ਜੋ ਵਿਆਕੁਲ ਮਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੁਧ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਵਨਵਾਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਨ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਯਜਨਾ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਹਾਰ ਨੂੰ ਸੰਯਮਿਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਸਿਰਫ ਅੱਗ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਯਜਨਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਭੋਗ ਅਣਜੁੱਤੀ ਚੌਲ, ਜੌ, ਜੰਗਲੀ ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਚੁਣੀ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਜਨਾ ਦਾ ਭੋਜਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਠੰਢ ਦੇ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਨਵਾਸੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਇਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਕਈ ਲੋਕ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੀ ਚੀਜ ਖਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਮਹੀਨੇ ਭਰ ਲਈ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਸਾਲ ਭਰ ਲਈ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਹ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਤਝੜ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਜਾਂ ਅੰਗੂਠਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੜੇ ਜਾਂ ਬੈਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਆਰਾਮ ਵੀ ਇਉਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਓਖਲੀ ਅਤੇ ਸੌਟੇ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਪੀਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਕੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਉਬਲੀ ਹੋਈ ਜੌ ਦੀ ਮਾਡ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਫਲ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਰਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਉਂ ਵੈਖਾਨਸ ਆਸਤੀਕ ਨਿਯਮਤ ਜੀਵਨ ਜੀਆਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਡਿੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦীক্ষਾ-ਸੰਸਕਾਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ, ਅਤੇ ਚੌਥੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦਿਕ ਧਰਮ ਸਭ ਲਈ ਸਾਂਝੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਏ ਪ੍ਰਿਯ, ਵਨਵਾਸੀ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਚੱਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਮਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਾਰਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਗਸਤਯ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਧੁਚੰਦਸ, ਗਵੇਸ਼ਣ, ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਦੀਵ, ਭੰਡਿਰਯਵਪ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਅਥਰਵਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਯਤੀ-ਸਮੂਹ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਧਰਮ ਦੀ ਗੁੱਝ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਮੋਹ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਅਸਮਝ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਤਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ, ਵਿਭਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਮਰ ਨਾਲ ਥੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲੀ ਅਵਸਥਾ ਛੱਡ ਕੇ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ ਵਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਵਨਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਦਯਸਕ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਯਜਮਾਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਕੋਮਲ ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਥੇ ਹੀ ਯਜਨਾ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਦਾ ਯਜਮਾਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਘਿਣਾ ਕਰਕੇ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਨਵਾਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਾਲ, ਰੋਮ ਅਤੇ ਨਖ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਨਿਆਸ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਚਮਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਗ ਰਹਿਤ, ਨਾ ਇੱਥੇ ਨਾ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ। ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੇ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਪਨੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਾਹ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਨਾਹ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਘਾਟ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਛੋੜਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਉੱਤਮ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਚੌਥੀ, ਉੱਚਤਮ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਸ਼੍ਰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਜੋ ਸੱਚਾ ਕਰਮ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਕੇਸਰੀ ਚੋਲਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਪਥ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਆਚਰਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਬਿਨਾ ਸਾਥੀਆਂ ਦੇ, ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਧਰਮ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਕੱਲਾ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ, ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਛੱਡਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਾ ਅੱਗ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਘਰ ਬਸਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਭਿੱਖ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਖੱਟਾ ਜਾਂ ਵਿਛਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੰਯਮਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਕਟੋਰਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਪੁਰਾਣਾ ਕਪੜਾ ਅਤੇ ਇਕੱਲਾਪਨ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਲੋਂ ਉਦਾਸੀਨਤਾ—ਇਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲ, ਜਿਵੇਂ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੇ ਹੋਣ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦੀ ਗਲਤ ਗੱਲ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਨਾ ਸੁਣੇ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਜੋ ਕੁਝ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਭਲਾ ਲੱਗੇ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰੇ, ਉਹ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਬੈਠਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਲਈ ਆਕਾਸ਼ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਲੋਂ ਖਾਲੀ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਕੱਟ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਮਿਲੇ ਖਾ ਲਵੇ, ਜਾਂ ਜਿਥੇ ਵੀ ਸੌ ਲਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੋਸਤ ਵਾਂਗ ਨਰਕ ਵਾਂਗ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦੁੱਖੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਆਦਰ ਮਿਲੇ ਜਾਂ ਅਪਮਾਨ; ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਭੈ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਨਾ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ; ਸਿਰਫ ਸਮੇਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਮੌਸਮ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ।