ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸਵਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ, ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਸਭ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੇਰੇ ਜੋ ਭਗਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਰੋਂ ਯੁਗਾਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਜੋ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਜੀ, ਅੱਠਵੀਂ, ਨੌਵੀਂ, ਚੌਦਵੀਂ ਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਏਕਾਦਸ਼ੀ—ਇਹ ਤਿਥੀ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤੀ ਭਰ ਵੀ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਰਾਂ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਮਹਾਨ ਵਰਤ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਗਈ। ਤੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਟਾ ਕੇ, ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ; ਨਾ ਇਹ ਸ਼ੁਕਲ ਹੈ, ਨਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਸਭ ਵਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ—ਇੱਕੋ ਤਿਥੀ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਘਟਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਅੰਤ ਤੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਦੋਂ ਬਾਰਵੀਂ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਛੁਹਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਨ ਵਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗਿਆਰਵੀਂਆਂ ਵਰਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਬਾਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਵਰਤ ਖੋਲ੍ਹਣ ਨਾਲ ਫਲ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਠਵੀਂ, ਗਿਆਰਵੀਂ, ਛੇਵੀਂ, ਤੀਜੀ, ਚੌਦਵੀਂ—ਜੇਕਰ ਪਿਛਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਨਾ ਕਰੋ; ਪਰ ਜੇ ਅਗਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਕਰੋ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਭਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸਵੇਰੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਵੀ। ਉਹ ਤਿਥੀ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਬਾਰਵੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਰਤ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਦੋਹਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਨਿਯਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਗਿਆਰਵੀਂ ਨੂੰ ਵਰਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਗਰੁੜ-ਧਵਜਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਵਾਸਤੇ, ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਧੰਨ ਹਨ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਗਿਆਰਵੀਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗਾਇਆਂ ਦੇ ਦਾਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵਰਗੇ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਧਰਮ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਗੀਤਾ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਹੈ; ਗਿਆਰਵੀਂ ਵਰਤ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਦਿ-ਦੇਵ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖੀ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਕਿਹੜੀ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਤੇ ਕਰਮ ਕ੍ਰਮ ਕੀ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਓ।" ਦਲਭਯਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਜੀਵ ਇਸ ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ 'ਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਿਸ ਆਸਾਨ ਤਰੀਕੇ ਜਾਂ ਛੋਟੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਦੱਸੋ।" ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ! ਇਹ ਰਾਜ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਜਦ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇਆ। ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆਵੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਇੱਛਾ, ਕ੍ਰੋਧ, ਅਹੰਕਾਰ, ਈਰਖਾ, ਲਾਲਚ, ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ— —ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਗੋਬਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਤਿਲ ਤੇ ਕਪੜਾ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਗੋਲੇ ਬਣਾਏ। 108 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਮਾਘ ਮਹੀਨਾ ਆ ਜਾਵੇ, ਜੇ ਆਸ਼ਾਢਾ ਨਕਸ਼ਤ੍ਰ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗਿਆਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮੇਂ ਤੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰੋ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਇਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਸੁਣੋ। ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਭੁੱਲ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰੋ, ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਫਿਰ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਚੰਦਨ, ਅਗਰ, ਕਪੂਰ ਨਾਲ, ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰੋ ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਚਾਰੋ। ਘੀਆ, ਨਾਰੀਅਲ ਜਾਂ ਬੀਜਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਬਰਤਨ—ਜੇਕਰ ਇਹ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਸੁਹਾਵਣੇ ਸੁਪਾਰੀ ਨਾਲ—ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਅਰਘ ਦਿਉ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ। 'ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਦਇਆਲੂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾ ਬਣੋ; ਹੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ; ਹੇ ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਿਆ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰਾ ਅਰਘ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ।' ਇਹ ਅਰਘ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੜਾ, ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀ ਤੇ ਕਪੜਾ ਦਿਉ, ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ, 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।' ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਲੀ ਗਾਂ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬਰਤਨ ਦਿਉ। ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਖਾਣ ਲਈ ਕਾਲੇ ਤਿਲ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਹਨ, ਇਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿਉ; ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਅੰਕੁਰਿਤ ਹੋਏ ਹੋਣ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਿਉ। ਜਿੰਨੇ ਤਿਲ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਲਪਾਈ, ਹਵਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਲਈ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਇਨਸਾਨ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਾਲ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਿਲ ਦਿੰਦਾ, ਖਾਂਦਾ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਲਪਾਈ ਕਰਦਾ, ਹਵਨ ਕਰਦਾ, ਪਾਣੀ ਪਿਲਾਉਂਦਾ—ਇਹ ਤਿਲ ਦੇ ਛੇ ਉਪਯੋਗ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਬਲੀਭਦਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ! ਛੱਤਿਲਾ ਏਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਕੀ ਫਲ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਇਸਦੀ ਕਥਾ ਸਮਝਾਓ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ।" ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਵਾਪਰਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਸੀ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਦਾ ਵਰਤਾਂ ਤੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।