ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੁਣਯਾਤਮਾ ਲੋਕ ਵੱਡੇ ਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਸਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਵਨਰ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ, ਉਸਦਾ ਇਹ “ਸ਼ਿਖੀ ਵ੍ਰਤ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਦੋ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਲਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਤੇ, ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਰਥ ਤੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸੌ ਯੁਗ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ—ਇਹ “ਅਸ਼ਵ ਵ੍ਰਤ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੋਈ ਰਥ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਤੱਕ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੁਬਾਰਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ “ਕਰੀ ਵ੍ਰਤ” ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭੋਜਨ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਦਸ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਪੁਣਯਾਤਮਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਜਗਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ “ਵਿਸ਼ਵ ਵ੍ਰਤ” ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾ-ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਇਕਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਕਰਕੇ ਵਿਆਹ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਹੈ—ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿਚ। ਇਹ ਦਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਾਨੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਬਣਾਈਏ ਤੇ ਜਲ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਦਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ—even when all beings are destroyed. ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਵ੍ਰਤ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਿਆ, ਭਾਵੇਂ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੱਕ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਰਤ, ਇਹ ਪੁਣਯਾਤਮਕ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਵ੍ਰਤ ਸਭ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਕਿ ਦੋਜਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਣ। ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂ ਨਾ ਖਿੱਚਿਆ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ, ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਹੈ: “ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।” ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਚੌੜਾਈ ਵਿਚ ਚਾਰ ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਵਰਗ ਆਕਾਰ ਬਣਾਉ, ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ: “ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਹੇ ਵੈਸ਼ਨਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਮੌਤ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ।” ਵਾਯੂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤਿਹਾਡੀਆਂ ਤੀਹ ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹਨ, ਹੇ ਜਾਹਨਵੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਨੰਦਿਨੀ, ਨਲਿਨੀ, ਦਕ੍ਸ਼ਾ, ਪૃਥਵੀ, ਸੁਭਗਾ, ਵਿਸ਼ਵਕਾਇਆ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾਸਿਤਾ। ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀ, ਸਦਾ ਦਯਾਲੂ, ਲੋਕ-ਪ੍ਰਸਾਦਿਨੀ, ਖੇਮਾ, ਜਾਹਨਵੀ, ਸ਼ਾਂਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਿ-ਪ੍ਰਦਾਇਨੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਨਾਂਵਾਂ ਦਾ ਜਪ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਪੱਥਾਂ ਵਿਚ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਹਾਜ਼ਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਨਾਂ ਜਪੋ, ਤੇ ਤਿੰਨ, ਚਾਰ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਗਾਓ। ਧਰਤੀ ਨਾਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: “ਹੇ ਧਰਤੀ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਹੋਈ, ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਮੇਰੇ ਪਾਪ ਮਿਟਾ। ਤੈਨੂੰ ਸੌ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਵੱਧਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।” “ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਲ, ਧਰਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰੋ। ਫਿਰ, ਚਿੱਟੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੋ। ਤਦ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣਾ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ, ਯਕ੍ਸ਼, ਨਾਗ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਫਿਰ ਭਿਆਨਕ ਸੱਪ, ਸੁਪਰਣ, ਰੁੱਖ, ਜੰਭਕ ਆਦਿਕ, ਵਿਦ੍ਯਾਧਰ, ਮੇਘਾਂ ਉੱਤੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲਦੇ ਹਨ—ਸਭ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੀਏ। ਜਿਹੜੇ ਆਸ੍ਰਯ ਰਹਿਤ ਹਨ ਜਾਂ ਪਾਪੀ ਵਿਹਾਰ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਪਾਣੀ ਸੰਤੋਸ਼ ਵਾਸਤੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਪਵੀਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਨਿਵੀਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ, ਰਿਸ਼ੀ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅਨ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ, ਸਨਕ, ਸਨੰਦ, ਸਨਾਤਨ, ਕਪਿਲ, ਆਸੁਰੀ, ਵੋਢੂ, ਤੇ ਪੰਚਸ਼ਿਖ; ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰਿ, ਅੰਗਿਰਸ, ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰੀਏ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਪਵੀਤ ਅਪਸਵ੍ਯ ਕਰ ਲਵੋ ਤੇ ਸੱਜਾ ਗੋਡਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰੱਖੋ, ਅਗਨਿਸ਼੍ਵਾਤ, ਸੌਮ੍ਯ, ਹਵਿਸ੍ਮਤ, ਉਸ਼੍ਮਪਾ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੋਸ਼ ਕਰੀਏ। ਜਿਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤਰਪਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਬਰਹਿਸ਼ਦ, ਤੇ ਘਿਉ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਭੀ, ਤਿਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਰਪਣ ਕਰੀਏ। ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਤਰਪਣ ਕਰੀਏ। ਇਹ ਸਭ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ: “ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਸਾਕ, ਜਾਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਸਾਕ ਰਹੇ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਨ ਸੰਤੋਸ਼ ਪਾਵਣ।” ਫਿਰ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਗੇ ਇਕ ਕਮਲ ਬਣਾਓ। ਅਸਲ ਫੁੱਲ, ਤਿਲ ਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਰਘ ਦਿਉ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਂ ਜਪੋ: “ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਸੂਰਜ।” “ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।