ਚੰਡਿਕਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਦੇਵੀ, ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅਸਮਾਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨ ਹੋ, ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੇਟ ਵਾਲੀ ਹੋ। ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੀ, ਮਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਿੰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਰੋਗ, ਅਨੋਖੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਭਿਆਨਕ ਹੋ, ਮਹਾਂਕਾਲੀ, ਕਾਲਿਕਾ, ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ ਹੋ। ਫਾਂਸੀ ਅਤੇ ਦੰਡ ਹਥਿਆਰ ਵਜੋਂ ਫੜਨ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਹੱਥ ਵਾਲੀ, ਡਰਾਵਨੀ ਹੋ। ਚੰਡਿਕਾ, ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਮੁੰਹ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦ, ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਲਾਸ਼ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ ਹੋਈ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂਕਾਲੀ, ਡਰਾਵਨੀ ਹੋ। ਕਾਲਿਕਾ, ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ, ਪਰਮਪਿਤਾ, ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ।" ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਉਸ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਦਾਇਕ ਬਣੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਾਜ਼ਰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ। ਜੋ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤੇ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਜੇਹੜਾ ਵੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੀ ਰਿਆਸਤ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਅੱਠਵੀਂ ਤੇ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਪੱਕਾ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਗਿਆਨਯੁਕਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਰੋਜ਼ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਇਹ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਲਿਖ ਕੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਅੱਗ ਜਾਂ ਚੋਰ ਆਦਿਕ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੱਖੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਕੰਮ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ, ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਵਧੀਆ ਪਤਨੀਆਂ, ਨਗ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ ਤੇ ਨੌਕਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਇਹ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਫਲ ਨਿਸ਼ਚਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉਪਰੰਤ, ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਮੁੜ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ।" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਕਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਪਵੇਂਗਾ। ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪਏ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੁਣ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਸਖ਼ਤ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਇਨ ਕਰਦਾ, ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਪ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਾਫੀ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਅਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦੁਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿ, ਤਪਸਵੀ, ਯੋਗੀ, ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਵੇਦਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਚੁਸਤ ਸੀ। ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਅਟੱਲ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ ਸਤਕਾਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਦਾਨ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਦੁੰਦਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਅਤੇ ਸਵਾਧਿਆਇ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਹ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਾਲ ਬਿਤਾ ਲਏ। ਫਿਰ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ: "ਆਓ, ਇਹ ਦੇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੀਏ, ਜੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇਗੀ।" ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਸੁਬਹ ਸਵੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਜਪ ਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਘਣੇ, ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਡਰਾਉਣੇ ਆਕਾਰ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਵੇਖੇ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਭਿਆਨਕ, ਡਰਾਉਣੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਦਿਲ ਹਲਕਾ ਜਿਹਾ ਕੰਬਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਰਿਹਾ। ਹਿੰਮਤ ਜੁਟਾ ਕੇ, ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਿਆ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇੰਨੇ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ ਹੋ? ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਅਵਸਥਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਇੰਨੇ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਿੱਧਰ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?" ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: "ਅਸੀਂ ਸਦਾ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਸਾਡੀ ਮੱਤ ਮਾਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹਨ, ਹੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਨਾ ਕੋਈ ਖੇਤਰ, ਅਸੀਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਨਾ ਧਰਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਸਵਰਗ। ਜਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸੁੱਖ ਹੁੰਦਾ, ਹੁਣ ਸਾਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਵੇਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਪਰਿਉਸ਼ਿਤਾ ਹਾਂ; ਦੂਜਾ ਸੂਚੀਮੁਖ ਹੈ; ਤੀਜਾ ਸੀਘਰਗਾ, ਚੌਥਾ ਰੋਹਕਾ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਲੇਖਕਾ ਹੈ।