ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰਵੀਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਜਰਤਕਾਰੂ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਜੋੜੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੁਹਾਡੀ ਨਾਗ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰਾਖਾ ਬਣੇਗਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਖੀ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਨਾਗਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ—ਸੁਤਲ, ਵਿਤਲ ਅਤੇ ਤਲਾਤਲ—ਰਹਿਣ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾਓ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਉਥੇ ਸੱਤਵੇਂ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹੋ। ਫਿਰ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਤੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਇੱਕ ਵੰਸ਼ਜ ਉੱਭਰੇਗਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਨਾਂ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਭੱਖਣਹਾਰ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁਪਰਣ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਹੜੇ ਨਾਗ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਅਣਗੌਲ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਇਹ ਹੋਣ ਹੀ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾਓ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ, ਤਾਂ ਵੀ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਔਖਧੀਆਂ, ਗਰੁੜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਜਾਂ ਬਾਂਧਣਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰੋ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਸੁਤਲ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਵਰਦਾਨ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉਤੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, “ਭਾਰਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਪਾਂਡਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉੱਭਰੇਗਾ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੈਵੀ ਕ੍ਰਮ ਰਾਹੀਂ ਸਾਡਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਕਿਉਂ ਦੇ ਬੈਠੇ?” ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਵਿਸ਼ਵਚਿਨ ਦੇਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਾਡਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਵੈਰਾਜਾ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਖੇ ਯਜਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਆਓ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਉਥੇ ਚੱਲੀਏ, ਜੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸ ਫੈਸਲੇ ਉਪਰੰਤ, ਸਾਰੇ ਨਾਗ ਪੁਸ਼ਕਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਯਜਨ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਥਰੀ ਢਲਾਨ ਤੇ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਵਹਿ ਨਿਕਲੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਸਹੂਲਤ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਾਗ-ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਗ ਕੁੰਡ ਆਖਿਆ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਰਿਆ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦਾ ਮੇਲ ਹੈ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਗ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ। ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਫਿਰ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਬਚਨ ਆਖੇ: “ਉਹ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਓਸੇ ਦਿਨ ਨਾਗਾਂ ਬਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਿਨ ਤਿੱਖੇ ਅਤੇ ਖੱਟੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਰੇਹਿਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਨਾਗ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਤ੍ਰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸਚ-ਸਚ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਜੀ।” ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਸ਼ਿਵਾ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਲਾਈ, ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ। ਮਟਿਆ ਹੋਏ ਕੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਕਤੀ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ, ਉਸ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਸੀ: ‘ਮੈਂ ਲੰਮੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।’ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ, ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਪੰਜ-ਅੱਗੀਆਂ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਕ ਹੋਰ ਸਮੇਂ, ਜਦ ਉਹ ਦੇਵੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅਸੁਰ ਰੁਰੂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚਲੇ ਰਤਨ ਨਾਮਕ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਬਹੁਤ ਧਨ-ਧਾਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਉਥੇ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਡਰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਅਸੁਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ, ਉਹ ਰੁਰੂ ਦੂਜੇ ਨਾਮੁਚੀ ਵਰਗਾ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਕਾਫੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਲੈ ਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮਹਾਨ ਅਸੁਰ ਉੱਠਿਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਨਾਗ, ਮਗਰਮੱਛ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਵਿਲੱਖਣ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਫੌਜ, ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਥੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੰਟੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰਥਾਂ, ਸਭ ਵੱਡੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਮੱਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਤਾਉਂਦੇ ਹੋਏ। ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੱਧੇ ਘੋੜੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਰੋਹਿਤਾ ਮੱਛੀਆਂ ਵਰਗੇ ਦਿਸ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਲੱਖਾਂ-ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਥ ਵਰਗੀ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਬਾਂਸਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ। ਰਥ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨਾਲ ਦਬੇ ਹੋਏ, ਝੁਲਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਨਾਲ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਯੋਧੇ, ਜਿਹੜੇ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਜੰਗ ਦਰ ਜੰਗ ਜਿੱਤਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਾਥੀ ਬਹੁਤ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹਾਰ ਗਏ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਡਰ ਕਰ ਭੱਜ ਗਏ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀ ਖੁਦ ਖੜੀ ਸੀ—ਭਿਆਨਕ, ਤਪੋਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ। ਉਹ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨਾਸ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਡਰੇ ਹੋਏ ਤੇ ਹੱਥਿਆਰ-ਹੀਣ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੀ ਹੈ।