ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਉਚਾਰਕ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸੁਕਤਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਵਰੁਣ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਰਵ-ਪਤੀ ਹਨ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੇਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਚੀਟੀ ਦੇ ਬਿਲਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ, ਧਰਤੀ ਲਈ ਲਿਆ ਕੇ, ਉਹ ਮਿਟੀ ਨੂੰ ਮਟਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨਾਲ ਚਿਕਿਤਸਾ ਜੜੀਆਂ, ਰੋਚਨਾ, ਸਿਧਾਰਥ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗੁੱਗਲੁ ਵੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਪੰਚਗਵਯ ਦੇ ਮਿਸ਼ਰਨ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਤਾ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਸੌ ਗਾਂਵਾਂ — ਜਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਰਥਾ, ਅਠਾਹਠ, ਪੰਜਾਹ, ਛਤੀ, ਜਾਂ ਪੱਚੀ — ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਸਮਾਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਗਾਂਧਰਵ ਗੀਤਾਂ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਗਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਮਵੇਦ ਉਚਾਰਕ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਤਿਲੀ, ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਜੀਵ — ਮਗਰਮੱਛ, ਮੱਛੀਆਂ ਆਦਿ — ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਇਹ ਪਤਿਲੀ ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਾਇਆ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵੀ, ਵਿਧੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ‘ਆਪੋਹਿਠ’ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਪਤਿਲੀ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਹੋਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਹੋਮ ਕਰਨਾ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਤਨੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ — ਇਹ ਸਭ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਤਨ ਤੇ ਯੰਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਵੰਡਦੇ ਹਨ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਪਤਿਲੀ ਅਤੇ ਪਲੰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ ਸੌ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਵੀਹ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਲਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਹੈ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਕੂਆਂ, ਜਲ-ਸੰਚੇ, ਅਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਵੀ। ਪਰ ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਹ ਵਿਧੀ, ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਸਥਾਨਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਇਕ-ਅੱਗ ਵਿਧੀ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਹੋਣ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਜਲ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤੂ ਦਾ ਜਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਾੜੇ ਅਤੇ ਠੰਡੀ ਰੁੱਤੂ ਵਿੱਚ, ਵਾਜਪੇਯ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਵਸੰਤ ਵਿੱਚ ਜਲ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਜਲ ਰਾਜਸੂਯ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪਵਿਤ੍ਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੰਖ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜ-ਵਿਲਾਸ, ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਪਰਮ-ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਰੁੱਖ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਅਤੇ ਬਾਗਾਂ ਦੀ ਵੀ, ਦੱਸਾਂਗਾ। ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਸਭ ਤਲਾਬਾਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਾਂਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ — ਯਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਮੰਡਪ ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸੋਨੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਤੇ ਉਨਮਾਦ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਚਿਕਿਤਸਾ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣਾ, ਦਹੀਂ, ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਉਣਾ। ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ, ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਣਾ; ਸਭ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਕੰਨ-ਛੇਦ ਕਰਨਾ। ਕਜਲ ਵੀ ਦੇਣਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਛੜੀ ਨਾਲ; ਸੱਤ ਜਾਂ ਅਠ ਫਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ। ਹਰੇਕ ਰੁੱਖ ਲਈ, ਆਲਤਾਰ 'ਤੇ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧੂਪ ਗੁੱਗਲੁ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ। ਸੱਤ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਸੁਗੰਧੀ ਕਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨਮਾਦ ਨਾਲ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਪੈਰ 'ਤੇ ਮਟਕਾ ਰੱਖਣਾ। ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਅਰਪਣੀ ਕਰਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕ-ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰਨੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਜੋ ਸ਼ੁਧ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਮਰਬੰਦ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ—ਇੱਕ ਗਾਂ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ, ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਛੱਡੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਮੰਤ੍ਰ, ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗੀਤਾਂ, ਅਤੇ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਵਰੁਣ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਟਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਯਜਕ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਧ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਯਜਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹਨ, ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਗਹਣੇ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਛਲੇ, ਜਨੈਉ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਨਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਸਤ੍ਰ, ਪਲੰਗ, ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘੀ, ਜੌ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਤਿਲ ਨਾਲ ਅੱਗ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਲਾਸ਼ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਅੱਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਤਿਉਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਫਿਰ, ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ, ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਿਦਿਆ-ਲੋਭ ਰਹਿਤ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।