ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਮਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਦਿਆਧਰ ਬਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਮਦਨ ਅਤੇ ਸ਼ਤਧਨੂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ। ਜੇ ਪਵਨ ਅਤੇ ਨੰਦਿਨ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, "ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ-ਸਥਲ ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਕਿਉਂ ਰੱਖੇ? ਇਹ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ?" ਉਹ ਅੱਗੇ ਪੁਛਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਇੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਦੈਤਿਆ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ?" "ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੈਕੁੰਠ, ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸਿਆ? ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ?" ਭੀਸ਼ਮ ਪੁਛਦਾ ਹੈ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਸਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਮਹਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਨਰਸਿੰਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਦਾ ਟਾਪੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਫਿਰ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਪੁਰਖਾ-ਭੂਮੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਪਹਾੜ 'ਤੇ, ਦੋ ਪੈਰ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੇ?" "ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਕਦਮ ਰੱਖੇ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।" ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਭੀਸ਼ਮ! ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਰੱਖੇ।" ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਯਜਨਾ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਉੱਤੇ ਆਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਰੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ। ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਏ। ਹੁਣ ਦਾਨਵ ਹੀ ਯਜਨਿਆਂ ਦੇ ਭੋਗੀ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਬਾਸਕਲੀ ਨਾਮਕ ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਚਲਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ ਜੀਵ ਹੋਣ, ਹਰ ਥਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਜੀਊਣ ਦੀ ਆਸ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ: "ਇਹ ਬਾਸਕਲੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤ ਹੈ।" "ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਾਸਕਲੀ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਾਰੇ ਅਮਰਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਤੇ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਡੀ ਡਰ ਦਾ ਕਾਰਨ?" "ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਬਾਸਕਲੀ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਸਮੇਤ।" "ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪਿਤਾ, ਹੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਕੁਝ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਚੋ ਕਿ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" "ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵੇਦਕ, ਸਮਾਰਤ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਆਰਥ ਲਈ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਸੀਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤੋਂ ਉਪਕਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮਝ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।" "ਜੋ ਕਿਸੇ ਦੇ ਉਪਕਾਰ ਨਾਲ ਝਲਸ ਗਿਆ, ਲੱਜਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਝੂਠਾ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।" "ਸਿਰਫ਼ ਵਾਪਸੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲਾਭ ਉੱਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" "ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਸੌ ਵਾਰੀ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।" "ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢੋ, ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜਾ ਉਪਾਅ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਾਠ ਤੇ ਯਜਨ ਉਚਾਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਤਿਉਹਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਰੁਕ ਗਏ।" "ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਖੋਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਸਾਰੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਮੁਕ ਗਏ, ਧਰਮ ਦੇ ਨਿਯਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਹ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।" "ਸੰਸਾਰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਥਕ ਚੁੱਕੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਬਾਸਕਲੀ ਆਪਣੇ ਵਰਦਾਨ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਹੈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਜੇਤ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਸਕਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਕੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਲਿਆ। ਕੇਵਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ, ਚਾਰ-ਭੁਜਾ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਹੀ ਪਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਸਵੈ-ਭੂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਏ, ਸਾਰੇ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਪਣਾ ਧਿਆਨ ਛੱਡੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਜਿਸ ਕਾਰਜ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਹੋਰ ਕਿਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇਨੀ ਚਿੰਤਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਮੇਰੀ ਰਚਨਾ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਲਈ ਬਣੀ ਸੀ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਚੰਭਾ ਨਹੀਂ।" "ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ; ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੰਹਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।