ਸੱਚੀ ਬੋਲ ਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ। ਅਸਮਾਨ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਨਰਕ—all ਇਹ ਸੱਚੀ ਬੋਲ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਹੋ ਕੇ, ਬਾਹਰੋਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਣ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ? ਜਿਹੜਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਲਈ ਯਮ ਰਾਜ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਕੱਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗਹਿਰੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸੱਚ ਦੇ ਤੀਰ ਤੇ, ਮਾਫੀ ਦੀ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਸੱਚ—ਇਹ ਦੋਨੋਂ ਨੂੰ ਤੋਲੋ, ਤਾਂ ਸੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰ ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਹੀ ਵਧੀਆ ਫਲ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਤਕਲੀਫ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਹੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਹਰ ਪੜਾਅ ਦਾ ਫਲ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਚੀ ਬੋਲ ਹੀ ਬੋਲੋ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲੋ। ਨੰਦ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਏ ਨੰਦ, ਤੂੰ ਸਭ ਦਾ ਸਤਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈਂ—ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵੀ। ਤੂੰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੱਚੀ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਛੱਡਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।" ਉਹ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਏ ਧਰਮ ਦੇ ਭਾਰ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤੂੰ ਇਹ ਤਿਆਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?" "ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਿਆਗ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ। ਚੰਗੀ ਮਤ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਅਣਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।" ਫਿਰ ਨੰਦ ਨੇ ਗੋਕੁਲ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਗੋਕੁਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਾਇਆ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ, ਵਰੁਣ, ਅੱਗ, ਵਾਯੂ, ਚੰਦ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਰੁੱਖ, ਤਾਰੇ, ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੂਰਨ ਜੀਵਾਂ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਬੇਚੈਨੀ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਘਾਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ; ਏ ਚੰਪਾ, ਅਸ਼ੋਕ, ਪੁੰਨਾਗਾ, ਸਰਲਾ, ਅਰਜੁਨ ਅਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਰੁੱਖੋ।" "ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਿਤ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣੋ: ਮੇਰਾ ਵੱਛਾ, ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਦੁਖੀ, ਇਸ ਔਖੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਛੋਟੇ ਵੱਛੇ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਤੋਂ ਵਿੱਛੜਿਆ, ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ, ਰੋ ਰੋ ਕੇ ਭਟਕਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ, ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਇਕੱਲਾ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।" "ਇਕੱਲਾ ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਦਯਾ ਨਾਲ ਰਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦ ਮਾਂ, ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਦੁਖ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਚਕਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵਾਂਗ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ, ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਲੱਤ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣੀ, ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਠੋਕਰ ਖਾਂਦੀ, ਫਿਰ ਉਸ ਮਾਸ-ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੂ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਪਸ਼ੂ, ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ, ਡਰਾਉਣਾ ਬੈਠਾ ਸੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਪੂੰਛ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਮਾਂ ਨੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਮਾਂ ਨੇ ਬਾਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਏ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ 'ਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ।" "ਹੁਣ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ, ਮੇਰੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਭਰ; ਆਪਣੀ ਜਾਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਕਰੋ, ਮੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲੋ।" "ਜਦ ਮੈਂ ਮਰ ਜਾਵਾਂ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈ।" ਬਾਘ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਏ ਚੰਗੀ ਗਾਂ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ।" "ਕਦੇ ਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਸੁਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ; ਜੋ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸੱਚ ਸੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਫਿਰ ਆ ਗਈ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆਈ? ਤੇਰੀ ਸੱਚੀ ਬੋਲ ਦੀ ਪਰਖ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫਿਰ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।" "ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਿੰਦਾ ਵਾਪਸ ਜਾ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਮੇਰੀ ਰੁਚੀ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਉਠੀ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਭੈਣ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਮੇਰਾ ਭਤੀਜਾ ਹੈ।" "ਏ ਸ਼ੁਭਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹਾਂ; ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਧਰਮ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।" "ਸੱਚ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗਾਂ ਦੁੱਧ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਭੇਟ ਹੈ; ਗਵਾਲਾ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਜੀਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨਿਆ ਹੈ।" "ਉਹ ਧਰਤੀ ਧਨਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੇਰੀ ਘਾਹ ਉੱਗਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਲੋਕ ਧਨਿਆ ਤੇ ਪੂਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਲੋਕ, ਜੋ ਤੇਰਾ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਨਮ ਦਾ ਮੂਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਬਾਘ, ਇਹ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਸਾਡਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੱਚ; ਗਾਂ ਦਾ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਾਂ; ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।" "ਸੱਚ ਦਾ ਰਾਹ ਚਾਹ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਗਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਸੱਚ ਵੇਖ ਕੇ; ਮੈਂ ਪਾਪੀ, ਬੁਰਾ, ਕਠੋਰ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" "ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਹੜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ।" "ਮੈਂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਡਿੱਗਾ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਵੜ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਏ ਗਾਂ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕਿਹੜੀ ਤਪਸਿਆ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਪ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਸਕਾਂ?" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ, ਲੰਬੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ।" ਗਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੈ; ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਹੀ ਹੈ।" "ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਯਜਨਾ ਹੈ; ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਹੀ ਹੈ।" "ਸਭ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਚ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ, ਤੇ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸ ਕੇ, ਇਹ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।