿਵਯ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਵੱਲ ਜਾਣ ਲੱਗੇ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ ਆਪਣੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚਲਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਵਿਚੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਜਲ ਪੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਯਜਮਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪੂਰਬੀ ਸਰਸਵਤੀ ਇੱਥੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਵਰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਇੱਥੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਪਿੱਛੋਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਨਾਂ ਭੁੱਲੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਆਈ ਸੀ, ਵਾਪਸ ਆਈਂ।” ਇਸ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਇੱਥੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ? ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਦੋਂ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਹੋਈ, ਤੇ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਕੀ ਹੈ?” ਤਦ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਫਿਰ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮੁਨੀ ਮ੍ਰਿਕੰਡੂ ਹੋਏ। ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਜਦ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਪੰਜ ਸਾਲ ਦਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਸੀ। ਇੱਕ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅੰਗਣੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਵੇਖਿਆ।