ਉਹ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੱਡਾ ਖੂਫਨਾਕ ਸ਼ੇਰ, ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਮਾਂ ਦੀ ਉਮੀਦਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂੰਛ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਿਆ। ਜਦ ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੌਤ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀ ਲੱਗੀ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗਾਂ ਨੇ ਸ਼ੇਰ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦਰਿੰਦਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਅਡਿੱਠ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਈ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ, ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਪਾਲ, ਮੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲੈ। ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਤਦ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।" ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸਤਵੰਤੇ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮੰਗਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆ ਗਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆ ਸਕੀ। ਤੇਰੀ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜਿਆ ਸੀ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦੀ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਜਿੰਦਾ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ? ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੋਈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸੱਚ ਦੀ ਕਸਮ ਤੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰਾ ਭਾਣਜਾ ਹੈ।" "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਜਗਤ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਧਰਮ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਸੱਚ ਕਰਕੇ ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਹਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਦਾਨ ਹੈ। ਜੋ ਗਵਾਲਾ ਤੇਰੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਯਾਪਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੰਨ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਘਾਹ ਉੱਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀਆਂ ਧੰਨ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਹੋ ਗਏ। ਜਿਹੜੇ ਤੇਰਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਨਮ ਦਾ ਸਾਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਸ਼ੇਰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਹੋ ਗਈ। "ਇਹ ਹੁਕਮ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਸੱਚ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੱਸਿਆ। ਗਾਂ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜੀਊਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ। ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਖਾਧੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੱਚ ਦਾ ਮਾਰਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਸੱਚਾਈ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਜਾਂ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ, ਕੁਕਰਮੀ ਹਾਂ, ਨਿਰਦਈ ਹਾਂ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਐਨੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕੀਤੇ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਦਿਆਂ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਜਾਵਾਂ। ਹੇ ਗਾਂ, ਦੱਸ ਕਿ ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਹੜੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂ, ਜੋ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ?" "ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ।" ਗਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪੱਸਿਆ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਯਗ, ਤੇ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਸਭ ਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਹੈ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਨ ਦੇਣਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਡਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਹਿੰਸਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਤਪ ਵਰਗੀ ਅਹਿੰਸਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰੇ ਧਰਮ, ਹੇ ਸ਼ੇਰ, ਅਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਯੋਗ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਧਰਮ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹਨ, ਤੇ ਫਲ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਭਲਾਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮਝ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ।" ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਰੀਛ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਦਾ ਰੂਪ ਮਿਲਿਆ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਯਾਦ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਤੇਰੀ ਸੰਗਤ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਯਾਦ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ। ਤੇ ਇਸ ਸੱਚ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਉੱਚਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਗਭਗ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈਏ। ਤੇਰੀ ਕismet ਨਾਲ, ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸੁੰਦਰ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਧੰਨਵਾਦੀਏ? ਦੱਸ, ਮੈਂ ਅਗਿਆਨੀ ਹਾਂ।" ਗਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਮੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਨੰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।" ਸ਼ੇਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈਂ—'ਮੈਂ ਨੰਦਾ ਨੂੰ ਖਾਵਾਂਗਾ'—ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇੰਝ ਖੜਾ ਸੀ?" ਜਦ ਸ਼ੇਰ ਨੇ 'ਨੰਦਾ' ਨਾਮ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੱਕ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਰਾਜਗੱਦੀ ਤੇ ਬਲ ਤੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਮ, ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਗਾਂ ਸੱਚੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ, ਧਰਮ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਨੰਦਾ, ਵਰ ਮੰਗ, ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਤੀਰਥ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ। ਤੇ ਇਹ ਦਰਿਆ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਤੇ ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।" ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਉਸ ਸਮੇਂ, ਨੰਦਾ ਦੇਵੀ ਸੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮੰਗਲਮਈ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੰਜਨ ਵੀ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਦਰਿਆ ਬਣ ਗਈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਦਾ ਸਰਸਵਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸਰਸਵਤੀ, ਖਰਜੂਰ ਨਾਮਕ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਹਿ ਗਈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਰੀਪੂਰਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।