ਇੱਕ ਵਾਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਵਿਆਖਿਆਨਕਾਰ ਨੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਤਾਈ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ' ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਲਈ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦੁੱਧ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਤ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕਾਮਧੇਨੁ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਾਵਲ, ਜੋ ਇੱਕ ਪਾਲਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਭੀਮ ਵ੍ਰਤ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ 'ਭੀਮ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਵੀਹ ਪਾਲਾ ਸੋਨੇ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੋਲ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਤ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਧਨਵਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਜਾਂ ਚੈਤ੍ਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਗੁੜ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਦਿਨ 'ਗੁੜ ਵ੍ਰਤ' ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਮਹਾ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਦੋ ਪੀਲੀਆਂ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਦਿਪਤ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਚਾਰੋਂ ਰੁਤੂਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਘੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚੱਕਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ, ਜੋ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਖੀਰ ਖਾ ਕੇ, ਦੋ ਗਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਦੇਵੀ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਭਾਨੁ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਦੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, 'ਵਿਨਾਇਕ ਵ੍ਰਤ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਫਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਦਿਨ ਹੋਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਦੋ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਸੌਰਵ ਵ੍ਰਤ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਾਰ੍ਹਾਂਵੇਂ ਦਿਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਕਪੜੇ, ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਵਿਸ਼ਨੂ ਵ੍ਰਤ' ਨਾਲ ਪਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਚੌਦਵੀਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੋ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦੋਹਰੀ ਜਾਤੀ ਨੂੰ ਘੀ ਦਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਹ 'ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਾਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁਗ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਮੰਤ੍ਰ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਮੂੰਹ ਦੀ ਵਾਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਵਰੁਣ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਚੰਦਰਾਇਣ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, 'ਚੰਦ੍ਰ ਵ੍ਰਤ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੈਠ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੰਜ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਠਵੇਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੇਂ ਦਿਨ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਰੁਦ੍ਰ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਨਿਯਮਿਤ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 'ਭਵਾਨੀ ਵ੍ਰਤ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਕ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਪਵਨ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਫਾਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਧਾਮਾ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਤਿੰਨ ਸੰਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਸਜ ਕੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ 'ਮੋਖਸ਼ ਵ੍ਰਤ' ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ ਨੂੰ ਨਮਕ ਵਾਲਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਾਂਸੀ ਅਤੇ ਕਪੜਾ, ਉਪਹਾਰ ਸਮੇਤ, ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ। ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਸੋਮਾ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ 'ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਪਦ' ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ 'ਸ਼ਿਖੀ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਦੋ ਪਾਲਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੋਨੇ ਨਾਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਥ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸੌ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਅਸ਼ਵ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਾਥੀ ਵਾਲਾ ਰਥ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੱਚ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਕਰੀ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ। ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਇੱਕ ਵਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੀ ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ 'ਵਿਸ਼ਵ ਵ੍ਰਤ' ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ, ਇਕ ਕੁਆਰੀ ਨੂੰ ਵਿਹਾਹ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਇੱਕਵੀ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਆਰੀ ਦਾ ਦਾਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਤੇ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਿਲ ਦੇ ਆਟੇ ਦਾ ਹਾਥੀ, ਜਵੇਲਰੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਲੈ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ੍ਰਵਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੱਕ, ਉਹ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਤਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚਲ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਪਲਬਧੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।