ਨਾਗ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, ਅੰਦਰੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ। ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ: "ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਰਾਜਾ ਭਾਰਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਕਿਸੇ ਦਿਵ੍ਯ ਯੋਜਨਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ।" ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਸਭ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪੂਜਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਕਿਉਂ ਲਾਇਆ?" ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਚਿਨ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਵੈਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। "ਆਓ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੀਏ; ਜੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ।" ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਪੁਸ਼ਕਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਯਜਨ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਥਰੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਥਕਿਆ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਠੰਡੀ ਧਾਰਾ ਵਹੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਰਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਨਾਗ-ਤੀਰਥ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਕੁਝ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਾਗ-ਕੁੰਡ ਕਿਹਾ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਨਦੀ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਪਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜਵੇਂ ਚੰਦਰ ਪੱਖ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸਪਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਉਹੀ ਵਚਨ ਦਿਤਾ: "ਪੰਜਵਾਂ ਚੰਦਰ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਹੈ।" ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਿਨ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸੰਬੰਧਤ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਿਨ ਤਿੱਖਾ ਅਤੇ ਖੱਟਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਨਾਗ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ?" "ਇਸ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸੱਚੀ ਕਥਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ!" ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸ਼ਿਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਸੀ, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। ਉਹ ਭਯੰਕਰ, ਜਟਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ। ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ: 'ਲੰਬੀ ਤਪस्या ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗੀ।'" ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ-ਅੱਗ ਦੀ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਤਪस्या ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੁਰੂ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਅਸੁਰ, ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਧਨਵਾਨ। ਉਥੇ, ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੀ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਦੂਜੇ ਨਾਮੁਚੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕ-ਰੱਖਿਆ ਕਰਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ। ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਚਾਲਾ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀ ਢਲਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨੇ ਡੁੱਬਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸਪ, ਘੜ, ਮੱਛੀਆਂ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੈਨਿਕ, ਅਜੀਬ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਬਰਚੇ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ। ਇੱਕ ਭਯੰਕਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ, ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ, ਸਭ ਵੱਡੀ ਸੰਪਤੀ ਵਾਲੇ। ਉਹ ਆਏ, ਵੱਡੀ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ; ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਲਾਲ ਰੋਹਿਤ ਮੱਛੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਉਹ ਸਾਰੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੇਜ਼ੀ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੰਡ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਬਾਂਸ ਨਾਲ। ਰਥ, ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਲਹਿਰਦਾਰ ਝੰਡੇ, ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ; ਯੋਧੇ, ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਖੜੇ, ਪਾਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ। ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰਤੀਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਭਯੰਕਰ ਸਾਥੀ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਲ, ਡਰ ਕਰਕੇ, ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਖੁਦ ਖੜੀ ਸੀ—ਭਯੰਕਰ, ਤਪ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨਾਮ, ਨਾਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਡਰੇ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖੀ। ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਵੱਡੀਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੀ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਕਿਉਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋ?" ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਥੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਰੁਰੂ, ਭਯੰਕਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ। ਵੱਡੀ ਚੌਕੜੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਸੀਂ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਆਏ ਹਾਂ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਹੱਸ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹੱਸਦੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ। ਉਹ ਸਭ ਨੇ ਫੰਦੇ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜੇ, ਉੱਚੀਆਂ, ਭਰੀਆਂ ਛਾਤੀਆਂ; ਸਭ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਭਯੰਕਰ ਚਿਹਰੇ, ਦੰਦ ਤੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਵਾਲਾ ਮੂੰਹ। ਸਭ ਨੇ ਮੋੜ ਵਾਲੇ ਮੁਕੁਟ ਪਹਿਨੇ, ਦੰਦ ਦਬੇ ਤੇ ਨਿਕਲੇ ਹੋਏ; ਅਪਵਿੱਤਰ ਗੂੰਜ ਤੇ ਚੀਕਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੀਆਂ। ਕੁਝ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਕੁਝ ਨੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ; ਕੁਝ ਨੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਖੂਨ ਦਾ ਸਵਾਦ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਕਈ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ; ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦਿੱਤਾ। "ਡਰੋ ਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ—ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ!" ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਚੌਕੜੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰੁਰੂ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਨੀਲਾ ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਆਸਰਾ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਪਹੁੰਚਿਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਗੜਬੜ ਵਿੱਚ ਸੀ।