ਹੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਬੱਚੜੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਬੱਚੜਾ। ਮੇਰਾ ਬੱਚੜਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਘਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁੰਘਦਾ। ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਥਾਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਭੁੱਖਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਂ—ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵੇਗਾ? ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਵਾਂ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਨਾਲ ਲਵਾ ਲਵਾਂਗੀ, ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਚਾਟ ਲਵਾਂਗੀ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਸਮਝਾ ਦੇਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾ ਲੈਣਾ। ਨੰਦਾ ਦੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਂਗੀ? ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ? ਜਦ ਮੈਂ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕੰਬਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਤੂੰ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈਂ। ਨਾਂ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਂ ਤਪ, ਨਾਂ ਦਾਨ, ਨਾਂ ਮਾਂ, ਨਾਂ ਪਿਤਾ, ਨਾਂ ਅਧਿਆਪਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੇ ਵੱਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਾ ਸਕਦਾ। ਤੂੰ ਜਦ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵਸਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗੀ, ਜਿੱਥੇ ਗਵਾਲਣਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਰੌਲਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੀ ਹੈ, ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚੜਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਜੋ ਇਲਾਹੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਉਹ ਥਾਂ 'ਗੋਪੀਮੰਥਨ' ਜਾਂ 'ਬਾਲਵਤਸਰਵੇਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਰੌਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਬੱਚੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਤਰਸਦੇ ਹੋਏ ਰੋ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਥਾਂ ਬਹਾਦਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰਕੇ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਗੀਤ, ਨਾਚ, ਗੱਲਾਂ-ਬਾਤਾਂ, ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਤਾਲੀਆਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਬੱਚੜੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਰੌਲਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਹਿੱਲਦੀਆਂ ਕਮਲਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਝੀਲ ਹੋਵੇ। ਜਦ ਤੂੰ ਉਹ ਸੁਖਦਾਈ ਥਾਂ ਵੇਖ ਲਵੇਂਗੀ, ਜੋ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਲੋਕ ਵਰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇਂਗੀ? ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਤੱਤ ਤੇਰਾ ਲਹੂ ਪੀ ਲੈਣ, ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰਾਂ, ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੇਖ ਲਵਾਂ, ਗਵਾਲਣਾਂ, ਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਦਾ ਲਵਾਂ, ਮੈਂ ਵਾਅਦੇ ਕਰਕੇ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ—ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਾਂ ਜਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਚੰਡਾਲ ਜਾਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਗਾਂਆਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਸੋਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਾਪ ਲੱਗੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਮੁੜ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਣਉਪਯੋਗ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰ ਲਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਦ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਘਰ ਆਇਆ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਰਾਸ਼ੀ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਪ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਘ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਧੇਨੁਕਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਚਨਾਂ ਤੇ ਸਾਡਾ ਭਰੋਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੌਂਹ ਵਿੱਚ ਪਾਪ ਨਹੀਂ। ਔਰਤਾਂ, ਵਿਆਹ, ਗਾਂਢੀਆਂ ਦੀ ਛੁਟਕਾਰਾ, ਜਾਂ ਜਦ ਜੀਵਨ ਛੱਡਣਾ ਹੋਵੇ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਾਸਤਿਕ, ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣੂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਭਟਕਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਝੂਠੇ ਤਰਕਾਂ ਤੇ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਚਲਾਕ ਲੋਕ ਝੂਠ ਨੂੰ ਸੱਚ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਸਮਤਲ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਥੱਲੇ ਦਿਖਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਉਪਕਾਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਯਾਦ ਕਰਦੇ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚੜਾ ਦੁੱਧ ਮੁੱਕਣ ‘ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉਪਕਾਰ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੋਵੇ; ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਸੌਂਹਾਂ ਚੁੱਕੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੱਚੀ ਸੌਂਹ ਚੁੱਕੇ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਯਮ ਉਸਦੇ ਅੱਧ ਮਰਿਆਦ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੌਂਹਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਨਾ ਭਟਕਾ; ਤੂੰ ਆਪ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ—ਹੁਣ ਜੋ ਤੇਰਾ ਮਨ ਕਰੇ, ਕਰ। ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ! ਤੈਨੂੰ ਕੌਣ ਧੋਖਾ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।” ਬਾਘ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਗਾਂ, ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲੈ, ਤੂੰ ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਥਣੀ ਨਾਲ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾ, ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਚਾਟ ਲੈ। ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਮਿੱਤਰਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਮੁੜ ਆ ਜਾ।