ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਪਤ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਨੁਮਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਆਪਣੀ ਬੱਚੀ ਲਈ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਗਾਂ ਉਥੋਂ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ। ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅੰਜਾਨ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਡਰ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਹੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਗਹਿਰੀ ਉਂਘਲੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਰਲਾਪ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੁਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਗਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਹਥੀ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਗੱਡੇ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸਥਿਤ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ; ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੋਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਉਸ ਵੱਲ ਦੌੜੀ। ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੀ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ, ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਰਾਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਕੋਈ ਠਹਿਰਾਅ ਹੈ; ਤੁਹਾਡੀ ਨਜ਼ਰ ਚਿੰਤਤ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਡਰੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੋ।" ਨੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪੀ ਲੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ, ਆਪਣੀ ਭੁੱਖ ਮਿਟਾ ਲੈ। ਪਰ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਆਖਰੀ ਤੇ ਵਿਰਲ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੱਲ੍ਹ ਸਵੇਰੇ, ਕਿਸ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪੀਏਂਗਾ?" "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਲੈਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਸਪਤਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਭੁੱਖੇ ਤੇ ਪਿਆਸੇ ਬਾਘ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਪਵੇਗਾ।" ਨੰਦਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੱਚਾ ਬੋਲਾ, "ਮਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੋ, ਮੈਂ ਵੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" "ਮਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮਰ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਰਹਿ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਬਿਨਾ ਜੀਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਜੇ, ਮਾਂ, ਬਾਘ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਵੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜੋ ਨਸੀਬ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਾਂ, ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਰਹੋ, ਉਹ ਸਪਤ ਮੈਂ ਲੈ ਲਵਾਂ।" "ਮਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੇਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਨਾਥ?" "ਦੁੱਧ ਪੀਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਰਖਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਚਿਹਰਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ।" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਰਤੱਵ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ: ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।" ਨੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ; ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਂ। ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੀ ਮੌਤ, ਦੂਜੇ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮੌਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।" "ਇਹ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਤੇਰੀ ਆਖਰੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ। ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਮੁੜ ਮੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰੀ।" "ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਕਦੇ ਅਲਸ ਨਾ ਹੋਈਂ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ। ਨਿਸ਼ਚਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਅਲਸਤਾ ਨਾਲ ਸਭ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਅਤੇ ਕਦੇ, ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ, ਖਤਰਨਾਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਘਾਹ ਲੈਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾ ਕਰੀ। ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਹੀ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਲੋਕ ਸਮੁੰਦਰ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬੁਧੀਮਾਨ ਵੀ ਲਾਲਚ ਕਾਰਨ ਭਿਆਨਕ ਕੰਮ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਲਾਲਚ, ਅਲਸਤਾ ਤੇ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਲੋਕ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਕਦੇ ਲਾਲਚੀ, ਅਲਸੀ ਜਾਂ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਨਾ ਬਣੀ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੀ, ਯਤਨ ਨਾਲ—ਸਭ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਵਿਦੇਸ਼ੀਆਂ, ਚੋਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ।" "ਜਦੋਂ ਪਸ਼ੂ, ਪਾਪੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਰੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਕਦੇ ਵੀ, ਨੱਖ ਵਾਲਿਆਂ, ਨਦੀਆਂ, ਸਿੰਗ ਵਾਲਿਆਂ, ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਾਂ ਨੌਕਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੀ।" "ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੀ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ 'ਤੇ ਵੀ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੀ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਜੜਾਂ ਤੱਕ ਕੱਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।" "ਮਨ ਡਰੇ ਹੋਏ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਦੇਹ 'ਤੇ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੀ; ਲੋਕ ਸੁੱਤੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਅਲਸ ਹੋ ਕੇ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।" "ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜਾਂਚੀ; ਗਾਂ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਪਛਾਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਜਾਸੂਸਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ।" "ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਨਾ ਰਹੇ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੀ, ਤੇ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਾ ਡਰੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਯਾਤਰੀ ਛਾਂ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰ ਕੇ ਫਿਰ ਚਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਇਕੱਲਾ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋਂਦਾ? ਇਸ ਲਈ, ਦੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਮਸਤਕ ਨੂੰ ਚੰਬਿਆ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਆਂਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਲੰਮਾ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਲੈਂਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵਿਹੂਣ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਚੀਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਖੜੀ, ਨੰਦੀਨੀ ਨੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਪਿਆਰ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ, ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਅਨੰਦ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਅਨੰਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਨਸੀਬ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ।" "ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਸੰਸਾਰ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਬਿਨਾ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ; ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਪਰਲੋਕ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ-ਰਹਿਤ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" "ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚੰਦਨ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਹੱਥ ਚੰਦਨ ਤੋਂ ਵੀ ਠੰਢਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਸਹੇਲੀਆਂ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਵਲ ਤਾਕਿਆ, ਤੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਪੁੱਛਿਆ: "ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਜਦ ਮੈਂ ਰਿੱਝ ਦੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਰੋਕਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਪਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਮੁੜ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।