ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਚਨ ਦੀ ਪੂਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਕਹਿਆ ਕਿ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣਾ ਸਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਵਾਮਨ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ। ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ। ਜਿਸ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਯੋਗੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਅੱਜ ਦੇਖ ਲਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਲੋਕ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਬਾਤਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੰਕਾ ਹੋਈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਇਹ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵੈਰੀ ਵੀ ਘਰ ਆਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਇਨਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਆਚਾਰਯ, ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ; ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦਾ ਸਵਰਗ ਵੀ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਜੋ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਦਾਨ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਦਾਨ ਹਾਨੀ ਕਰੇ, ਉਹ ਮਲਿਨ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਲਿਆ। ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।" ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਸਿਰਫ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਹੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲਜਜਾ ਹੋਵੇਗੀ।" ਇੰਦਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਚ ਹੈ।" "ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਮੰਗੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਵਾਸਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਮੰਗਿਆ ਹੈ।" "ਹੇ ਦਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੁਸੀਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਵਰ ਦਿਓ।" ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਵਾਮਨ ਲਈ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਲੈ ਲਵੋ।" "ਇਥੇ, ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਰਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਵਾਮਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪਗ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਹੇ ਹਰੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਿੱਤੀ, ਹਰੀ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਰੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤਿੰਨ ਪਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਲੰਘਿਆ। ਉਹ ਯਜ੍ਯ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੱਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਆਵਾਸ ਉਸ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਹੇਠਾਂ ਆ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਪਗ ਸੂਰਜ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਦੂਜਾ ਪਗ ਧ੍ਰੂਵ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਤੇ ਤੀਜੇ ਪਗ ਨਾਲ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ (ਕੌਸ्मिक ਐਗ) ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੋਂ, ਜਦ ਐਗ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ, ਤਾਂ ਘਣੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਸਮੇਤ, ਡੁੱਬਾ ਗਿਆ। ਧ੍ਰੂਵ ਦੇ ਲੋਕ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਸੰਸਾਰ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਪਹਾੜ ਵੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਉਹ ਧਾਰਾ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧੋਤੀ ਹੋਈ। ਜੋ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪਦ ਕਹਾਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਝੀਲ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਗ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕੀਸ ਸਮੂਹਾਂ ਸਮੇਤ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਵਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਸੌ ਕਲਪਾਂ ਲਈ ਵੱਡੀਆਂ ਆਨੰਦਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਿਰ 'ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਧਾਰਾ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਵਿਸ਼ਣਵੀ ਨਦੀ ਕਹਾਈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪੈਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਗੰਗਾ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪਦੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਜੋ ਚਲਦੇ ਤੇ ਨਾ ਚਲਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਜਖਮ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਪਦੀ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਨਦੀ ਨਾਲ, ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਂਡ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਸਭ ਵਿਅਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਸਭ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਨੇ ਬਾਸਕਲੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੇ ਪਗ ਪੂਰੇ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਸਕਲੀ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਪ ਵੇਖ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਇਹ ਖੁਦ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ।" "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਉਨੀ ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੀ," ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਜਿੰਨੀ ਧਰਤੀ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ।" "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ, ਮੈਂ ਰੋਕਿਆ ਨਹੀਂ; ਧਰਤੀ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" "ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਕੋਈ ਉੱਤਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। "ਹੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਵਰ ਦਿਆਂ? ਪਾਣੀ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਚੁਣਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ, ਦਾਨ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮੈਂ ਭਗਤੀ ਚੁਣਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਵੇ।" "ਮੈਂ ਸ਼੍ਵੇਤਦੀਪ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਹੁੰਚਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਵੋਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਵਾਮਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਫਿਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ; ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆ ਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਬਾਸਕਲੀ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਖੁਸ਼ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ; ਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰਾ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਲੀਲਾ, ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਰੂਪ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਮੂਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ, ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਹਾਈ।