ਸਭ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਇਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਰੂਪ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ ਹੈਂ? ਦੱਸ, ਤੂੰ ਸੜਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੱਲੀ ਕਿਉਂ ਖੜੀ ਹੈਂ?” ਇੰਦਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਤੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਗਹਿਣੇ ਪਏ ਨੇ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤੂੰ ਆਪ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ ਵਧਾ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਦੇਵੀ, ਗੰਧਰਵੀ, ਅਸੁਰੀ, ਨਾਗਕੰਨਿਆ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੁੱਛ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦੀ।” ਉਹ ਕੁੜੀ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਲਜਜਤ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕ੍ਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ—ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, “ਹੇ ਵੀਰ, ਮੈਂ ਗਵਾਲਣ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਮੱਖਣ, ਦਹੀਂ ਤੇ ਛਾਛ ਵੇਚਣ ਆਈ ਹਾਂ। ਦਹੀਂ, ਲੱਸੀ ਜਾਂ ਦੁੱਧ, ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ।” ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਚਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਹੈ, “ਹੋ ਪਿਉ, ਮਾਂ, ਭਰਾ! ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, “ਜੇਕਰ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਕੋਲ ਪੁੱਛ; ਉਹ ਜਰੂਰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ—ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ। ਕਿਹੜੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰੇ? ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀ; ਜੇ ਉਹ ਰਾਜ਼ੀ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇਵੇਗਾ। ਪਿਉ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹਾਂ? ਧਰਮ ਵੱਡਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਜੇ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆ ਕੇ ਖੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਕਾਲਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਵਾਸਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ।” ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਗਵਾਲਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਗਾਂ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਉਸਦੇ ਉੱਚੇ ਸਤਨ ਸੋਨੇ ਦੀ ਕੰਧ ਵਰਗੇ ਨਿਰਮਲ, ਤੇ ਉਸਦੀ ਸੋਭਾ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ (ਕਮਲਾ) ਦੀ ਬਰਾਬਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਮਸਤ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਸੁੰਡਾਂ ਵਰਗੀਆਂ, ਨਖ ਲਾਲ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੁੜੀ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਗਈ। ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਸਮਝਿਆ। ਉਹ ਗਵਾਲਣ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, “ਜੇਕਰ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੋਭਾ ਕਰਕੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰਗੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ, ਤਾਂ ਜੇ ਇਹ ਛੱਡ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਮੌਤ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਜੀਵਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਅਸਵੀਕਾਰ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਲਾਜ਼ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋਵੇਗਾ; ਪਰ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਮਿਹਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾਰੀ ਧਨਵੰਤ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਗਲੇ ਲਗਾਏ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਕ਼ਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਸੋਭਾ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਉਹ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, “ਇਹ ਦੁੱਖ ਮਾਪਿਆਂ ਕਰਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਬੋਲੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਕਰਕੇ ਮੌਤ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।” ਉਹ ਗਵਾਲਣ ਸੋਚਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, “ਇਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਸੋਭਾ ਚੰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ; ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਇਸਦੇ ਕੰਨ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੰਖ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸਦੇ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਨਾਲ ਮੋਤੀ ਜਾਂ ਮੂੰਗਾ ਵੀ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਣੇ।” ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਵਾਲਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਓਸ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਯਜਨ ਲਈ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵੀ ਗਾਇਤਰੀ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਹੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਗੰਧਰਵ ਵਿਵਾਹ ਰੀਤ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲੈ, ਤੇ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।” ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਹਿਚਕਚਾਹਟ ਨਾ ਕਰ।” ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਵਿਵਾਹ ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮੁੱਖ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿਖੇ ਠਹਿਰਾ ਦਿਓ।” ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਹਿਰਣ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਸੁਤ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਘਰ ਲਿਜਾਈ ਗਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਉਡੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਜਨ ਵਿਚ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ।