ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਲਾਲਚ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਦੇ ਵੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੀਂ। ਲਾਲਚ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲਾਲਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਵੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲਾਲਚ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਅਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਲਾਲਚੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਲਾਪਰਵਾਹ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੇਹੱਦ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। "ਪੁੱਤ੍ਰਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਨਵਰਾਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ, ਚੋਰਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਬਚਾਉਂ। ਜਾਨਵਰ ਜਿਹੜੇ ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਲਘ ਵਾਲਿਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਿੰਗ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ, ਔਰਤਾਂ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਨਾ ਕਰ, ਤੇ ਜੋ ਯੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰ ਜਦੋਂ ਮਨ ਡਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। "ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੰਘ ਕੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਗਾਂ ਸੁੰਘ ਕੇ ਪਛਾਣਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਕਦੇ ਵੀ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਰਹਿ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰ, ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤਾਂ ਸਭ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਯਾਤਰੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰ ਕੇ ਫਿਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਉਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸਦਾ ਹੀ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾ ਫਿਰ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਸੋਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਇਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਛੱਡ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।" ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨੰਦਿਨੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਘਦੀ ਤੇ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਚਾਟਦੀ, ਵੱਡੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਣੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਚਿੱਟੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਖੜੀ ਸੀ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡੁੱਬ ਰਹੀ ਸੀ। ਨੰਦਿਨੀ ਸੋਗ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ। ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਸੁੰਨ ਹੈ; ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਲੋਕ ਚੰਦਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਠੰਢ ਚੰਦਨ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ, ਨੰਦਿਨੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਵਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ, "ਮੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਝੁੰਡ ਦੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੋਕ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਸਮਾਂ ਦੇ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਈ ਹਾਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਮੁੜ ਜਾਵਾਂਗੀ। ਮਾਂ, ਜੇ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਬੁਰਾ ਕੰਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੀਂ; ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਪੋਤਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ? "ਹੇ ਮਾਤਾ-ਸਮਾਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ—ਵਿਪੁਲਾ, ਚੰਪਕਾ, ਮਾਤਰਭਦਰਾ, ਸੁਰਭਿ, ਮਾਨਿਨੀ, ਵਸੁਧਾਰਾ, ਪ੍ਰਿਯਾਨੰਦਾ, ਮਹਾਨੰਦਾ, ਘਟਸ੍ਰਵਾ—ਜੇ ਮੈਂ ਅਣਜਾਣੀ ਜਾਂ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੋਈ ਅਚੰਗੀ ਗੱਲ ਆਖੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇਵੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹੋ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਨੂੰ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਭੈਣਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਬੇਸਹਾਰੇ ਤੇ ਅਸਹਾਇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਾਲੋ, ਹੇ ਧੰਨਵਾਦੀਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੱਚ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਕੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਤ ਤਾਂ ਇਸ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਹੈ।" ਨੰਦਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਹਾਏ, ਇਹ ਵੱਡੀ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਨੰਦਾ, ਸ਼ੇਰ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਈ। ਕਸਮਾਂ ਤੇ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਖੁਦ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨੰਦਾ, ਤੂੰ ਨਾ ਜਾ; ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਅਧਰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ।" ਉਥੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਜਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਸਮ ਤੋੜਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਜਿੱਥੇ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚ ਜਾਂਦੀ ਹੋਵੇ, ਓਥੇ ਝੂਠ ਹੀ ਸੱਚ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੱਚ ਵੀ ਝੂਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ, ਵਿਆਹ, ਗਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ, ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਸਮ ਤੋੜਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਨੰਦਾ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਹਾਂ, ਪਰ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਮੈਂ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੀ ਹਾਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੀ। ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਰ ਝਲਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦੀ ਹਾਂ। ਸੰਸਾਰ ਸੱਚ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਧਰਮ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸੱਚ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ। ਜਿਵੇਂ ਬਲੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਵਿਣੂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੱਚ ਨਾ ਛੱਡਿਆ। ਵੱਡਾ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਸੌ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੰਦਿਨੀ ਨੇ ਧੀਰਜ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਆਰ ਦੀ ਗੂੜ੍ਹੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਾਂ ਅਤੇ ਸਹੇਲੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।