ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਨ—ਗ੍ਰਿਹਸਥ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ। ਜੋ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵਾਸਨਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ, ਉਹ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਚੌਰਾਹੇ ਉੱਤੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਿੜ੍ਹੀ ਰਖੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਸਿੜ੍ਹੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਈਰਖਾ-ਰਹਿਤ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾਏ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ, ਰਿਵਾਜੀ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਬੁਲਾਏ, ਤਾਂ ਨਿਯਮਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵੇ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਆਖ਼ਰ ਨੂੰ ਸੋਵੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਗੇ; ਜੋ ਵੀ ਸੇਵਾ ਜਾਂ ਕੰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕੋਲ ਖਲੋਤੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਦੈਵ ਤਿਆਰ ਸਮਝੇ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਮਰੱਥ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਜਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਹੀ ਬੋਲੇ; ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਵੱਲ ਵੇਖੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਕਦੇ ਭਟਕਣ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾ ਖਾਏ, ਨਾ ਪੀਏ; ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾ ਬੈਠੇ; ਜਦੋਂ ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਾ ਸੋਵੇ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਪੈਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਛੂਹੇ, ਸੱਜਾ ਪੈਰ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਦਬਾਏ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਇਰਾਦੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸੇ: “ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ,” ਜਾਂ “ਇਹ ਕੰਮ ਮੈਂ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।” ਹਰ ਕੰਮ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਧਨ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੇਵੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੇ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਜਾਂ ਰਸਾਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਹਿਲਾਂ ਅਲੱਗ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਾਠ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਨਿਯਮ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਮੰਨਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿੰਨੀ ਸਮਰਥਾ ਹੋਵੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਿਤ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹੇ, ਅਣਉਚਿਤ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ। ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲੋਂ ਵੇਦ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਅਤੇ ਅਰਥ ਸਿੱਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਿਖਿਆ ਤੇ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਂਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਹੀ ਇਹ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇ। ਵੇਦ ਪਾਠ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਅਧਿਐਨ ਪੂਰਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰੇ। ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਚਾਰ ਤਰੀਕੇ ਬਣਾਏ: ਪਹਿਲਾ—ਅਨਾਜ ਦਾ ਢੇਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ; ਦੂਜਾ—ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਣਾ; ਤੀਜਾ—'ਘੋੜੇ ਦੀ ਛਾਤੀ' ਵਾਂਗ; ਚੌਥਾ—'ਕਬੂਤਰ ਵਰਗਾ'। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਤਰੀਕਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਛੇ ਕਰਤੱਵ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤਿੰਨ, ਤੀਜਾ ਦੋ, ਪਰ ਚੌਥਾ, ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਦੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖਾਣਾ ਨਾ ਪਕਾਏ, ਨਾ ਹੀ ਬੇਵਜ੍ਹਾ ਜੀਵ ਮਾਰੇ। ਜੀਵ ਜਾਂ ਅਜੀਵ, ਸਭ ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ; ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਅਣਉਚਿਤ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਸੋਵੇ। ਗਲਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਾ ਖਾਏ, ਨਾ ਝੂਠ ਬੋਲੇ; ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਿਨਾ ਖਾਧੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਿਮਾਨ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨਾ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣੀਆਂ, ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਤੱਵ ਹਨ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਯਜਨਾ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਟਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਆਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਉਪੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਉਲਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਝੂਠ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ; ਉਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰਨਾ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਘਸਾਸ਼ੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ ਭੋਜਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਨਾ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਂਝਾ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਘਸਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਯਜਮਾਨ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਅਧਿਆਪਕ, ਮਾਮਾ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ, ਬੱਚੇ, ਬੀਮਾਰ, ਵੈਦ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਮਿੱਤਰ, ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਸਾਲਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਧੀ ਤੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨਾਲ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਵਾਦ ਨਾ ਕਰੇ; ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਪਿਓ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਲੋਕ ਦਾ, ਮਹਿਮਾਨ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੇਦ ਲੋਕ ਦਾ, ਸਾਲਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਲੋਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ। ਮਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ; ਮਾਂ, ਮਾਮਾ, ਵੱਡੇ, ਬੱਚੇ, ਬੀਮਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ। ਪੁਜਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਧਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ; ਵੈਦ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਭਰਾ ਵਸੂਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦਾ ਰਖਿਆਕਾਰ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਧੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪਿਓ ਬਰਾਬਰ, ਪਤਨੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਨ। ਲੇਖਕ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਧੀ—ਇਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਤਾਣ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਸਦਾ ਸਹਿਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਕਰਤੱਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਭਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਥਕਾਵਟ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ; ਧਰਮਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਥੋੜ੍ਹੇ ਕੰਮ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।