ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਧਾਗਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ, ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਪੁੱਤਰੀ, ਇਹ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਧਾਗਾ ਕਿਸਨੇ ਪਾਇਆ ਹੈ?" ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਸਵੈṁ ਪ੍ਰਭੂ ਹਰਿ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਕੁੜੀ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਲਿਆਏ ਹਾਂ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਕੁੜੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵਿਅਰਥ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰ।" ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਕੁੜੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪੂਰੇ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਨੇਕ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਇਹ ਧਨਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਈ ਹੈ।" "ਇਹ ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਅਤੇ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ, ਪਰ ਤੇਰੀ ਧੀ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮਾਤਮਾ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਕੁੜੀ ਵਿਰਿੰਚੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।" "ਇਹ ਅਭੀਰਾ ਕੁੜੀ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗੀ; ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਲਈ, ਇਹ ਸਭ ਹੋਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਨੰਦ ਆਦਿਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣਗੇ, ਮੈਂ ਆਪ ਇੱਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲਵਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੇਰਾ ਖੇਲ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਉਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ; ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾ ਵੈਰ, ਨਾ ਈਰਖਾ; ਗੋਆਲੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਇਸ ਕੁੜੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ।" ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਨ ਕਰਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਵਰ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚ ਹੋਵੇ; ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇ। ਤੁਹਾਡੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਵਾਸੀ ਬਣ ਗਏ ਹਾਂ; ਇਹ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਮੰਗਲ ਦਾਇਨੀ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗੀ।" ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੈਥੋਂ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪ ਗੋਆਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ, ਆਪਣੇ ਸਾਕਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਜਜਿਤ ਹੋਈ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ, ਜੋ ਅਭੀਰਾ ਕੁੜੀ ਸੀ, ਬੋਲੀ, "ਮੈਨੂੰ ਨਾਮ ਕਿਸਨੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਈ ਹਾਂ?" ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਦੀ ਹੈ, "ਮਾਂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆ ਗਈ ਹਾਂ।" "ਮੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਉਹ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਆਦਿ ਸੁਆਮੀ ਮਿਲੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ, ਨਾ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਨਾ ਸਾਕਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਮੇਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਭੈਣਾਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹੋ ਕਿ ਉਹ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਜਾਣ; ਮੇਰੀ ਖੈਰੀਅਤ ਸਭ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿਓ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।" ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਗਾਇਤਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ, ਯਜਨਾ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ ਕਿ "ਸਾਨੂੰ ਚਾਹੀਦੇ ਵਰ ਦਿਓ," ਤਾਂ ਜੋ-ਜੋ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜੋ ਕੁਝ ਗਾਇਤਰੀ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਇਤਰੀ, ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਯਜਨਾ ਸੌ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ। ਹੇ ਕਪਾਰਦੀਨ, ਤੂੰ ਉਸ ਯਜਨਾ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਆਇਆ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਖੋਪੜਾ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪੰਡਤਾਂ ਅਤੇ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਖੜਾ ਸੀ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਤਾਂ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?" ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮੁਸਕੁਰਾ ਕੇ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਇਹ ਪਿਤਰ ਯਜਨਾ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ..." ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਕਪਾਰਦੀਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰ, ਫਿਰ ਚਲਾ ਜਾ।" ਕਪਾਰਦੀਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਜਮੀਂ ਉੱਤੇ ਖੋਪੜਾ ਰੱਖ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਚਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਖੋਪੜਾ ਜਮੀਂ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਜਾਣਾ ਹੈ ਇਸਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।" ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਉੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਦਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਗਿਆ ਨ੍ਹਾਉਣ। ਉੱਧਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਇੱਥੇ ਖੋਪੜਾ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇੰਝ ਯਜਨਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਖੋਪੜੀਆਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹਨ।" ਸਭਾ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਇਹ ਖੋਪੜਾ ਹਟਾ ਦਿਆਂ।" ਉਹ ਖੋਪੜਾ ਉਠਾ ਕੇ ਫੈਂਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਖੋਪੜਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੂਜਾ, ਤੀਜਾ, ਵੀਹ, ਤੀਹ—ਹਰ ਵਾਰੀ, ਜਿੱਥੇ ਖੋਪੜਾ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਨਵਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ। ਪੰਜਾਹ, ਸੌ, ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ—ਇਹ ਖੋਪੜੀਆਂ ਮੁੱਕਦੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਆਖਰ, ਉਹ ਸਭ ਕਪਾਰਦੀਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੁਸ਼ਕਰ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੈਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਾਰੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸਦੀ ਸਤੂਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ) ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸ਼ਿਵ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਾਖਾਤ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਾ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਹੜੇ ਨਮਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, "ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾ ਹਵਨ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਖੋਪੜਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ; ਸਵਿਸ਼ਟਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸਾਰੀ ਆਗਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਦੇ ਹੋ, ਅਸੀਂ ਕਰਾਂਗੇ।" ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਖੋਪੜਾ ਫੜ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਤਾਮਹਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।