ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਮ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਰੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਜੋ ਨਾਸਤਿਕ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ, ਤਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਢੋਲ ਵੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਈ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਵਿਮਾਨ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਗੰਗਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਤਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝ ਪਾ, ਇਹ ਕੰਮ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ, ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਸ ਹੈ, ਲੱਖ ਵਾਰੀ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਜਾਂ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰੇਤ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਆਖੋ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਿਉਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਿਹੜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" ਤਾਂ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰਿਸ਼ੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਆਏ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਧਿਆਨ ਧਰਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਗੁਪਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਔਖੀਆਂ ਤਪ-ਵਿਧੀਆਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੰਤ੍ਰ ਰਾਹੀਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੁਜਾਤਿ; ਜੇ ਤੂੰ ਰਿਗਵੈਦ ਦੇ ਤਿੰਨ "ਆਪੋਹਿਸ਼ਠ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।' ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਹ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਭ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਗਏ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੱਖਣ ਦੇ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਪਾਤਰ ਹਨ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਰਵਤੀ ਖੇਤਰ ਦੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਾਧ ਨਾਲ ਵੇਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਪੰਥ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਵਿਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਵਰਨ ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪੁੰਨ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਅਗਨਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਰੀਖ ਮਹਾਨ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਯਮਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਪਸਵੀ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਰਪਤੀ, ਉਹ ਤਾਰੀਖ ਮਹਾਨ ਕਾਰਤਿਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਹੋਣ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਨਕਸ਼ਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ్ఞ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਭੇਟ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਜੋੜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਤਰ-ਸਥਾਨ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੁੰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਇੱਥੇ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ; ਇੱਥੋਂ ਉਦੁੰਬਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਸਰਸਵਤੀ ਆਈ ਸੀ। ਉਸ ਸਰਸਵਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ; ਦੱਖਣੀ ਚੋਟੀ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਚਮਕਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਕਾਜਲ ਵਰਗੀ ਕਾਲੀ ਤੇ ਹਰਾ-ਨੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਕਰਕੇ, ਚੋਟੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੌਮਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਦਿਸਦੀ ਸੀ। ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੋਟੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਾਂਗ ਉੱਚੀ ਖੜੀ ਸੀ; ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਕੁਟਜ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ। ਚੋਟੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਪੰਥੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਹੋਵੇ, ਗੋਲ ਤੇ ਹਲਕੀ, ਨਰਮ ਤੇ ਉਭਰੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਿਨੇ। ਚੋਟੀ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸ਼੍ਰੀ ਫਲਾਂ ਦੀ ਰੌਣਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਭੰਭਰਾਂ ਦੇ ਗੁੰਜਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੀ ਲੱਗ ਰਹੀ ਸੀ। ਚੋਟੀ ਮਨੋਹਰ ਸੀ, ਕੋਕਿਲਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪੁਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪੰਛੀ ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਦੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਬਾਂਸ ਦੇ ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਪਰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਕੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਲੱਗੀ; ਉਥੋਂ ਅੱਗੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੀ। ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਲੁਕਣ ਛੱਡ ਬੈਠੀ; ਕਨਕਾ, ਸੁਪ੍ਰਭਾ, ਨੰਦਾ, ਪ੍ਰਾਚੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨੋਹਰ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਹੀ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੇਗੀ। ਉਹਨਾਂ ਸੋਨੇ-ਧਰਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਥੇ ਅਨਾਜ ਤੇ ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।