ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਪੂਰਬੀ ਵੇਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਤੇ ਰੂਪਵਾਨ ਸੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦীক্ষਾਵਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਦੱਖਣ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਦਾ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਸੀ—ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਪਾਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਮੋੜਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਛਾਇਆ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਮਾਣਕਾਂ ਵਾਲੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਹੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਿਆ, ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਦਿ-ਵਰਾਹ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਭਾਰਿਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਉਭਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਯੋਗੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦਿਵਯ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆਦਿਤਯ, ਵਸੁ, ਸਾਧਯ, ਮਰੁਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼ਸ ਤੇ ਕਿੰਨਰ—all ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਉਪ-ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੋ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਗੇਵਾਨ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਆਖਿਆ: "ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਭਾਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਇਸ ਯਜਨ ਦੌਰਾਨ ਇਹ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ।" "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ," ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਧਿਆਪਕ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ।" "ਹੇ ਖਿੜੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਸੰਘ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਯਜਨ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਰ।" "ਜੋ ਤੇਰੇ ਆਗੇ ਨਮਨ ਕਰੇ, ਉਸ ਲਈ ਤੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।" ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਡਰ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ; ਮੈਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਅਤੇ ਜੋ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਯਾਤੁਧਾਨ ਅਤੇ ਅਸੁਰ, ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ; ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੋ, ਪਿਤਾਮਹ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਤਿਆਰ। ਮੰਗਲਮਈ ਹਵਾ ਵੱਗਣ ਲੱਗੀ, ਦਸੇ ਪਾਸੇ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਚਾਨਣ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ। ਗ੍ਰਹਿ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖੀ ਨਾ ਕਰਦੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਧਰਤੀ ਧੂੜ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਪਾਣੀਆਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੱਤੀ, ਦਰਿਆ ਆਪਣੀ ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਵਗਣ ਲੱਗੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਹਿਲੇ ਨਹੀਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਉੱਚਾਰਣ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਆਹੁਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅੱਗ ਵੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ। ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—all ਇਕੱਠੇ ਆ ਗਏ। ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ, ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਧਰ—all ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਪਹੁੰਚੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਰੁੱਖ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਗਦਾ ਜਾਂ ਨਾ ਉਗਦਾ, ਹਵਾ ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਯਜਨ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉੱਤਰ ਪਾਸੇ, ਪਹਾੜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਣ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਅਸੁਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਰੰਜਿਸ਼ਾਂ ਭੁਲਾ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਗਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਰਿਸ਼ੀ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ, ਦੁਜਾਤੀ ਤੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ—all ਉਥੇ ਸਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹੈ। ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਆ ਗਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਜਾਤੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪ ਰਤਨ ਦਿੱਤੇ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਖਾਣਾ ਦਿੱਤਾ; ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸਿਆ। ਹਵਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦ ਲਿਆਈ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਰਸ ਪਕਾਏ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਭੋਜਨ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਬੁੱਧੀ ਦਿੱਤੀ। ਧਨ ਦੇ ਦੇਵ ਨੇ ਖਜਾਨੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਪੜੇ ਦਿੱਤੇ। ਸਰਸਵਤੀ, ਗੰਗਾ, ਨਰਮਦਾ—all ਨਦੀਆਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ, ਕੁਆਂ, ਸਰੋਵਰ, ਤਲਾਬ, ਝੀਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜਲਾਸ਼ਯ—all ਉਥੇ ਸਨ। ਮੁੱਖ ਚਸ਼ਮੇ, ਅਣਗਿਣਤ ਦਿਵਯ ਝੀਲਾਂ, ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਸੱਤ ਸਮੁੰਦਰ—all ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਨਮਕ, ਗੰਨਾ, ਮਦਿਰਾ, ਘਿਉ, ਦਹੀਂ, ਦੁੱਧ, ਪਾਣੀ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਸੱਤ ਲੋਕ, ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ, ਸੱਤ ਮਹਾਦੀਪ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ—all ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਰੁੱਖ, ਬੇਲਾਂ, ਘਾਹ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ; ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਅੱਗ—ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ—all ਉਥੇ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ, ਸੁਤਰ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਿਆ—all ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਨਿਰਾਕਾਰ, ਸਾਕਾਰ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ—all ਉਸ ਵਕਤ, ਉਸ ਪਿਤ੍ਰ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸਦਾ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਪਿਨਾਕ ਧਾਰੀ, ਕ੍ਰਿਪਾਲੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਖੜੇ ਸਨ। ਵੱਡੇ-ਆਤਮਾ ਨੇ ਉਥੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੁਣੇ। ਭ੍ਰਿਗੂ ਨੂੰ ਹੋਤ੍ਰ, ਪੁਲਸਤਯ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਧਵਰਿਉ, ਮਰੀਚੀ ਨੂੰ ਉਦਗਾਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਆਦਿਕ ਸਦਸਿਆ ਬਣੇ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਦਕਸ਼ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਵਰਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅੱਗੇ ਸਨ—all ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਯਜਨ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਸਮੂਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਮੰਗਲਮਈ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਇਆ।