ਜਦੋਂ ਸਵਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਥੇ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕੀਤਾ—ਕੀ ਉਹ ਗੁੱਸਾ ਸੀ ਜਾਂ ਮਾਫੀ? ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਦੱਸੋ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਉੱਚਤਮ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਰੀਤੀਆਂ ਦੀ ਕ੍ਰਮਬੱਧਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ, ਹੋਤ੍ਰ ਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਹਿਲੀ ਆਹੁਤੀ ਕਿਸ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਗਈ—ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ। ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਹੈ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਅਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮਰਤ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਆਏ? ਘਰ ਦਾ ਅੱਗ, ਨਿਰਧਾਰਤ ਅਨਵਾਹਾਰਿਆ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਨਾ ਅੱਗ—ਆਹਵਨੀਯ ਅੱਗ, ਯਜਨ ਦਾ ਚੌਕ, ਚਮਚ, ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਆਹੁਤੀ ਵਾਲਾ ਚਮਚਾ, ਅਤੇ ਆਵਭ੍ਰਿਤ ਸੰਸਕਾਰ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਹੋਏ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈਆਂ, ਜੋ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਭਾਰ ਵਾਹਕ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ। ਹਿੱਸੇਦਾਰੀ ਲਈ, ਯਜਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਿਹੜੇ ਯਜਨ ਅਤੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਯਜਨ ਦੇ ਕਾਂਡੇ, ਲਕੜੀ, ਕੁਸ਼ਾ, ਸੋਮਾ, ਸ਼ੁਧੀਕਰਤਾ, ਅਤੇ ਘੇਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਲਕੜੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤੀਆਂ ਗਈਆਂ? ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੱਗਰੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ; ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕੌਣ-ਕੌਣ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੇ ਕਰਤੱਬ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਲ, ਝਪਕੀ, ਮਾਪ, ਇੱਕਕ ਸਮਾਂ; ਮੁਹੂਰਤ, ਚੰਦ੍ਰ ਦਿਨ, ਮਹੀਨੇ, ਦਿਨ, ਅਤੇ ਸਾਲ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਏ? ਰੁੱਤਾਂ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਯੋਗ, ਪੁਰਾਤਨ ਤਿੰਨ ਮਾਪ; ਆਯੁ, ਖੇਤ, ਘਟਾਓ, ਨਿਸ਼ਾਨ, ਅਤੇ ਰੂਪ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਤਿੰਨ ਵਰਗ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ, ਤਿੰਨਗੁਣ ਗਿਆਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਗ; ਤਿੰਨ ਸਮੇਂ, ਤਿੰਨ ਕਰਤੱਬ, ਤਿੰਨ ਵਰਗ, ਤਿੰਨ ਗੁਣ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਉਪਜੇ? ਲੋਕ ਬਣਾਏ, ਉੱਚਤਮ ਰਚੀਤਾ, ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਮੱਤ ਵਾਲੇ; ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹ, ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ—ਇਹ ਵੀ ਦੱਸੋ। ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦੀ ਉਪਤੀ, ਚਾਰ ਵਰਣਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ; ਚਾਰ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਗਿਆਤਾ, ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ—ਇਹ ਸਭ ਕੌਣ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਚਤਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉੱਚਤਮ ਤਪਸਿਆ; ਜੋ ਉੱਚਤਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਤਮ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪੁਲ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਗਿਆਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਹਰਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹੈ। ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਜੀਵ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਹੈ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਪਸਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਲੱਭਿਆ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਯਜਨ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗਾ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਇਹ ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਉਲਝਣ ਹੈ। ਉੱਚਤਮ ਬ੍ਰਹਮਨ ਅਦਭੁਤ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਕਰਮ ਦਾ ਚਮਤਕਾਰ, ਇਹ ਇੱਥੇ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੁਲਸਤਯ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਸੁਣੋ। ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਉਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੰਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਹਨ—ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ। ਉਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਭਾਂ, ਹਜ਼ਾਰਗੁਣ ਸ਼ਕਤੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਸਵਾਮੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ, ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਹੁਤੀ, ਪਾਵਣ, ਦਾਨ, ਘੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਪਾਤਰ, ਸ਼ੁਧੀਕਰਤਾ, ਚੌਕ, ਸੰਸਕਾਰ, ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ, ਆਹੁਤੀ ਵਾਲਾ ਚਮਚਾ ਹੈ। ਉਹ ਚਮਚਾ, ਸੋਮਾ, ਆਖਰੀ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਛਿੜਕਣ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ, ਦਕਸ਼ਿਨਾ, ਧਨ, ਅਧਵਰਯੁ ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸਾਮ ਗਾਇਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਹਾਇਕ, ਸਭਾ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਹੈ। ਉਹ ਯਜਨ ਦਾ ਪੋਸਟ, ਲਕੜੀ, ਕੁਸ਼ਾ, ਚਮਚਾ, ਲਡਲ, ਘਟ, ਪੂਰਬੀ ਘੇਰਾ, ਯਜਨ ਚੌਕ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਬੰਨਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ। ਉਹ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਾਪ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਪਦੰਡ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਤੱਬ, ਘੋੜੇ, ਯਜਨ ਮੰਡ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਮੰਤਰ, ਯਜਨ, ਆਹੁਤੀ, ਅੱਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ, ਜੀਵਨ ਦਾ ਮੂਲ, ਪਹਿਲਾ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ, ਆਹੁਤੀਆਂ ਦਾ ਭੋਗੀ, ਸ਼ੁਭ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਵੇਦ ਗਿਆਤਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਯਜਨ ਹੈ; ਇਹ ਹੈ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਪਿਲ, ਉੱਚਤਮ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮਨੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਅਤੇ ਪੁਰਾਤਨ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਰੇ ਨੇ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਬਲਦਾਰ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਕਮਲ ਦੇ ਖੋਖੇ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਉਪਜੀ। ਇਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੌਸ਼ਕਰਕਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪੁਰਾਤਨ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ్మ੍ਰਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਾਪਤ ਹਨ। ਸੂਰ, ਵੇਦ ਦਾ ਮੂੰਹ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੂਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕੋਕਾਮੁਖਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਬਣਾਇਆ; ਉਹ ਵੇਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ, ਯਜਨ ਪੋਸਟ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੰਦ, ਰੀਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਅਤੇ ਚੌਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਵਜੋਂ ਰੱਖ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਅੱਗ ਹੈ, ਵਾਲ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਹੈ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਹੈ, ਅੱਖਾਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਨ, ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਅੰਗ ਵੇਦ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਤ ਹੈ। ਨੱਕ ਘੀ ਹੈ, ਚੋਚੀ ਆਹੁਤੀ ਵਾਲਾ ਚਮਚਾ ਹੈ, ਆਵਾਜ਼ ਸਾਮ ਗਾਨ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਹੈ, ਸਚ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਕਰਤੱਬ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਨੇਲ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹਨ, ਗੰਭੀਰ, ਘੁੱਟ sacrificial ਪਸ਼ੂ ਹਨ, ਰੂਪ ਯਜਨ ਦਾ ਹੈ, ਆਂਤ ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਹਨ, ਨਿਸ਼ਾਨ ਅੱਗ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਹੈ, ਫਲ, ਬੀਜ, ਅਤੇ ਮਹਾ ਔਸ਼ਧੀ ਹੈ। ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹਵਾ ਹੈ, ਮੰਤਰ ਢੁੱਕਵਾਂ ਹਨ, ਕੂਹਣੀਆਂ ਪਾਣੀ ਹਨ, ਖੂਨ ਸੋਮਾ ਹੈ, ਮੋਢੇ ਵੇਦ ਹਨ, ਵਾਸ ਆਹੁਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਾਦਾ ਜੀ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਯਜਨ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਾਰਤ ਕੀਤਾ।