ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਸਦਾ ਹਿਰਦਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, "ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ਿਓ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਸਦਾ ਹੀ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਪਾਸੋਂ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਿੰਡ, ਚੌਲ, ਜੌ, ਭੋਜਨ, ਰਤਨ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂ—all ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਪਰ, ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ, ਮਾਸ ਪਕਾਉਣਾ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਦਾ ਸੁਆਦ ਜਿਵੇਂ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਦਾਨ ਵੀ। ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੋਇਆ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲਲਚਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਜੋ ਦਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਥੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਦਸ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਧਵਜਧਾਰੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਦਸ ਧਵਜਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਵੈਸ਼ਿਆ; ਦਸ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ ਰਾਜਾ।" "ਇੱਕ ਕਸਾਈ ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਆਦਿਕ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੀੜਾ ਝੱਲਦਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਇਹ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਉਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਡੁੰਬਰ ਫਲ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕ ਦਿੱਤੇ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਏ। ਪਰ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਭਾਰੀ ਹਨ, ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਨਾ ਚੁੱਕੋ।" ਅਤ੍ਰਿ ਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਅਸੀਂ ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਅਸਮਝ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਜਾਗਰੂਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਹਾਂ। ਇਹ ਧਨ ਸੰਸਾਰਕ ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਵਿਅਕੁੰਠ ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਸੁਖ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।" "ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਰੋਤ ਤੋਂ, ਚਾਹੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧੀਕ ਰਕਮ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਚੌਲ, ਜੌ, ਸੋਨਾ, ਪਸ਼ੂ, ਜਾਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੰਤੋਖ ਧਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤਪ ਦਾ ਸੰਚਯ ਇੱਕ ਦੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਧਨ ਦਾ ਸੰਚਯ ਦੂਜੇ ਕੋਲ। ਇੱਥੇ ਤਪ ਦਾ ਸੰਚਯ, ਧਨ ਦੇ ਸੰਚਯ ਨਾਲੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੰਚਿਤ ਧਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" "ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਣੁਚਿਤ ਦਾਨ ਲੈਣ ਤੋਂ ਰੁਕਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਦੀ ਜੋਤ ਸੰਤੋਖ ਰਾਹੀਂ ਵਧਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਗਰੀਬੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪਦ ਨੂੰ ਤੋਲਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਕਿ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਲਈ ਗਰੀਬੀ ਰਾਜਪਦ ਨਾਲੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।" "ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਧਨ ਇਕ ਦੁੱਖ ਹੈ। ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਧਨ ਦੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਧਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨ ਮੋਹ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਨਾਲੋਂ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾ ਕਰਨੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਨਾ ਛੂਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਨਾ ਕਿ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਧੋਣਾ ਪਵੇ। ਧਨ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਧਰਮ ਨਾਸ਼ਵੰਤ ਹੈ।" "ਦੂਜੇ ਲਈ ਤਿਆਗ ਕਰਨਾ, ਜੇਕਰ ਉਸ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਭਰਦਵਾਜ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਮਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦੰਦ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਧਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕੰਨ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਜਿਵੇਂ ਦਰਜ਼ੀ ਸੂਈ ਨਾਲ ਧਾਗਾ ਕੱਪੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਸਿੰਗ ਵਧਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਲਾਲਚ ਵੀ ਅੰਤਹੀਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਹੈ।" "ਇਹ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੌਤਮ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਲੋਭੀ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਚਮੜੇ ਦੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੋਖ ਰੂਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।" "ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ। ਅਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੀੜਾ ਹੈ, ਸੰਤੋਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇ।" "ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਇੱਛਾ ਫਿਰ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਦੇ ਭੋਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ।" "ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਘੀ ਪਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਭੁੱਖ ਹੋਰ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।" "ਜਿਵੇਂ ਚਕਵਾ ਪੰਛੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਬਾਜ਼ ਬੈਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਚਾਰੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੱਕ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਰਾਜਾ। ਜਮਦਗਨੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੇਕਰ ਲੈ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਉਹੀ ਅਮਰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਤਰਸਯੋਗ ਹੈ।" "ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਰਕ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਲੈ ਸਕਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਦਾਨ ਲੈਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਦਾਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" "ਉਹੀ ਲੋਕ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਰੁੰਧਤੀ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਕਮਲ ਦੀ ਰੇਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਅਟੁੱਟ ਹੈ। ਮੂਰਖ ਲਈ ਇਹ ਛੱਡਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧਨ, ਦਾਨ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਿਆ।