ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਇੱਕ ਕਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਇਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ? ਉਸ ਦੇ ਕੀ ਫਲ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।" ਤਦ ਸ੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹੀ ਸਵਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਮਚੰਦਰ ਜੀ ਨੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹੋ।" ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਰਾਮ। ਇਹ ਤੇਰੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" "ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਰਾਮ, 'ਮੋਹਿਨੀ' ਨਾਮ ਦੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੈਂ ਸੱਚ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਮ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।" "ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸਕ ਕਥਾ—ਸਿਰਫ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕਿਨਾਰੇ ਭਦਰਾਵਤੀ ਨਾਮ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਨਗਰੀ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਚੰਦਰ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਬਹੁਤ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਸੀ।" "ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਧਨਪਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਨੇਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਸਰਾਏ, ਕੂਏਂ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਬਾਗ, ਤਲਾਬ ਤੇ ਘਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਸੁਮਨਸ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ, ਮੇਧਾਵੀ, ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ—" "ਪੰਜਵਾਂ ਸੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਬੁੱਧਿ, ਜੋ ਸਦਾ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਜੂਏ ਦੇ ਅੱਡਿਆਂ ਤੇ ਮੈਫ਼ਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ।" "ਉਹ ਜੂਏ ਵਰਗੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਅਣਚਾਹੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਸੀ।" "ਅਧਰਮੀ, ਮੰਦਬੁੱਧਿ, ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾ ਧਨ ਉਡਾ ਲਿਆ, ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਰਾਬ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ।" "ਕੁਟਣੀਆਂ ਦੇ ਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਹਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਚੌਰਾਹਿਆਂ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ, ਪਿਉ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" "ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗਹਿਣੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਖਰਚ ਲਏ; ਕੰਜੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਹੁਣ ਧਨ ਨਹੀਂ ਸੀ।" "ਫਿਰ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਨੰਗਾ ਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਿਆ: ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ?" "ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰਾਜੇ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ, ਪਰ ਪਿਉ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।" "ਫੇਰ ਫੜਿਆ ਗਿਆ, ਫੇਰ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮਾੜੀ ਆਦਤਾਂ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ ਸੀ; ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਉਸਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" "ਉਸਨੂੰ ਕੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ; ਆਖ਼ਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਮੂਰਖ, ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨਾ ਰਹੀ।'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੇੜੀਆਂ ਤੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਪਰੇਸ਼ਾਨ, ਮਨ ਬੇਚੈਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੌੜਦਾ ਫਿਰਿਆ; ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਹਿਰਣ, ਸੂਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰ ਕੇ ਖਾਂਦਾ।" "ਮਾਸ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਤਰਕਸ਼ ਰੱਖਦਾ।" "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ, ਚਕੋਰ, ਮੋਰ, ਬਗਲੇ, ਤਿਤਰ ਤੇ ਚੂਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਦਾ।" "ਇਹ ਨਿਰਦਈ, ਹਠੀਲਾ, ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ।" "ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦੁੱਖ ਤੇ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਇਕ ਵਾਰੀ, ਆਪਣੇ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ, ਕੌਂਦਿਨ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।" "ਮਾਧਵ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਆਪ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਹੇਠ ਸੀ।" "ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕਪੜੇ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਉਸਦੇ ਪਾਪ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ; ਫਿਰ ਉਹ ਕੌਂਦਿਨ੍ਯਾ ਸਾਹਮਣੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ—" "'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ; ਦੱਸੋ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?'" "ਕੌਂਦਿਨ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋਣਗੇ: ਵੈਸਾਖ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ 'ਮੋਹਿਨੀ' ਨਾਮਕ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।'" "'ਉਸ ਦਿਨ ਮੇਰੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰ; ਜਿਹੜੇ ਪਾਪ ਮੇਰੂ ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'" "'ਮੋਹਿਨੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਜੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।' ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਬੁੱਧਿ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਉਸਨੇ ਕੌਂਦਿਨ੍ਯ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਦਿਵਯ ਸ਼ਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਮ, ਇਹ ਮੋਹਿਨੀ ਵਰਤ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।