ਸੁਰਭੀ, ਗਾਂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਨਿਰਭੀਤ ਹੋ ਕੇ ਚਰਾਈ ਲਈ ਜਿੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਕਰਦਾ, ਉਥੇ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਕੇਲੀ ਵੀ ਚਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਜਦੋਂ ਸੁਰਭੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਘਾਹ ਚਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰੋਹਿਤਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਸੀ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਵੱਲ, ਜਿੱਥੇ ਘਣੀ ਘਾਹ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਜੰਗਲਾਤ ਸੀ, ਕਈ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਸਤੇ ਗੁਫਾਵਾਂ ਤੇ ਖੋਹਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਇੱਕ ਤੰਗ, ਉਬੜ-ਖਾਬੜ, ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰਣ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਆਏ ਜਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਕਈ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਸੀ। ਕੁਝ ਲਤਾ-ਲਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਜਿੱਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਗਿੱਧੜਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਚੀਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਖੂਨ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣੇ ਦੰਦ ਤੇ ਨਖਾਂ ਉਸਦੇ ਹਥਿਆਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਨੰਦਾ ਸੀ—ਉਹ ਧਰਮਕਾਰੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਾਂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ। ਉਹ ਲੰਬੀਆਂ, ਅਟੁੱਟ ਘਾਹ ਦੀਆਂ ਪਤੀਆਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿੱਚੋਂ ਨੰਦਾ, ਚਰਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਝੁੰਡ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਨੰਦਾ ਚੀਤੇ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਗਾਂ ਉਸਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਈ। ਚੀਤਾ ਉੱਤੇ ਦੌੜਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਰੁਕੋ, ਰੁਕੋ!" "ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭੋਜਨ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਗਾਂਏ! ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ!" ਚੀਤੇ ਦੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ—ਉਹ ਚਿੱਟਾ, ਸ਼ੁਭ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ। ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨੰਦਾ ਨੇ ਗਲ੍ਹ ਭਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਰੋਈ, ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾ ਰੱਖੀ। ਗਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਦੇ ਨਾਲ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੀਤੇ ਨੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ: "ਗਾਂਏ, ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ?" "ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ ਹੈ, ਆਸਾਨ ਭੋਜਨ ਬਣ ਕੇ। ਚਾਹੇ ਤੂੰ ਹੱਸੇਂ ਜਾਂ ਰੋਵੇਂ, ਤੇਰੀ ਜਿੰਦਗੀ ਮੈਂ ਲੈ ਲੈਣੀ ਹੈ।" "ਜੋ ਨਸੀਬ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਇਥੇ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਈ ਹੈ, ਛੋਟੀ ਗਾਂਏ। ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਅੱਜ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ—ਫ਼ਜ਼ੂਲ ਰੋਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?" ਚੀਤੇ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਰੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂ? ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਹੈ।" ਚੀਤੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਨੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਫ ਕਰਨਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੇ ਸਵਾਮੀ—ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" "ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਬਚਤ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਲਈ ਰੋ ਨਹੀਂ ਰਹੀ—ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ।" "ਜੋ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਟੱਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਰੋ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" "ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਚਾਹੇ ਨਾ ਚਾਹਣ, ਮਰਦੇ ਹੀ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ, ਚੀਤੇ, ਮੈਂ ਹੀ ਜਿੰਦਗੀ ਲਈ ਰੋਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ।" "ਪਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਜੀਵ, ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਤੇ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਰੋਈ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਦਰਦ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।" "ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੀ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਵਾਛਾ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।" "ਮੇਰਾ ਵਾਛਾ ਹਾਲੇ ਦੂਧ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਘਾਹ ਦੀ ਵਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ; ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਭੁੱਖਾ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।" "ਉਸ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ—ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜੀਵੇਗਾ? ਮਾਂ ਦੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੂਧ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਪਲ ਨਾਲ ਦੂਧ ਪਿਲਾ ਕੇ, ਉਹਦਾ ਸਿਰ ਚਾਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ ਸਮਝਾ ਕੇ," "ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੀ, ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾ ਲੈਣਾ; ਨੰਦਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।" "ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਕੀ ਕਰੇਗੀ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ? ਜਦ ਮੈਂ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕੰਬਦੇ ਤੇ ਮਰਦੇ ਹਨ।" "ਪਰ ਤੂੰ, ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ; ਨਾ ਪੁੱਤਰ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਅਧਿਆਪਕ" "ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦੁਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਗਾਂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ," "ਸ਼ੇਰਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ, ਦਿਵਯਤਾ, ਵਾਛਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸੰਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸ਼ੋਭਾ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਵਰਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ," "ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੁਸ਼, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ।" "ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਹਰ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਨਿਵਾਸ ਹੈ।" "ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ, 'ਗੋਪੀਮੰਥਨ' ਅਤੇ 'ਬਾਲਵਤਸਰਵੇਣ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।" "ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਦੁਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ, ਵਾਛੇ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਂਆਂ ਲਈ ਤਰਸ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਉਹ ਥਾਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਕੁਸ਼ਤੀ ਕਰ ਕੇ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗੀਤ, ਨਾਚ, ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਲੀਆਂ ਵੱਜਦੀਆਂ ਹਨ।" "ਵਾਛੇ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਗਾਂਆਂ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਉਹ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪਿੰਜਰਾ ਝੀਲ ਵਾਂਗ ਸੋਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਚਲਦੀਆਂ ਕੌਂਲਾਂ ਹਨ।" "ਉਸ ਮ੍ਰਿਦੁ, ਲਾਭਦਾਇਕ, ਸ੍ਰੀਮੰਤ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਜੋ ਗੋਲੋਕਾ ਵਰਗਾ ਲਗਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੁੜ ਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?" "ਪੰਜ ਤੱਤ, ਹੇ ਧਨਵੰਤ, ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀ ਲੈਣ; ਮੈਂ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।" ਨੰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੰਗਲ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣੋ: ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਰਾਖਿਆਂ—ਗਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ," "ਗਾਂਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਵਾਂਗੀ, ਸਚੇ ਵਾਅਦੇ ਕਰਕੇ—ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੋ।" "ਜੇ ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਜਾਂ ਮਾਂ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਲ ਦਾਗ ਲੱਗੇ।