ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁਛਿਆ, “ਕਈ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਈ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਲੋਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਅਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ! ਇਹ ਰਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਇੰਦ੍ਰ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ, ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਨ੍ਹਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੇ—ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਗੋਬਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿਲ ਤੇ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲੇ ਬਣਾਵੇ। ਇਹ ਗੋਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ੧੦੮ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇ, ਜੇ ਆਾੜ੍ਹਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅੰਧੇ ਪੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰਥਮ ਤਿਥੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਜਾਂ ਛੱਡ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਵੀ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ (ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ) ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਘੀਆ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪਾਤਰ, ਜਾਂ ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਸੁਆਮੀ, ਸੁਟੇ ਹੋਏ ਸੁਪਾਰੀ ਨਾਲ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਅਰਘਿਆ ਦਿਓ। ਫਿਰ ਕਹੋ, “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦਇਆਲੂ! ਜੋ ਬੇਸਹਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਬਣ। ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਇਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰ।” “ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਤ੍ਰ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਹੇ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ! ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਅਰਘਿਆ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।” ਇਹ ਅਰਘਿਆ-ਮੰਤਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀ ਤੇ ਕਪੜਾ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਕਹੋ, “ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।” ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੱਕ ਕਾਲੀ ਗਾਂ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਅਤੇ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤਰ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਅੰਕੁਰਿਤ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਓ। ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਲਗਾਉਣ, ਹਵਨ ਤੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਲਈ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇੰਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਲਗਾਉਂਦਾ, ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਜਲ-ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਛੇ ਤਰੀਕੇ ਤਿਲ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਛੱਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਵੀ ਦੱਸੋ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।” ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੀ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ, ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਵਰਤ ਕਰਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਭਗਤਿ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹੀ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਪਰ, ਉਹ ਕਦੇ ਭਿਖਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ—ਇਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵੱਡੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਤੇ ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਠਨਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਲੋਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਈ ਹੈ। ਪਰ, ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਪਾਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਿਖਾਰੀ ਬਣ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਭਿਖਾ ਮੰਗੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।” ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿਓ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।” ਉਹ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੰਢੀ ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ, ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਗੰਢੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉੱਥੇ ਅਨਾਜ ਦਾ ਢੇਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਮੇਂ ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵੇਖਦੀ ਰਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ। ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਕਈ ਵਰਤ, ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤੇ— ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ, ਹੇ ਜਨਾਰਦਨ।” ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੀ। ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜਣੇ, ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਜਲਦੀ ਆਉਣਗੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆਉਣਗੀਆਂ, ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ। ਪਰ, ਤੂੰ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਾ ਖੋਲ੍ਹੀਂ, ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਛੱਤਿਲਾ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾ ਦੱਸਣ।” ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਮਾਨਵ ਨਾਰੀ ਵਾਂਗ ਘਰ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਹੇ ਵਾਢਵਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆ ਗਈਆਂ। ਉਹ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਆਏ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਤਾਂ ਜੋ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕੀਏ।” ਉਸ ਮਾਨਵ ਨਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੈਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁਂਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਛੱਤਿਲਾ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ, ਤਾਂ ਹੀ ਮੈਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਾਂਗੀ।” ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਓਥੇ ਛੱਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਵਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ; ਦੂਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ, ਮਾਨਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੱਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਿਲ-ਦਾਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ।