ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਾ ਮੰਗ ਲੈ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਣਮੰਗਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਕੋਈ ਵਰ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਉਪਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਵਰ ਦਿਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹੀ, ਤਾਂ ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ," ਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਉਹ ਮਨਵੰਤਰੀ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲਈ ਮੁੜ ਇੱਕ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਚਾਰੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਉਹ ਮੰਨ ਵਿਚ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਸੇ ਪਾਗਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਯਜਨ ਅੱਗ ਕੋਲ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਕੁਝ ਹੱਸ ਪਏ, ਤੇ ਕੁਝ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ। ਹੋਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਪਾਗਲ ਉੱਤੇ ਮਿੱਟੀ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਕੁਝ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਡੱਲੇ ਤੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ, ਫਿਰ ਕੁਝ ਤਪਸਵੀ, ਉਸ ਦੀ ਜਟਾ ਫੜਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨੇੜੇ ਲੈ ਆਏ। ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਵਰਤ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ? ਇੱਥੇ ਵਾਮਮਾਰਗੀ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ।" "ਇਹ ਵਰਤ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਗੁਰੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਪਾਪ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ? ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਲਿੰਗ ਮੇਰਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਯੋਨੀ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਬੀਜ ਜਦੋਂ ਹੋਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਮੈਂ ਵੀ ਜੰਮਿਆ; ਮਹਾਦੇਵ ਲਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਈ ਗਈ, ਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪਤਨੀ ਬਣਾਈ ਗਈ।" "ਉਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈ, ਦੱਸੋ? ਤੁਸੀਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ, ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਆਪ ਹੀ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਬੋਲਣ।" "ਇਹ ਚਲਣ ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਗਿਰੀਸ਼ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ।" "ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੋਸ਼ ਲਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਆਖਦੇ ਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗੇ?" ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਪਾਗਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ, ਹੱਸ ਕੇ, ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ? ਮੈਂ ਪਾਗਲ ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਇਆਵਾਨ ਹੋ, ਮਿੱਤਰਤਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਭੇਖ ਵਿਚ ਹਰਾ ਹਾਂ।" ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉਤਮ ਦੋਜਾਤੀ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਉੱਤੇ ਹੱਥਾਂ, ਪੈਰਾਂ, ਮੁੱਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਲੱਕੜੀਆਂ ਤੇ ਭਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਪਾਗਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਵੋਗੇ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਹੋਵੋਗੇ, ਯਜਨਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਵੋਗੇ, ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਵੋਗੇ।" "ਵੈਸ਼ਿਆਵ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਜੂਏ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋਗੇ, ਮਾਪੇ ਤੋਂ ਵੰਞ ਜਾਵੋਗੇ, ਨਾ ਪੁੱਤਰ ਰਹੇਗਾ, ਨਾ ਵੰਸ਼, ਨਾ ਗਿਆਨ।" "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਭਟਕ ਜਾਵੋਗੇ, ਇੰਦਰਿਆਂ ਤੋਂ ਵੰਞ, ਦੂਸਰਿਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹੋਗੇ।" "ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਲੋਭ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਰਹੋਗੇ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ, ਪਾਗਲ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਦਇਆ ਕੀਤੀ—" "ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਧਨ, ਪੁੱਤਰ, ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ, ਜੀਵਨ ਜੁੜੇ ਸਾਧਨ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਸਦਾ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਦੇਵਤਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੰਕਰ, ਸਵਾਮੀ ਆਪ ਹੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਥੇ, ਮੁੱਖ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਅ ਪਾਠ ਕੀਤਾ। ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਕਾਸ਼ ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। "ਮੈਂ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਤਾਂ ਵਿਚ; ਜਦ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇਗਾ, ਮੈਂ ਮੁੜ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿਆਂਗਾ।" "ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਵ-ਸੰਯਮੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੇਦ, ਧਨ ਤੇ ਵੰਸ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਣਗੇ।" "ਜੋ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਅਟੱਲ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ—" "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਸਮਤਾ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੌਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਂਦੇਵ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਨ, ਉਥੇ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਇਕਜੁਟ ਹੋ ਕੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗੋ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। "ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮੰਗੀਏ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਦ ਪਿਤਾਮਹਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ?" ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਅੱਗ ਦੇ ਯਜਨ, ਵੇਦ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਲੋਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਰ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ।" ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ। "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਕੌਣ ਵਧੀਆ? ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਸ ਵਿਚ "ਇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਨਹੀਂ" ਆਖਦੇ ਰਹੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੋਲ ਪਏ, "ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਗੁੱਟਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹੇ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੋਜਾਤੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਇੱਕ ਜੜ੍ਹ-ਰਹਿਤ ਬੂਟਾ ਹੋਵੇ।" "ਜਿਹੜੇ ਉਦਾਸੀਨ ਰਹੇ, ਉਹ ਉਦਾਸੀਨ ਹੀ ਰਹਿਣਗੇ; ਜਿਹੜੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ, ਲੜਾਈ ਲਈ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਿਣਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰੀ ਲੀਲਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਹੇਸ਼ ਤੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ, ਯਥਾ ਕ੍ਰਮ, ਵਾਪਰ ਗਈ।