ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੇ ਭੋਖ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਬਾਰੇ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੋਖ ਦੀ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਨੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਭੋਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਸੁਣ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਸੁੰਘ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਭੋਖ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸੜ ਜਾਂਦਾ, ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਹੈਰਾਨ-ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ ਜਾਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਪਾਸਾ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਭੋਖ ਨਾਲ, ਬੋਲੀ ਗੁੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ, ਮਨ ਸੁਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਤੰਗੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਭੋਖ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਅਕਸਰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਅਣਕਾਬੂ ਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਪੁੱਤ, ਪਤਨੀ, ਧੀ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ, ਨਾ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਭੋਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਅੰਨ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਅਮਾਵਸ ਦੀ ਰਾਤ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਇਸ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪਿਤਰ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੋਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਬੇਪਰਵਾਹ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਆਉਣ ਤੇ ਹੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਾਵਨਾ ਨਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਾਂਝ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਯਮ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਉਹ ਗੁਣ ਹਨ ਜੋ ਸੱਚ ਦੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸੰਯਮ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਯਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਯਮ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਜਿਹੜੀਆਂ ਵੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪ੍ਰਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜਾਂ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਕਰਤੱਬ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸੰਯਮ, ਤਪ, ਯੱਗ ਤੇ ਦਾਨ—all ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਆਪੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕੰਟਰੋਲ ਹੋਵੇ, ਸਿੱਧੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜਿਓਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੀ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪੰਜੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਤਪਸਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਘਰ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤਪੋਵਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਮਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ, ਘਰ ਨਾਲ ਲਗਾਅ ਰੱਖਦੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਜਾਂ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੀ ਮੋਹਤਾਜ਼ੀ ਕਰਦਾ, ਜਾਂ ਭੋਜਨ-ਕਪੜਿਆਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਲੋਕੀ ਰਿਵਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਪਰ ਜੋ ਇਕੱਲਾਪਨ ਵਾਲਾ, ਢ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਮਨ ਨੂੰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਹਿੰਸਾ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੋਖਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਸੌਂਦਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲ ਇਕਸਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਰਥ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹਾਥੀ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਵੀ ਉਹਨਾ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਸੁਖੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ। ਕਦੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਸੱਪ, ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਾਅ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਣਕਾਬੂ ਛੱਡਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਲੋਕ ਯਮ ਨੂੰ 'ਸੰਯਮ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਸੰਯਮ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਸੰਯਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਯਮ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜਿਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਯਮ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਾਸਾਹਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਅਣਕਾਬੂ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਡਰ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਸਵੈਭੂ ਨੇ ਦੰਡ ਬਣਾਇਆ। ਦੰਡ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬੁਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੰਡ ਵੱਡਾ ਕਠਿਨ ਹੈ। ਦੰਡ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ, ਨੌਜਵਾਨ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਰਿਆਂ ਲਈ ਭੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਅਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਲੱਛਣ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਲਾਲਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਨਰਮੀ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ, ਈਰਖਾ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ, ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਤੇ ਚੁਗਲੀ ਨਾ ਕਰਨਾ—ਇਹਨਾਂ ਛੇ ਗੁਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤਚਿੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਇਆ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਸਵਰਗ ਵੀ। ਜਿਸਨੂੰ ਕੋਈ ਗਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਜਦੋਂ ਆਦਰ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਦਾ ਨਹੀਂ। ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਕਸਾਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਸੌਂਦਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਗਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਿਲ ਤੇ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਕਦੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਕਰਤੱਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਾਂਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਕਰਮਾਂ, ਜਨਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਹੋਵੇ। ਸੰਯਮ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੱਪੜਾ ਨੁਕਸ ਵਾਲੇ ਅੰਗ ਨੂੰ ਓਹਲੇ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਜੜ੍ਹੀ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਸੰਯਮ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੰਯਮ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਤਰਾਜੂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਤੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਢ੍ਰਿੜ੍ਹ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਭੁਲਾਵਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਸਭ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।