ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਬੁੱਧੀਹੀਣ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਸਮਝ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਧਨ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਧਨ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਹੋਈ ਇੱਕ ਮੁਦਰਾ, ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੁਪਏ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਤੋਖੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤਪ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਦੂਜੇ ਦੀ। ਇੱਥੇ ਤਪ ਦੀ ਪੂੰਜੀ, ਧਨ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਨਾਲੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ।" ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੰਚੀਤ ਪੂੰਜੀ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਚੈ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣਉਚਿਤ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਜੋ ਜੋਤ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪਦ ਨੂੰ ਤੋਲ ਕੇ ਵੇਖਿਆ—ਆਤਮਕ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਰਾਜਪਦ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਕ ਹੈ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਧਨ ਇਕ ਮੁਸੀਬਤ ਵਾਂਗੂ ਹੈ।" ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਦੀ ਚਮਕ-ਦਮਕ ਵਿਚ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਮੋਹ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੋਹਾਂ ਵਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੋਈ ਉੱਚਤਮ ਭਲੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ—ਜੋ ਕਿ ਦੁਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ—ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ। ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਧਨ ਨੂੰ ਧਰਮ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਲਈ ਧਨ ਦਾ ਤਿਆਗ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਾ ਛੂਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਪਿੱਛੋਂ ਧੋਣੀ ਪਵੇ; ਧਨ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਅਸਥਿਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਮੋਖ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੈ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਉਮਰ ਨਾਲ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦੰਦ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤਾਂ ਅੜਿੱਕ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" ਜਿਵੇਂ ਦਰਜ਼ੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਧਾਗਾ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਐਸੇ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਲੜੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਗੁੱਥੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਿੰਗ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਤੁਟ ਹੈ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੌਣ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕਦਾ?" ਜੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਲੋਭੀ ਤੇ ਚੰਚਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜੁੱਤੀ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮੜ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਥਾਂ ਸੁਖੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ; ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇ ਕਿਸੇ ਇੰਦ੍ਰੀ-ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਇੱਛਾ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਆ ਕੇ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਛਾ ਕਦੇ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਘਿਉ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਛਾ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਤਿਤਲੀ ਰੁੱਖ ਦੇ ਛਾਂ ਹੇਠਾਂ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੇ ਬਾਜ਼ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਭੋਗ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨੂੰ ਇਕਸਾਰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ।" ਜਮਦਗਨਿ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਤਾਵਾਂ ਲਈ ਨਿਧਾਰਤ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਤਰਸਯੋਗ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਜੀਵ ਨਰਕ ਦੇ ਭਯਾਨਕ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ; ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੋਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" ਅਰੁੰਧਤੀ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਰੇਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਇਹ ਛੱਡਣੀ ਔਖੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਝੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।" "ਇਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅੰਤਮ ਰੋਗ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਚੰਡਾਲ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀਆਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹਾਂ।" ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਲੇ ਲਈ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਅੰਡੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਉਹ ਫਲ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ। ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਆਪਣੀ ਵ੍ਰਤ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਅਟੱਲ ਰਹਿ, ਹੋਰ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸ਼ੁਨਹਸਖਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਹਾਲੇ-ਹਾਲੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਰੋਵਰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਸੀ। ਝੀਲ ਦੇ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸ਼ੁਭ ਕਾਰਜ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਨਹਸਖਾ ਨੇ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੁੱਖੇ ਸਨ, ਪੁੱਛਿਆ, "ਆਓ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਅਨੁਭਵ ਦੱਸੋ ਕਿ ਭੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?" ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਇਕਠੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਭਾਲਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਗਦਿਆਂ, ਚੱਕਰਾਂ, ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਦਰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—" "ਉਹ ਦਰਦ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਦਰਦ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੈ; ਦਮਾ, ਕੋੜ੍ਹ, ਯਕਤ, ਲਕਵਾ, ਬੁਖਾਰ, ਮਿਰਗੀ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦਰਦ ਨਾਲ ਜੋ ਪੀੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—" "ਉਹ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ ਵੀ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਹੈ।