ਰਾਜਨ, ਇਹ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮਗੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨੀਲਾ ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਢ ਮਹੀਨੇ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭੋਜਨ ਦੇ ਬਰਤਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪ੍ਰੀਤੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਬਸੰਤ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਘੀ ਅਤੇ ਗੰਨੇ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੇ ਕਪੜੇ ਅਤੇ ਪਾਨੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਬਰਤਨ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤੇ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਕਹੇ, “ਗੌਰੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ,” ਤਾਂ ਇਹ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਯ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤ੍ਰੈਯੋਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਰਾਤ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਸ ਅੰਗੁਲ ਲੰਮਾ ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਖ਼ (ਵ੍ਰਿਖ਼) ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, “ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮਨ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ,” ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਮ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਆਸ਼ਾਢ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਫਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ’ਤੇ ਘੀ ਤੇ ਗੁੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਸੋਨਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਿਵ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਹੇਮੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਫਾਲਗੁਣ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਉਤਨਾ ਸੋਨਾ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧੀਆਂ ’ਤੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਮ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਫਾਲਗੁਣ ਤੋਂ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਲੂਣ ਨਾ ਖਾਵੇ, ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਖੱਟਾ ਤੇ ਬਰਤਨ ਵਾਲਾ ਘਰ, ਕਪਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ “ਭਵਾਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ” ਕਹਿ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਗੌਰੀ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਯੁੱਗ ਤੱਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਮੌਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ’ਤੇ ਘੀ ਦਾ ਘੜਾ, ਜੋੜੇ ਵਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਤਿਲ ਅਤੇ ਘੰਟੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਇਹ ਸਰਸਵਤ ਕਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਪਤੀ ਉੱਤੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਜੋੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਆਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੋਗ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਫਿਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਜਲ ਦਾ ਘੜਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਰਾਜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਯੁ-ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਨੂੰ ਏਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਵੱਥ ਵ੍ਰਿਖ਼, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੋਜ਼ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਵ੍ਰਿਖ਼ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਰਤੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਜਾਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਕੇ, ਗੋਬਰ ਦਾ ਚੱਕਰ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਉਣ, ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਕਮਲ, ਤਿਲ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਅੱਠ ਅੰਗੁਲ ਲੰਬਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਮ ਵ੍ਰਤ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਗੀਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾ ਸਮਰਥ ਆਦਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਅਜੇਤੂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀਰ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੈਤ੍ਰ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਦਇਆ ਨਾਲ ਹੱਥ ਭਰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਤਨ, ਭੋਜਨ ਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੂਤਿਜਨਾਨ-ਮਾਨੰਦ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਾਂ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖ਼ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਆਲਯ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧ੍ਰਿਤੀ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਮਾਸ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਗਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਹਿਰਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਹਿੰਸਾ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਜੋੜੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਯਥਾ ਸਮਰਥ ਭੋਜਨ, ਮਾਲਾ, ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਕ ਕਲਪ ਲਈ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਆਸ਼ਾਢ ਤੋਂ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕ ਵਿੱਚ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਉੱਤਰਾਯਣ ਤੱਕ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਘੀ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਤੇ ਫੁੱਲ, ਭੋਜਨ, ਘੀ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਿਆ ਚਾਵਲ, ਘੀ ਸਮੇਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚਰਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੁੱਧ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ, ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਅਤੇ ਜਲ ਦੇ ਘੜੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੌ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਜਾ, ਇਹ ਪਿਤਰ ਵ੍ਰਤ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਘੀ ਦੀ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਲ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵ੍ਰਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਲੋਕ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।