ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਨਿਭਕਸ਼, ਵ੍ਰਿਸ਼ਪర్వ, ਲਿੰਗਭਕਸ਼ ਅਤੇ ਵੈਰੁਰੂ ਸੀ। ਨਿਹਪ੍ਰਭਾ, ਸਪ੍ਰਭਾ, ਮਹਾਨ ਤੇ ਜਗਤ-ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਿਰੁਦਰਾ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਕਚਕ੍ਰ, ਮਹਾਚਕ੍ਰ, ਦਵਿਚਕ੍ਰ, ਕੁਲਸੰਭਵ, ਸ਼ਰਭ, ਸ਼ਲਭ, ਕ੍ਰਪਥ, ਕ੍ਰਪਥ ਅਤੇ ਕ੍ਰਥ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਿਹਦਵੰਤਿ, ਮਹਾਜਿਹਵਾ, ਸ਼ੰਕੁਕਰਨ, ਮਹਾਧਵਨੀ, ਦੀਰਘਜਿਹਵਾ, ਉਰਕਣਯਨ, ਮ੍ਰਿਦਾਕਾਇਆ ਅਤੇ ਮ੍ਰਿਦਪ੍ਰਿਯਾ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਾਯੂ, ਗਰਿਸ਼ਟ, ਨਾਮੁਚੀ, ਸ਼ੰਬਰ, ਵਿਜਵਰਾ, ਵਿਭੂ, ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨਾ, ਚੰਦਰਹਰਤਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਵਰਧਨ ਵੀ ਆਏ। ਕਾਲਕਾ, ਕਾਲਕੰਟ, ਕੁੰਦਾਦ, ਯੁੱਧ-ਪ੍ਰੇਮੀ, ਗਰਿਸ਼ਟ, ਵਰੀਸ਼ਟ, ਪ੍ਰਲੰਬ, ਨਰਕ ਅਤੇ ਪૃਥੂ ਵੀ ਉਥੇ ਉਪਸਥਿਤ ਹੋਏ। ਇੰਦਰਤਾਪਨ, ਵਾਟਾਪੀ, ਕੇਤੁਮਾਨ, ਅਸੀਲੋਮ, ਸੁਲੋਮ, ਬਾਸਕਲੀ, ਪ੍ਰਮਾਦ ਅਤੇ ਮਦ ਵੀ ਆਏ। ਸ੍ਰਿਗਾਲ-ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ, ਕੇਸ਼ੀ, ਸ਼ਰਦ, ਏਕਾਕ੍ਸ਼, ਰਾਹੁ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧਵਿਮੋਛਨ ਵੀ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਕੋਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਾਂ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ, ਸਗੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਡੀ ਉਪਰਲੀ ਹਿੱਸਾ ਲੈ ਗਏ। ਹੇ ਵਡੇ ਪਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਸਾਨੂੰ ਜੋ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਆਖੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਹਰ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ।" ਉਹ ਹੋਰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਅਦਿਤੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਦਾ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਹਰਾਏ ਜਾਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੇਵਤਾ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਣ। ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿਵਾਦ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਇੱਠੇ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਾਂਗੇ।" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੇ ਬੋਲ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਜਨਾਰਦਨ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨਵ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਆਏ ਹਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਤਾਂ ਕਿ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਯਜਨ ਦੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਧੀਰਜ ਰੱਖੀਏ। ਜਦ ਰਸਮ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਯੁੱਧ ਕਰਨ।" "ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦਾਨਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਤੇਰੇ ਨਾਲ। ਮਰੁਤ ਗਣ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋਏ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਲੈ ਕੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੇ ਆ ਜਾਣ ਅਤੇ ਲੋਕ ਦੁਖੀ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਕਰਵਾ ਦੇਵਾਂਗੇ।" ਜਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਜੀ ਇਹ ਬੋਲ ਰਹੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਦਾਨਵ ਦੇ ਉੱਤਰ ਬੜੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਕ੍ਰੋਧ ਉਕਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਰੱਖ। ਜਦ ਯਜਨ ਕਲਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੀ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ। ਜੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਵਾਦ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਭ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਣ।" ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰੀ। ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿਖਾਉ।" ਦਾਨਵ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, "ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਾਂਗੇ। ਦੇਵਤਾ ਸਾਡੇ ਹੀ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਵਜੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।" ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਤਦ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਆਏ। ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਉੱਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੋ-ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦਾ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, "ਇੱਥੇ ਰਹੋ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਮ੍ਰਿਗ ਚਰਮ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਸ਼ਕਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਗਣ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਸੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਮੁੰਡੇ ਸਿਰ ਤੇ ਗੇਰੂਏ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਲੰਮੀਆਂ ਦਾਡ਼ੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਦੰਦ ਘੱਟ ਸਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਸਨ। ਕੁਝ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵੱਡੇ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉਭਰੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੇ ਕੰਨ ਲੰਬੇ, ਕੁਝ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੇ ਕੰਨ ਫਟੇ ਹੋਏ। ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਮੱਥੇ ਲੰਬੀਆਂ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਵਿਗੜੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਤੇ ਚਮੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਵੀ ਉਘੜੇ ਹੋਏ ਦਿਸਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਨੂੰ ਚਮਕਦਾ ਦੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ-ਸ਼ੇਰ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਥੇ ਵਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਵਾਲਖਿਲਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਚੱਬਦੇ, ਕੁਝ ਚੂਨਾ ਚੱਬਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ। ਕੁਝ ਹਵਾ ਤੇ ਜੀਊਂਦੇ, ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਤੇ, ਕੁਝ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ; ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਤੇ ਕੁਝ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੈਂਦੇ। ਜਦ ਉਹ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਦੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਇਸ ਲਈ ਤਪੱਸਵੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਥਾਂ ਦਾ ਨਾਂ 'ਮੁਖ-ਦਰਸ਼ਨ' ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਸਿਆਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਅਤੁੱਲ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਚਮਕਦਾਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰਖ, ਸਾਰੇ ਵਨਵਾਸੀ ਉਥੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਥਾਂ ਵੰਡ ਲਏ। ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਯਜਨ ਕਰਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਮਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ, ਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ।