ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਜੋ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਅਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਵਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ-ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਸੁਣ, ਕਿ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ (ਦ੍ਵਿਜ) ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਪਾਣੀ, ਚਾਹੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਕਰ ਲੈਣ। ਇਹ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ “ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ” ਹੈ। ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ੍ਹ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ, ਚਤੁਰਸਰ ਜਗ੍ਹਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਚਾਰ ਹੱਥ ਹੋਵੇ, ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਆਮੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ।” ਵਾਯੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੇਰੇ ਤੀਹ ਕਰੋੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ, ਹੇ ਜਾਹਨਵੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਨੰਦਿਨੀ, ਨਲਿਨੀ, ਦਕ੍ਸ਼ਾ, ਪృਥਵੀ, ਸੁਭਗਾ, ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਸਿਤਾ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਧਰੀ, ਸਦਾ ਦਇਆਵਾਨ, ਲੋਕਪ੍ਰਸਾਦਿਨੀ, ਕ੍ਸ਼ੇਮਾ, ਜਾਹਨਵੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਪ੍ਰਦਾਇਨੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਨਾਮ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਨਾਮ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਜਪਣੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਸਿਰ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰੋ: “ਹੇ ਧਰਤੀ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਲੋਂ ਰੌਂਦੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰ। ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਸੂਰ ਨੇ ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਉਠਾਇਆ ਸੀ। ਹੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣਾ ਲਈ ਜਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਯਕ੍ਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ, ਸੁਪਰਣ, ਰੁੱਖ, ਜੰਭਕ ਆਦਿ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਮੇਘਵਾਸੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼-ਚਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਜਲ ਦਿਓ। ਜਿਹੜੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਜਲ ਦਿਓ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਪਵੀਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਨਿਵੀਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਸਨਾਤਨ, ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ, ਵੋਢੂ, ਪੰਚਸ਼ਿਖ, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਜਨੈਊ ਨੂੰ ਅਪਸਵ੍ਯ ਕਰਕੇ, ਸੱਜਾ ਘੁੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਗਨਿਸ੍ਵਾਤ, ਸੌਮ੍ਯ, ਹਵਿਸ੍ਮਤ, ਉਸ਼੍ਮਪਾ ਆਦਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਲ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਗੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਜਲ ਦਿਓ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ: “ਜੋ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਹਨ ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਣ।” ਫਿਰ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਅਸਲ ਫੁੱਲਾਂ, ਤਿਲ, ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲੋਟਸ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਅਰਘ ਦਿਓ। “ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਰੂਪ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਂ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਵੇਖੋ ਜਾਂ ਛੂਹੋ, ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਪੁਣ੍ਯ-ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਿਓ। ਇਸ ਪੱਧਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹੁਣ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸਨ, ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੀ ਚਮਕ ਮੰਦੀ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਇਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਜੇਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭਾਨੁਮਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸੋਹਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਪਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਲੱਖਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਕੁਟੁੰਬ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੀ ਅਤੁੱਲ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀ? ਅਤੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਪ੍ਰਭਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਕਿਉਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ?