ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਤਿਉਹਾਰ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੰਨੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਸਪਤਮੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੰਤ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੂਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਕਾਲੀ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਦੰਦ ਮੰਜਨ ਕਰਕੇ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਮਾੜ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰਿ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ, ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਉੱਠ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜਪ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਲਾਲ ਕੰਨੈਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਲਾਲ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪੋਸ਼ਾਕ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਸਦਾ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋਣ। ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਛੇਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਗਊ ਮੂਤ੍ਰ ਪੀ ਕੇ, ਉੱਠ ਕੇ, ਨਿੱਤ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਪੋਸ਼ਾਕਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਖੁਦ ਤੇਲ ਅਤੇ ਨਮਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰੋ। ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮੌਨ ਵਰਤ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣੇ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਰਤ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਆਉਣ ਤੱਕ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਪੂਰੀ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲਾ ਪਲੰਗ, ਅਤੇ ਪੀਲੀ ਦੂਧ ਵਾਲੀ ਗਊ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਰਮ ਬਿਨਾਂ ਲੋਭ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੌ ਕਰੋੜ ਜਨਮ ਤੱਕ ਕਦੇ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਰੋਗ-ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਸਪਤਮੀ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫਲ ਸਪਤਮੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ ਸੁਗਮ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਯਮ ਨਾਲ, ਛੇਵੀਂ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਬਣਵਾਓ ਅਤੇ ਗੁੜ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਫਲ ਬਣਵਾ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ‘ਸੂਰਜ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ’ ਕਹਿ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਸੱਤਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਫਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਰਹੋ ਜਦ ਤੱਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਪਤਮੀ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਦਿਨ ਵੀ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਿਛਲੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਫਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਦਿਓ, ਨਾਲੇ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਤੇ ਮਾਲਾ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਵੀ ਦਿਓ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸਪਤਮੀਆਂ ਸਾਲ ਭਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ—ਭਾਨੁ, ਅਰਕ, ਰਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਯ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਹਰੀ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਵਿਭਾਵਸੁ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਰਨੁ—ਜਪੋ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਹਰ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਪੋ। ਵਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦਾਨ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਦਿਓ। ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਾਕ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿਓ। ਗੁੜ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਅਧੂਰੀ ਨਾ ਰਹੇ। ਮੇਰੀ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਸੱਤਵੀਂ ਫਲ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਕਵੀਹ ਪਿਛਲੇ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੰਗਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਸਭ ਪਾਪ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇੱਥੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੱਤਵੀਂ ਫਲ-ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਗੁੜ ਸਪਤਮੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਨੰਤ ਆਯੁ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਭਾਗ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਸਪਤਮੀ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਵਰਤ ਰੱਖੋ। ਸਵੇਰੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਫ਼ ਚਿੱਟੇ ਤਿਲ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਕਮਲ ਦਾ ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਓ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ‘ਸਾਵਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਘੜਾ ਅਤੇ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਰੱਖੋ। ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਮਾਲਾ, ਲੇਪ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ, ਓਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੋ: ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹੋ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਜਪੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿਓ। ਫਿਰ, ਪੰਚਗਵਯ ਪੀ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਮੀਨ ਉੱਤੇ ਸੋ ਜਾਵੋ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਸੂਰਜ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਦੇ ਰਹੋ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੰਘਣ ਤੇ, ਅੱਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਦਾਨ ਵੇਦ-ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ, ਘੀ ਅਤੇ ਖੀਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਓ। ਖੁਦ ਤੇਲ ਤੇ ਨਮਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਰੱਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਪਲੰਗ ਤੇ ਗੁੜ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰੋ, ਨਾਲੇ ਹੋਰ ਜਿੰਨੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੋੜੀਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦਿਓ ਅਤੇ ਇਕ ਸਿੰਘ ਵਾਲੀ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਊ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਜੇ ਸਮਰਥ ਹੋਵੋ ਤਾਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਵਾਲਾ ਘਰ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਪਤਮੀ ਵਰਤ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੇ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੇ, ਅਨੰਤ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਭਾਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।