ਪੁਸ਼ਕਰ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਝੀਲ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਵਿਖਨਾਸਾ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵਧੇਰੇ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸਰਸਵਤੀ ਨਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਰਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਮਹਾਂ ਯੋਗੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਥਾਂ ਆਦਿ-ਵਰਾਹ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇਵਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਨੀਚ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਫਲ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਪੁਸ਼ਕਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੋਏ ਪਾਪ, ਚਾਹੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਸਿਰਫ਼ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾਮਹ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਤ ਰਹਿ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸੌ ਸਾਲ ਕਰੇ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹੇ, ਦੋਵੇਂ ਦਾ ਫਲ ਸਮਾਨ ਹੈ। ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨ ਕਰਨਾ, ਤਪ ਕਰਨਾ, ਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਸਣਾ ਸਭ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਦੋਂ ਜੈਸ਼ਠ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਸਾਂਝ-ਸਵੇਰੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਉੱਚਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬਾਤ ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਸੀ। ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਉਹ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸਾਂਝ-ਸਵੇਰੇ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਥ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੇ, ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਕੱਲਾ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਝ-ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲੋਹੇ ਦੇ ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰ੍ਹ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਅਨੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਪਤਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਸਹੀ ਰੀਤੀ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਇੱਥੇ ਅਗਸਤਯ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੂਆਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੀ ਸੀ। ਯਜਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰੀ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਅਗਸਤਯ ਦੀ ਅਦਭੁੱਤ ਸ਼ਕਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਅਪਾਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਪੁਰਾਣੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭੀਸ਼ਮ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋ ਕੇ ਉਠਿਆ। ਕਾਲੇਯਾ ਨਾਮਕ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਦੇਵਤੇ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ; ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਹ ਸਰਵੋਚਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਵੀ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਢੰਗ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕੋਗੇ।" "ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਦਧੀਚੀ, ਜੋ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਓ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗੋ।" "ਉਹ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੋ।" "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮੰਗੋ; ਉਹ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੱਡੀਆਂ ਦੇਵੇਗਾ।" "ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਵਜਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਢੀਠ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਵਜਰ-ਆਸਤਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ, ਵੱਡੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।" "ਉਸ ਵਜਰ ਨਾਲ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ, ਇਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵੱਲ ਚਲੇ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ। ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਦੂਜੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਅਤੇ ਲਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮਧਮਧੀ ਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸਾਮ ਗਾਇਕਾਂ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਮਾਦਾ ਕੋਇਲਾਂ ਅਤੇ ਜੀਵਕ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਬੁਲਾਂ, ਭੈਂਸਾਂ, ਸੂਰਾਂ, ਹਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਨੀਲਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਤਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਘਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਸੁੰਢ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ। ਇਲਾਕਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ, ਬਾਘਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਜਣ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੋਰ ਵੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਆਖ਼ਰ, ਦੇਵਤੇ ਦਧੀਚੀ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਧੀਚੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਾਂਗ ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਦੇਵਤੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ।