ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਸਥਾਨ ਮਿਲੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ-ਮਾਤਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਭੈਬੀਤਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਿਆਂ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਆਖੇ: “ਪੰਜਵੀਂ ਤਿਥੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੰਗਲਮਈ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।” ਕਿਉਂਕਿ ਉਸੇ pavittar din, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਅਤੇ ਖੱਟੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਪ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕੌਣ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਸ਼ਿਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਹ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਜਟਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਇਹ ਸੀ: ‘ਮੈਂ ਲੰਬੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗੀ।’ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਪੰਜ-ਅੱਗ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਅਸੁਰ ਰੁਰੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ‘ਰਤਨ’ ਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਨ-ਧਾਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਤੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਤ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਦੂਜੇ ਨਾਮੁਚੀ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਲਹਿਰਾਂ ਆਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸੱਪ, ਮਗਰਮੱਛ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਸੀ। ਉਥੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵ-ਵੈਰੀਆਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜ ਸੀ, ਜੋ ਅਜੀਬ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਨਿਕਲੀ। ਉਥੇ ਦੈਤਿਆ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਸਮਪੰਨਤਾ ਵਾਲੀ ਫੌਜ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੋਹਿਤ ਮੱਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਘੋੜੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲੇ। ਉਹ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਅਤੇ ਅਟੂਟ ਬਾਂਸ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਝੰਡੇ ਲਹਿਰਾਉਂਦੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਜੰਗੀ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਯੋਧੇ, ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਉਤਾਵਲੇ, ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੰਗ ਦਰ ਜੰਗ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਡਰ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਖੁਦ ਖੜੀ ਸੀ—ਭਿਆਨਕ, ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਨੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ, ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਕਿਉਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋ?” ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਥੇ ਦੈਤਿਆ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਰੂ, ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਚਉਕਸ ਫੌਜ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਆਏ ਹਾਂ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਹੱਸ ਪਈ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਹੰਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਜਗਮਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨਿਕਲ ਪਈਆਂ। ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਫਾਂਸਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉੱਚੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੰਦ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਵਾਲੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੇ ਮੋਰ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਦੰਦ ਚਿੱਪੇ ਤੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਲਟੇ-ਸਿੱਧੇ ਨਾਅਰੇ ਮਾਰਦੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਚਲਦਿਆਂ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੰਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਲਹੂ ਦੀ ਰੁਚੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ, ਸਰੀਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਕਾਰਾਂ ਦੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਘੇਰੀ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਡਰੋ ਨਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ!” ਪਰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ, ਰੁਰੂ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਨੀਲਾ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਆਸਰਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਆ ਕੇ ਨਾਅਰਾ ਮਾਰਿਆ, “ਰੁੱਕੋ! ਰੁੱਕੋ!” ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋਏ ਪਏ ਸਨ, ਸੱਪਾਂ ਵਾਂਗ ਮੋੜਦੇ ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੀ ਪਿੱਠ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਕੁਝ ਦੇ ਦਿਲ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਛਾਤੀਆਂ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲੀਆਂ, ਸਿਰ ਕੁਹਾਡੀਆਂ ਨਾਲ ਵੰਡੇ, ਤੇ ਖੋਪੜੀਆਂ ਗਦਿਆਂ ਨਾਲ ਚੱਕਣ-ਚੂਰ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਕੁਝ ਦੇ ਪੇਟ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਛਿੱਦਰ ਹੋਏ, ਗਲ ਵਧੀਆ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋਏ; ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਗਏ। ਜਦ ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆ, ਰੁਰੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਖਪ ਗਏ, ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ। ਉਸ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਕਰਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ, ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਗੂੜ੍ਹੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਘਾੜਾ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਹੱਥੋਂ ਵੱਜਿਆ, ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਦੈਤਿਆ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋਈ, ਦਾਨਵ ਰੁਰੂ ਤੁਰੰਤ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਵੀ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਉਹ, ਹੋਰ ਦੇਵੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ, ਰੁਰੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜੋ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਖਾਲ ਪਕੜ ਲਈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਮੁੜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚਲੀ ਗਈ।