ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਇਸਤਰੀ ਸੀ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ-ਵ੍ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦੀ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ (ਵਿਸ਼ਨੂੰ) ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੀਨ ਰਹੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦਾਨ ਕਰਦੀ, ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ, ਪਰ ਉਹ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ—ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਠੋਰ ਉਪਵਾਸ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਵੋਚਤ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਰਤ ਲੋਕ 'ਚ ਆਇਆ ਅਤੇ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਜਟਾਧਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਭਿਖਸ਼ਾ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ?" "ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੱਸੋ।" ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਦਾਨ ਦਿਓ, ਸੁੰਦਰਏ!" ਪਰ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੋਥਾ ਲੈ ਕੇ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਪੱਸਵੀ ਇਸਤਰੀ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਲੋਥਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਕਾਰਨ, ਉਸਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਘਰ ਅਨਾਜ ਦੇ ਢੇਰ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਸੀ। ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇधर-ਉਧਰ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੀ, "ਕਈ ਵ੍ਰਤ, ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਉਪਵਾਸ ਮੈਂ ਕੀਤੇ—" "ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ!" ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਹੇ ਵ੍ਰਤਵਾਨ ਇਸਤਰੀ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਿਗਿਆਸਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਣਗੇ।" ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਦਰਵਾਜਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਸ਼ੱਟਿਲਾ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਸੁਣਾਵਣ। ਮੈਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ 'ਚ ਘਰ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਵਾਢਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਸੁੰਦਰਏ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।" ਮਨੁੱਖੀ ਇਸਤਰੀ ਕਹਿੰਦੀ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਚਮੁਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸ਼ੱਟਿਲਾ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਾਂਗੀ।" ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਓਥੇ ਸ਼ੱਟਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਦੂਜੀ ਨੇ ਵੀ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ 'ਚ, ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦ ਦਰਵਾਜਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਸ ਗਈ; ਨਾ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸੀ, ਨਾ ਗੰਧਰਵੀ, ਨਾ ਅਸੁਰ ਇਸਤਰੀ, ਨਾ ਸੱਪ-ਇਸਤਰੀ। ਕਦੇ ਵੀ ਐਸੀ ਇਸਤਰੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ ਗਈ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਸ਼ੱਟਿਲਾ ਵ੍ਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਨਿਭਾਏ ਹੋਣ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਇਸਤਰੀ ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ, ਤੇਜ ਅਤੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ। ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਧਨ, ਅਨਾਜ, ਵਸਤ੍ਰ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘਰ ਮਿਲਿਆ। ਉਹ ਇਕ ਪਲ 'ਚ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਲਾਲਚ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਧਨ ਲਈ ਧੋਖਾ ਕਰੇ; ਤਿਲ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਕੋਈ ਗਰੀਬੀ, ਦੁਖ ਜਾਂ ਅਸਮਾਨਤਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜੇ ਕੋਈ ਛੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿਲ-ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਏ, ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਤਿਲ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਉੱਦਮ ਦੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯੋਗਯ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਕੋਈ ਭਾਰ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਵਿਜਯਾ ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਫਲ ਸੁਣ ਲਿਆ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਜੋ ਫਾਲਗੁਨ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?" ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਧਰਮਪੁਤ੍ਰ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਾਂਧਾਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।" "ਹੇ ਰਾਜਾ, ਫਾਲਗੁਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਆਮਲਕੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਤ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਮਲਕੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਕੇ, ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਮਾਂਧਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਆਮਲਕੀ ਕਦੋਂ ਉਪਜੀ? ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ। ਇਹ ਰੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਇਹ ਪਾਪ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਜਾਗਣ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?" ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਆਮਲਕੀ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਪਾਪ-ਨਸ਼ਕ ਰੁੱਖ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਇਆ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ, ਸਭ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਗਾ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ; ਦੇਵ, ਦਾਨਵ, ਸੱਪ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ ਵੀ ਮਿਟ ਗਏ।" "ਉਥੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸੀ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਗਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਟੱਲ ਧਾਮ ਸੀ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਚੰਦਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਇਕ ਬੂੰਦ ਨਿਕਲ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗੀ।" "ਉਸ ਬੂੰਦ ਤੋਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ, ਵੱਡਾ ਧਾਤ੍ਰੀ (ਆਮਲਕੀ) ਰੁੱਖ ਉਪਜਿਆ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਟਾਹਣੀਆਂ ਫਲਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਦਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਅਤੇ ਆਮਲਕੀ ਰੁੱਖ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਗਾਥਾ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ ਗਈ।