ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਯਜਨਾ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਦਿਵਯ ਨਦੀ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਵਹਿ ਕੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਐਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰੋੜ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਇਆ ਹੋਵੇ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨੀ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨਿ! ਇਸ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੀ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਨੀਵੀਂ ਜੂਨ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜੰਮਦਾ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਮੁੱਖ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹੇਗਾ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਜੋ ਕੁਝ ਪਾਪ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਕੇ, ਜਗਤਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਅਗਸਤਿਆ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਰਹੇ। ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਅਗਸਤਿਆ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਕੁਰੁਕੁਲ ਨੰਦਨ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਪੁਲਸਤਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗੀਰਸ, ਗੌਤਮ, ਸੁਮਤੀ, ਸੁਮੁਖ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਥੂਲਸ਼ਿਰਾ, ਸੰਵਰਤ, ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ, ਰੈਭਯ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਚ੍ਯਵਨ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਭ੍ਰਿਗੁ, ਦੁਰਵਾਸਾ, ਜਮਦਗਨੀ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਗਲਵ, ਉਸ਼ਨਾਸ, ਭਰਦਵਾਜ, ਯਵਕ੍ਰਿਤ, ਥੂਲਕ੍ਸ਼, ਸਕਲਕ੍ਸ਼, ਕਣ੍ਵ, ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਕ੍ਰਿਤ, ਨਾਰਦ, ਪರ್ವਤ, ਸ੍ਵਗੰਧਿ, ਚ੍ਯਵਨ, ਤ੍ਰਿਨਾਂਬੁ, ਸ਼ਬਲਾ, ਧੌਮ੍ਯ, ਸ਼ਤਾਨੰਦ, ਕ੍ਰਿਤਵ੍ਰਣ, ਜਮਦਗਨੀ, ਰਾਮ, ਅਸ਼ਟਕ ਆਦਿਕ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆ ਕੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਨਿਯਮ, ਦਇਆ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਵਾਤਾਵਰਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਇਆ, ਜਿੱਤ, ਹਿੰਮਤ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਧੀਰਜ, ਸਾਦਗੀ, ਦਇਆ, ਦਾਨ ਅਤੇ ਜਪ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਹਰ ਕਰਮ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਫਲਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਚੇ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਾ ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਚੋਰ, ਨਾ ਅਨਿਯੰਤਰਤ, ਨਾ ਕਰੂੜ, ਨਾ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਾ ਅਕਰਤੱਘਨ, ਨਾ ਅਹੰਕਾਰੀ। ਉੱਥੇ ਸੱਚੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਨਿਰਭੀਕ, ਦਇਆਲੁ, ਮਾਫ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਹਿੰਸਕ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮੋਹ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਜਿਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰੋਗ, ਵੱਧ ਉਮਰ ਜਾਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਥੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ, ਇੰਦ੍ਰਿਅ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ, ਵਾਸਨਾ, ਲਾਲਚ, ਮੱਤ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਮੋਹ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਜੋ ਆਦਮੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹਨ, ਦੁੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਇੰਦ੍ਰਿਅ-ਨਿਗ੍ਰਹੀ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਤੇ ਸੁਖ-ਸੰਪੱਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਰਮ, ਬਚਨ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਦਇਆਲੁ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਗ્નਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਤੇ ਨਿੱਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਂ, ਭੈਣ ਜਾਂ ਧੀ ਵਾਂਗ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇਣ ਤੇ ਵੀ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਅ-ਜਿਤ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਧਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਅਕਾਲ ਪਿਆ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਏ। ਭੋਜਨ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਬਚਾਉਣ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਆਇਆ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਦਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ। ਪਿੰਡ, ਚਾਵਲ, ਜੌ, ਭੋਜਨ, ਰਤਨ, ਸੋਨਾ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ—all ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮਾਸ ਨਾ ਪਕਾਓ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ।" ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ; ਸ਼ਹਦ ਦਾ ਸਵਾਦ ਵੀ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਲੁਭਾਉਂਦਾ ਹੈਂ? ਜੋ ਦਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਥੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਦਸ ਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਧੁੰਝੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਦਸ ਧੁੰਝੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਵੈਸ਼ਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ; ਦਸ ਵੈਸ਼ਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ। ਹਜ਼ਾਰ ਪਸ਼ੂ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਕਸਾਈ ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਦਾਨ ਲੈਣਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਲਚ ਵਸ਼ ਰਾਜੇ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਪੀੜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਨ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੰਤਰੀ ਉਥੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਡੁੰਬਰ ਦੇ ਫਲਾਂ ਵਿਚ ਸੋਨਾ ਭਰ ਕੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹ ਫਲ ਵੀ ਚੁੱਕ ਲਏ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਫਲ ਭਾਰੀ ਹਨ, ਤਾਂ ਅਤ੍ਰਿ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਲੈਣੇ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਉਥਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਾਰ ਅਤੇ ਉਥਲੇ ਸੰਕਟ ਦੀ ਕਥਾ ਵਰਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।