ਇਸ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਨਸਾਨ ਕਿਸੇ ਇੱਛਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਇੱਛਾ ਉਸ ‘ਤੇ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਅੱਗ ਹੋਰ ਭੜਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ। ਇਹ ਇਨਸਾਨ ਉਸ ਤਿਤਲੀ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਂ ‘ਚ ਜਾਂ ਬੈਠਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬਾਜ਼ ਵੱਸਦਾ ਹੋਵੇ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ — ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ — ਭੋਗ ਲਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਅਸਲ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਜਮਦਗਨੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਨੀਆਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਨਕੀਦ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ। ਅਜਿਹਾ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਅਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਾਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅਰੁੰਧਤੀ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਤੰਤੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਤੇ ਸਦਾ-ਹਾਜ਼ਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਲਈ ਇਹ ਛੱਡਣ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਇੱਛਾ ਅਜਿਹੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਚੰਡਾਲਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ! ਮੈਂ ਕੰਮਜ਼ੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।" ਪਸ਼ੂ-ਮਿੱਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਉਹ ਫਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਚਨਾਂ ‘ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਘੁੰਮਦੇ-ਘੁੰਮਦੇ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਅੱਗੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ, ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਝੀਲ ਵੇਖਿਆ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ਖਾ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਆਪਾ ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭੁੱਖ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਕਠੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ, ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੁੱਖ ਦੇ ਦਰਦ ਦੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਦਮਾ, ਕੋੜ੍ਹ, ਯਕਤ, ਲੱਕਵਾ, ਬੁਖਾਰ, ਮਿਰਗੀ, ਤੇ ਪੇਟ-ਦਰਦ — ਇਹਨਾਂ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਵੀ ਭੁੱਖ ਦੇ ਅੱਗੇ ਛੋਟਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੜੇ, ਬਾਂਗੜਾਂ, ਤਾਜ, ਚਮਕਦਾਰ ਕੰਨ-ਝੁਮਕੇ — ਇਹ ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਪਾਣੀ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਸ ਸੁੱਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਨਾ ਸੁਣਦਾ, ਨਾ ਸੁੰਘਦਾ, ਨਾ ਵੇਖਦਾ — ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਸੜ ਜਾਂਦਾ, ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ, ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ। ਉਸਨੂੰ ਪੂਰਬ, ਦੱਖਣ, ਪੱਛਮ, ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਨਾ ਥੱਲੇ, ਨਾ ਉੱਤੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਗੂੰਗਾਪਣ, ਬਹਿਰਾਪਣ, ਮੰਦੇ-ਅਕਲ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਲੰਗੜਾਪਣ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਬੇਲਗਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਓ, ਮਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਵਹੁਟੀ, ਧੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਰਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਸਾਕ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਵੀ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਭੁੱਖੀ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।" ਇਸ ਲਈ, ਭੋਜਨ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਦਿੰਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਏਕ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਗਾ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭੋਜਨ-ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਚੰਦ ਦੀ ਅਮਾਵੱਸ ਨੂੰ, ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦਾਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਭੋਜਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਭਾਵੇਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯਾਦ-ਇ-ਰਬ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੰਯਮ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ, ਸੰਯਮ ਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਤੇਜ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਯਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਮੰਗਲਮਈ ਕਰਮ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਯਮ ਹੀ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਤਪ, ਯਜ, ਤੇ ਦਾਨ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੰਯਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸੰਯਮ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦਾ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸੰਯਮੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਘਰ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਸੰਯਮੀ ਮਨੁੱਖ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਹੀ ਵੱਡਾ ਆਸ਼ਰਮ, ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਹੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਤਪ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਰਾਗ-ਦਵੈਸ਼ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਘਰ ਹੀ ਉਸਦਾ ਤਪੋ-ਵਨ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਘਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਧਰਮ ਹੈ।