ਜਦੋਂ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਯਜਨਾ ਕਰਨੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਯਜਨਾ ਕਰੋ," ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਰਿਗਵੇਦ ਦੇ ਪਾਠਕ ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਅਤੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਬਿਠਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯਜਮਾਨ ਖੁਦ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਵੇਦੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਸਭ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਯਜਨਾ ਕਰੋ," ਅਤੇ ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਤੁਸੀਂ ਖੜੇ ਰਹੋ," ਅਤੇ ਉੱਚਤ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਘੀ ਅਤੇ ਲੱਕੜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੁਰੋਹਿਤ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਗ੍ਰਹਾਂ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਰੁਤਗਣ, ਲੋਕਪਾਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸ਼ਾਂਤੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਵਮਾਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਬੈਠਾ ਰਿਗਵੇਦ ਪਾਠਕ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ, ਸ਼ਕ੍ਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਸੋਮ, ਕੌਸ਼ਮੰਡ ਅਤੇ ਜਾਤਵੇਦਸ ਆਦਿਕ ਸੁਕਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਪਾਠਕ ਸੂਰਿਆ ਸੁਕਤ, ਵਿਰਾਜ, ਪੁਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ, ਸੁਪਰਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਆਦਿਕ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਸਾਮਵੇਦ ਪਾਠਕ ਸ਼ੈਸ਼ਵ, ਪੰਚਨਿਧਾਨ, ਗਾਯਤਰੀ ਅਤੇ ਜੇਠਾ ਸਾਮ, ਵਾਮਦੇਵ, ਬ੍ਰਿਹਤ ਸਾਮ, ਰੌਰਵ ਅਤੇ ਰਥੰਤਰਾ ਆਦਿਕ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੋਮਾਤਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਰਤ, ਵਿਕੀਰਣ, ਰਕਸ਼ੋਘਨ ਅਤੇ ਯਮ ਆਦਿਕ ਸੁਕਤ ਵੀ ਗਾਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਅਥਰਵਵੇਦ ਪਾਠਕ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਸੁਕਤ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ, ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ, ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਬਿਲ ਅਤੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਾਲੇ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮਿੱਟੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਰੋਚਨਾ, ਸਿੱਧਾਰਥ, ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗੁਗਲ ਮਿਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੰਚਗਵਯ ਦੀ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਯਜਮਾਨ ਵੱਡੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਤ ਭਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਕਰਕੇ, ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਆਉਣ ‘ਤੇ, ਸੋ ਗੋਆਂ, ਜਾਂ ਅੜਸਠ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ, ਜਾਂ ਛੱਤੀ, ਜਾਂ ਪਚੀ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਵੇਦ ਮੰਤ੍ਰ, ਗਾਂਧਰਵ ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿੱਚ, ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਗੋਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਮਾਤਾ ਸਾਮਵੇਦ ਪਾਠਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਮੋਤੀ ਜੜੇ ਹੋਣ, ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ, ਮਗਰਮੱਛ ਆਦਿਕ ਜਲਚਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਚਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਵੇਦ-ਵੈਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਦਰਿਆ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਨਾਲ ਉਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਥਰਵਣ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਰਸਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠਾ" ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਸਭ ਸੰਗਤ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਆਹੁਤੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਦਿਨ ਤੱਕ ਇਹ ਆਹੁਤੀਆਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮ ਕਰਕੇ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੰਡਪ ਨੂੰ ਫਿਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ ਤੇ ਇੱਕ ਖੱਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਂ ਅੱਠ-ਸੌ, ਜਾਂ ਪੰਜਾਹ ਜਾਂ ਵੀਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਹੈ ਟੈਂਕ (ਤਲਾਬ) ਦੀ ਰਸਮ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹੀ ਰਸਮ ਖੂਹ, ਝੀਲ, ਕਮਲ-ਕੁੰਡ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ, ਮੰਦਿਰ ਜਾਂ ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਰਸਮ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸਵੈੰਭੂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਛੋਟੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਲਈ ਇਹ ਇਕ-ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਯਜਨਾ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਦਿਲੋਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ। ਵਰਖਾ-ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਅਗ્નਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਾਜਪੇਯ ਅਤੇ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਰਸਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੂਯ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ! ਜੋ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਮ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਜਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਕੇ, ਦੋ ਪਰਾਰਧ ਤੱਕ ਦੇਵ-ਕਨਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰਵੋਚ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਭੀਸ਼ਮ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਦਰਖ਼ਤ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਕਿਵੇਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਦਰਖ਼ਤ ਲਗਾਉਣ?" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੈਂ ਦਰਖ਼ਤ ਅਤੇ ਬਾਗ-ਬਗੀਚਿਆਂ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਕੁਝ ਟੈਂਕ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਇੱਥੇ ਵੀ ਕਰਨਾ ਹੈ—ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ, ਮੰਡਪ, ਤੇ ਉਚਿਤ ਆਚਾਰਯ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੋਨੇ, ਵਸਤ੍ਰ, ਚੰਦਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਔਸ਼ਧੀ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਦਹੀਂ, ਅਖੰਡ ਅਨਾਜ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਦਰਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾ ਕੇ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ। ਹਰ ਇਕ ਦਾ ਕੰਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਛੇਦੋ। ਕਾਜਲ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸਲਾਈ ਨਾਲ ਲਗਾਓ। ਸੱਤ ਜਾਂ ਅੱਠ ਫਲ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਧੋ ਕੇ, ਤਿਆਰ ਰੱਖੋ। ਹਰ ਦਰਖ਼ਤ ਲਈ ਵੇਦੀ ਉੱਤੇ ਆਹੁਤੀ ਰੱਖੋ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧੂਪ ਗੁਗਲ ਹੈ, ਜੋ ਤੰਬੇ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।