ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਮੌਸਮ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਪ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਵਧੀ, ਖੇਤ, ਘਟਨਾ, ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ—all ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਪਿਤਾ ਨੇ ਰਚਿਆ। ਤਿੰਨ ਵਰਗ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਗਿਆਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ, ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਕਰਮ, ਤਿੰਨ ਵਰਗ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ, ਉੱਚਤਮ ਰਚਨਹਾਰ, ਤੇ ਕਮਜੋਰ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ; ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ। ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਵ੍ਯਵਸਥਾ, ਉਸ ਦਾ ਰਚਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਰਖਿਆ; ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ, ਤੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਹਮਪਿਤਾ ਨੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਉੱਚਤਮ ਤਪ, ਉੱਚਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਤਮ, ਤੇ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੂਲ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਸਰਵਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ। ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੀਵ, ਤੇਜਸਵੀ ਵਿੱਚ ਅੱਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ, ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪ; ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਨੇ ਰਚਿਆ। ਪਰ ਇਹ ਮੇਰੀ ਉਲਝਣ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਯज्ञ ਦਾ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਯज्ञ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਾ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮਨ ਅਦਭੁੱਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਦਾਨਵ ਵਿਅਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਰਮ ਦੇ ਅਚਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।" ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਨ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਹਨ—ਉਹ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਭਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਹੀ ਹਵਨ, ਆਹੁਤੀ, ਭੇਟ, ਘੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁਜਾਰੀ, ਭਾਂਡੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦੀ, ਸੰਸਕਾਰ, ਪਕਾਈ ਭੇਟ, ਤੇ ਯज्ञ ਦੀ ਚਮਚ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਚ, ਸੋਮਾ, ਆਖਰੀ ਸਨਾਨ, ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ, ਯज्ञ ਦੀ ਫੀਸ, ਧਨ, ਅਧਵਰਯੁ ਪੁਜਾਰੀ, ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਹਾਇਕ, ਸਭਾ, ਤੇ ਯज्ञ ਦਾ ਹਾਲ ਹੈ। ਉਹ ਯज्ञ ਦਾ ਥੰਭਾ, ਲਕੜੀਆਂ, ਕੁਸ਼ ਘਾਸ, ਚਮਚ, ਮੋਰਟਾਰ, ਪੂਰਬੀ ਘੇਰਾ, ਯज्ञ ਦਾ ਮੈਦਾਨ, ਪੁਜਾਰੀ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬੰਨਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਪ, ਨਿਯਤ ਮਾਪਦੰਡ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ, ਘੋੜੇ, ਯज्ञ ਦੇ ਟੇਲੇ, ਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਦੇ ਤਿਨਕੇ—ਇਹ ਸਭ ਉਹ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਤਰ, ਯज्ञ, ਆਹੁਤੀ, ਅੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਸਤਤਾ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਭੇਟਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਸ਼ੁਭ ਅੱਗ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਵੇਦ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਨਿਤ੍ਯ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਯज्ञ ਹੈ; ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਇਹ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਹਾਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਯज्ञ ਕੀਤਾ, ਦੇਵ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਪਿਲ, ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤ੍ਰਯੰਬਕ; ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਨੁ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦੇਵ—all ਨੇ ਯज्ञ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਸੜਦੀ। ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਗਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਮਲ ਦੇ ਗੜ੍ਹ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਲਿਆ, ਉਥੇ ਦੇਵ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਇਹ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਪੌਸ਼ਕਰਕਾ ਨਾਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਤੇ ਸ੍ਰੁਤੀ perfectly ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਵਰਾਹ, ਜੋ ਵੇਦ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਰਾਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੇਦ ਹਨ, ਦੰਦ ਯज्ञ ਥੰਭਾ, ਹੱਥ ਰਸਮ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਵੇਦੀ—ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਹੈ, ਵਾਲ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮਹਾਨ ਤਪ, ਅੱਖਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਦਿਵ੍ਯਤਾ, ਅੰਗ ਵੇਦ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ। ਨੱਕ ਘੀ, ਚੁੰਢ ਯज्ञ ਚਮਚ, ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮ ਗੀਤ, ਮਹਾਨ, ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮਹਿਮਾ, ਕਰਮ ਤੇ ਸ਼ੌਰਿਆ ਲਈ ਸਨਮਾਨਿਤ। ਨਖ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ, ਘੁੱਟ sacrificial ਪਸ਼ੂ, ਸਰੂਪ ਯज्ञ, ਆੰਤ udgātṛ ਪੁਜਾਰੀ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਗ, ਫਲ, ਬੀਜ, ਤੇ ਮਹਾਨ ਔਸ਼ਧੀ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਹਨ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਰੂਪ ਵਾਯੁ, ਮੰਤਰ ਅਟਲ, ਪਿਠ ਪਾਣੀ, ਲਹੂ ਸੋਮਾ, ਮੋਢੇ ਵੇਦ, ਵਾਸ ਆਹੁਤੀ, ਤੇ ਦੇਵ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ। ਸਰੀਰ ਪੂਰਬੀ ਵੇਦੀ, ਰੋਸ਼ਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ, ਦਿਲ ਦੱਖਣ, ਜੋਗੀ, ਮਹਾਨ ਯज्ञ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਤੇ ਮਹਾਨ। ਪ੍ਰਾਰੰਭਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ, ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਭਾਂਡਾ ਦੀ ਘੁੰਮਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਛਾਂ-ਰੂਪ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਰਤਨ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਤੇ ਲੈ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਿਆ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਇਸ ਤਰਾਂ, ਆਦਿ ਵਰਾਹ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਧਰਤੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁਬੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਉਠਾਈ ਗਈ; ਉਹ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਸਵ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੁ, ਸਾਧ੍ਯ, ਮਰੁਤ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵ, ਰੁਦ੍ਰ, ਯਕ੍ਸ਼, ਰਾਖ੍ਸ਼ਸ, ਤੇ ਕਿਨਨਰ—all ਦੇ ਨਾਲ; ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਤੀ, ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ—all ਦੇ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਯज्ञ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖੋ।” “ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖਿਆ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗਾ,” ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਕਿਹਾ— “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਰਵੋਤਮ ਦੇਵ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਧਿਆਪਕ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਤਮ ਆਸਰਾ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।