ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਗਾਂ ਆਪਣੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰੇ ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਗਾਂਵਾਂਲਾ ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਘਾਹ ਉਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀਆਂ ਵੀ ਬੜੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀਆਂ 'ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਵਾਕਈ ਧਨਿਆ ਅਤੇ ਪੂਰਨ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ, ਜਨਮ ਦਾ ਅਸਲ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗਲ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸੱਚ ਜਾਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੱਚ; ਗਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ; ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਸੱਚ ਦੇਖ ਕੇ; ਮੈਂ ਪਾਪੀ, ਬਦਚਲਣ, ਨਿਰਦਈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਐਸੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ 'ਚ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਕਰਾਂਗਾ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਹੇ ਗਾਂ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਤਪस्या ਕਰਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਧੋ ਸਕਾਂ? ਇਸ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਵਰਣ ਲਈ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ। ਗਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਤਪस्या ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ; ਕਲਿ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਜਾਂ ਅਚਲ, ਉਹ ਸਭ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਤਪस्या; ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੈਰ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ, ਹੇ ਸ਼ੇਰ, ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਯੋਗ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਲ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਨੇ ਸੜਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਯੋਗ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਪੀੜਾ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਨੂੰ ਹਿਰਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਯਾਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਰੇ ਸੰਗ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਮੁੜ ਆ ਗਈ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਦੁਆਰਾ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਪਈ ਸੀ, ਜੋ ਸਤਕਰਮੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਸੀ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਧਨਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਤਕਰਮੀ। ਗਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਨੰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, "ਮੈਂ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ"—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਖੜਾ ਸੀ? ਜਦ ਨੰਦਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ, ਸ਼ਾਪ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਿਟ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਮ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਚੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਸਚਾਈ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਧਰਮ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਨੰਦਾ, ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗ; ਧਨਵਾਦ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਵੀ ਉੱਚਾ ਵਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ। ਐਸਾ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਅਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਸਾਧੂਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਇਹ ਦਰਿਆ, ਮੇਰੇ ਨਾਮ 'ਤੇ, ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸੀ ਸਮੇਂ, ਦੇਵੀ ਸਚਾਈ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਨੰਦਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਰਸਵਤੀ ਮੁੜ ਖਰਜੂਰ ਨਾਮੀ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਰ ਲਿਆ। ਜੋ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੋਏ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇਵਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਉੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਅਤੇ ਪੀਣਾ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸੀੜ੍ਹੀ ਹੈ; ਜੋ ਉੱਥੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਦਿਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਨਿਆ ਹਨ। ਜੋ ਉੱਥੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਰਸਵਤੀ ਉੱਥੇ ਸਤਤ ਨਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭਾਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਵੀ ਭਾਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉੱਥੇ ਚਾਂਦੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਧਰਮਕੁੰਨ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਨੰਦਾ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀ। ਫਿਰ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਰ ਨਾ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵੜ ਗਈ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਧੂ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਸਭ ਪਾਸੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ, ਸਰਸਵਤੀ ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਪੀਣ ਜਾਂ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪੂਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।